Bana kasırga avcısı derler.
Rüzgâr olduğunda ve şartlar uygun olduğunda
arabama atlıyorum ve şiddetli fırtınaları takip ediyorum.
"Bu çılgınca" mı diyorsunuz? Muhtemelen.
Ama aslında bu gökyüzü canavarlarını onları öğrenmek için kovalıyorum.
Bildiklerimi sizinle paylaşmak istiyorum.
Kasırgalar, fırtınaların içinde oluşan hızla dönen kolonlardır,
bir bulut borusu aracılığıyla yerle birleşirler.
Bu olduğunda yeryüzü boyunca yıkıma neden olur,
yaşama ve mülklere çok büyük bir tehdit oluştururlar.
Bu yüzden bu olgular bir hayli araştırılır
ama gerçek şu ki
hala kasırgaların nasıl oluştuğu hakkında bilmediğimiz çok şey var.
Bir kasırgaya sebebiyet verebilen şartlar
ille de bir başkasına neden olmaz.
Ama insanlar ilk kez kasırgaları kayda almaya başladıklarından beri
çok şey öğrendik,
bir tanesi gökyüzünde hazırlandığında oluşan belirtileri fark etmek gibi.
Gezintiye geliyor musunuz?
Kasırgalar gök gürültülü bir sağanakla başlar ama herhangi bir sağanakla değil.
Bunlar özellikle süper hücre denen güçlü, şiddetli sağanaklardır.
1500 metreye ulaşarak çok güçlü rüzgarları, devasa dolu parçalarını,
bazen seli ve muazzam şimşek çakmalarını da getirirler.
Bunlar kasırgalara sebep olan türden fırtınalardır
ama bir yerde çok spesifik şartların olması kaydıyla,
bir fırtınayı tahmin etmeye çalıştığınızda
ölçebileceğiniz ve bakabileceğiniz ipuçları.
Yükselen hava bir kasırganın gelişmesi için gereken ilk malzemedir.
Bir fırtına, bulutların türevi olan yoğuşma meydana geldiğinde oluşur.
Yoğuşma ısı salar
ve ısı havayı yukarı doğru çeken enerji hâline gelir.
Yoğuşma ne kadar çok olursa fırtına bulutları da o kadar büyük olur,
dolayısıyla yukarı yönlü hava akımı da daha güçlü hâle gelir.
Süper hücrