On yıl önce,
hayatımı değiştiren bir telefon görüşmesi yaptım.
O zaman UCLA'da kalp görüntüleme
teknikleri üzerine uzmanlaşmış bir kardiyologtum.
Arayan Los Angeles Hayvanat Bahçesi'nden bir veterinerdi.
Yaşlı, dişi bir şempanze yüzü sarkık
bir şekilde uyanmış ve
veterinerler felç geçirmiş olmasından endişelenmişler.
Benden, hayvanat bahçesine gitmemi
ve olası bir kardiyak sebebi için
hayvanın kalp görüntülerini incelememi istediler.
Şu açık ki, Kuzey Amerika hayvanat bahçeleri
hayvanların bakımını harika bir şekilde üstlenen
yüksek vasıflı ve lisanslı veterinerlerle dolu.
Fakat ara sıra, özellikle bazı uzmanlık danışmanlığı için
insan tıbbı uzmanlarına başvururlar
ve ben yardım için davet edilen şanslı hekimlerden biriydim.
Bu şempanzenin felç geçirme olasılığını eleyebildim
ve bu gorilde aort yırtılmasını engelleyebildim,
bu macaw papağanının kalp hırıltısını değerlendirdim,
bu Kaliforniya deniz aslanın kalp zarınıın şişmediğinden emin oldum.
Bu resimde de veteriner ve doktorların ortak çalışması ile
kalbini kaplayan 700 cc sıvının
kalp zarından boşaltılması ile
hayatı kurtarılan aslanın
kalbini dinliyorum.
Bu operasyon birçok hastama yaptığımla aynıydı;
bu pati ve kuyruk hariç.
Genellikle, UCLA Tıp Merkezi'nde doktorlar ile çalışıyor,
semptomları, teşhisleri
ve hastalarım için tedavileri tartışıyordum.
Fakat bazı zamanlar Los Angeles Hayvanat Bahçesi'nde
veterinerler ile hayvan hastalarının semptomlarını, teşhislerini
ve tedavilerini tartışıyordum.
Bazen aynı gün
hem UCLA Tıp Merkezi'ne
hem Los Angeles Hayvanat Bahçesi'ne gittim.
Burada benim için açıkça görülmeye başlayan şey şuydu;
Doktorlar ve veterinerler aslında kendi hastalarında
aynı hastalıklar ile ilgileniyorlar:
Konjestif kalp yetmezliği, beyin tümörü, lösemi,
diyabet, artrit, ALS (Motor nöron hastalığı), meme kanseri
hatta, depresyon, endişe, takıntı, yeme bozukluğu
ve kendine zarar verme gibi psikolojik belirtiler.
Şimdi bir şey itiraf etmeliyim.
Karşılaştırmalı fizyoloji ve evrimsel biyoloji
öğrenmiş bir üniversiteli olmama rağmen,
evrim teorisi üzerine uzmanlık tezi yazmış olmama rağmen,
hayvan ve insan hastalıklarının
kısmen aynı olduğunu öğrenmek,
bana bir şeylerin değişmesi gerektiğini farkettiren bir olay oldu.
Ben de merak etmeye başladım. Bütün bu benzerliklere rağmen,
nasıl bir hasta hakkında bilgi edinmek için
bir veterinere sormayı
veya veterinerlik bilgi kaynaklarına danışmayı hiç düşünmedim?
Neden ne ben ne hekim arkadaşlarım ne de meslektaşlarım,
kime sorduysam, hiç bir veteriner konferansına katılmadık?
Onu bırakın, neden bunlardan herhangi biri şaşırtıcıydı?
Anlatmak istediğim, her hekim hayvanlar ve insanlar arasıdaki
bazı biyolojik bağları kabul eder.
Reçeteye yazdığımız, aldığımız
veya kendi ailemize verdiğimiz bütün ilaçlar
ilk önce hayvanlar üzerinde test ediliyorlar.
Fakat bir hayvana ilaç
veya insan hastalığı vermek ile
hayvanın kendi kendine konjektif kalp yetmezliğine,
diyabete veya meme kanserine yakalanması arasında fark var.
Belki, şaşırdığımız bazı olaylar,
dünyamızdaki giderek artan
kentsel ve kırsal ayrımın sonucudur.
Yünün ağaçta yetiştiğini
veya peynirin bitkiden üretildiğini düşünen
şehirli çocukların olduğunu duyuyoruz.
Günümüzde hastaneler giderek pırıltılı,
teknoloji katedrallerine dönüşüyorlar.
Bu da oralarda tedavi edilen insan hastalar ile
okyanuslarda, çiftliklerde ve ormanlarda yaşayan
hayvan hastalar arasında psikolojik bir ayrıma neden oluyor.
Fakat, bence burada daha derin bir sebep var.
Doktorlar ve bilim adamları olarak, entelektüel açıdan
türümüz "Homo sapiens"in sadece bir hayvan türü olduğunu
ve diğerlerinden daha özel olmadığını kabul ederiz.
Fakat kalbimizde buna tamamen inanmıyoruz.
Mozart dinlerken veya MacBook'umda Mars Rover'in resimlerine bakarken
kendim böyle hissediyorum.
Kendimizi üstün tür ve farklı görmenin
bilimselliğe olan zararının farkında olmama rağmen,
bu insan istisnacılığının çekimini hissediyorum.
Bugünlerde,
bir hastaya baktığım zaman, kendime her zaman şunu soruyorum:
Veterinerler bu sorun hakkında benim bilmediğim ne biliyorlar?
Eğer onlara bir insan ve hayvan hasta gibi bakarsam
hastalarım ile daha iyi ilgilenebilir miyim?
Bu tarz düşünmenin yol açtığı bazı bağlantıları
sizinle paylaşmak istiyorum.
Korku kaynaklı kalp yetmezliği:
2000 yılı civarında, kardiyoloji uzmanları
duygusal kaynaklı kalp yetmezliğini "keşfettiler".
Bütün birikimi barbut oyununda kaybeden kumarbaz bir babada
ve düğün töreni esnasında kilise önünde terk edilen
gelinde tanımlandı.
Fakat bu "yeni" teşhis ne yeni, ne de sadece insana özgüydü.
Veterinerler maymundan flamingoya,
geyikten tavşana kadar, hayvanlarda duygusal kaynaklı semptomları
1970'lerden bu yana tanımlamış, tedavi etmiş
ve hatta engellemişler.
Eğer bu veterinerlik bilgi kaynakları kardiyoloji uzmanları
veya acil servis doktorları ile paylaşılsaydı,
kaç insan hayatı kurtarılabilirdi?
Kendini yaralama:
Bazı hastalar kendilerine zarar veriyorlar.
Bazıları saçından parçalar koparıyorlar,
diğerleri ise kendilerini kesiyorlar.
Bazı hayvan hastalar da kendilerine zarar veriyor.
Tüylerini koparan kuşlar var.
Yan taraflarını tekrar tekrar, kanayana dek ısıran atlar var.
Fakat veterinerler çok özel ve etkili tedavi,
hatta kendini yaralayan hayvanlarda
bunun tekrarlanmasını önleme tekniklerine sahipler.
Bu veterinerlik bilgi birikimi, kendini yaralama ile
mücadele eden psikoterapistler, ebeveynler
ve hastalar ile paylaşılamaz mı?
Doğum sonrası depresyon ve doğum sonrası psikoz:
Bazen doğum sonrasında
bazı kadınlar bunalıma girerler.
Bazen de ciddi şekilde depresyonda, hatta psikoz halinde olurlar.
Yeni doğan bebeklerini ihmal edebilirler
ve bazen en uçlarda
bebeğe zarar bile verebilirler.
Veterinerler bir kısrağın nadiren, doğumdan hemen sonra
tayı ihmal edeceğini,
emzirmeyi reddedeceğini ve bazı durumlarda
ölümüne tekmeleyeceğini bilirler.
Fakat veterinerler tay reddetme sendromu ile
başa çıkmak için bir müdahale yöntemi geliştirdiler:
Kısrakta oksitosinin arttırılması.
Oksitosin bir bağlanma hormonudur
ve kısrağın yavrusuna karşı olan ilgisinin
bir parça yenilenmesene sebep olur.
Bu bilgi doğum sonrası depresyon
ve psikoz ile mücadele eden
kadın hastalıkları ve doğum uzmanları,
aile doktorları ve hastalar ile paylaşılamaz mı?
Tüm bu umut verici bulguya rağmen,
çalışma alanlarımız arasındaki büyük uçurum yerinde duruyor.
Bunu açıklamak için, ne yazık ki bazı kirli çamaşırları ortaya dökmeliyim.
Bazı hekimler, tıp akademisi mezunu olmayan doktorlara karşı
gerçekten züppe olabiliyorlar.
Diş doktorları, optometristler, psikologlar
ve belki de özellikle veterinerlere karşı...
Tabii ki, birçok doktor, günümüzde veterinerlik fakültesine girmenin
tıp akademisine girmekten daha zor olduğunun farkında değil.
Tıp akademisinde sadece tek tür hakkında
olabilecek her şeyi öğreniyoruz:
Homo sapiens.
Fakat veterinerler memeliler, amfibiler, sürüngenler, balıklar
ve kuşların sağlığı ve hastalıklarını öğrenmek zorundalar.
Bu yüzden meslektaşlarımın kibirliliklerine
ve cahilliklerine kızdıkları için veterinerleri suçlamıyorum.
İşte veterinerlerden bir yorum:
Sadece tek tür ile ilgilenebilen bir veterinere ne denir?
Doktor. (Kahkaha)
Bu boşluğu doldurmak, benim için bir tutku haline geldi
ve UCLA'da "Darwin on Rounds" gibi
programlar düzenleyerek, hayvan ve evrim biyolojisi uzmanlarını
bir araya getiriyor,
stajer ve asistan doktorlarımızla birlikte
kendi ekimize dahil ediyoruz.
Zoobiquity konferansları sayesinde,
tıp okulları ve veterinerlik okullarını,
hayvan ve insanlardaki ortak hastalıklar
ve rahatsızlıkları tartışmak için
bir araya getiriyoruz.
Zoobiquity konferanslarında,
katılımcılar bir kaplanda meme kanseri tedavisinin,
bir anaokulu öğretmenindeki meme kanseri tedavisinde
nasıl yardımcı olacağını;
Bir Holstein ineğindeki polikistik over sendromunu anlamanın
bize bir dans öğretmeninin ağrılı dönemleri ile
daha iyi ilgilenmek için nasıl yardımcı olabileceğini
ve sinirli bir Sheltie çoban köpeğindeki ayrılık kaygısının tedavisini anlamanın,
endişeli bir çocuğun okulun ilk günündeki stresini
azaltmaya nasıl yardımcı olabileceğini öğreniyorlar.
Amerika Birleşik Devletleri ve uluslararasında
Zoobiquity konferanslarında doktorlar ve veterinerler
görüşlerini ve önyargılarını dışarıda bırakarak
bir meslektaş gibi, arkadaş gibi ve doktor gibi buluşuyorlar.
Sonuç olarak, biz insanlar da birer hayvanız.
Biz doktorlar için hastalarımızın
ve kendimizin doğasını benimseme
ve sağlık için tek tür yaklaşımı ile
veterinerlerle işbirliği yapmanın zamanı.
Çünkü, bazı en iyi ve en insancıl tıbbın
hastaları insan olmayan doktorlar tarafından
uygulandığı ortada.
Hastalar ile ilgilenmenin en iyi yollarından biri,
dünya üzerindeki diğer tüm hayvanların
nasıl yaşadıkları, geliştikleri, hastalandıkları
ve iyileştiklerine yakından dikkat etmek.
Teşekkürler.
(Alkışlama)-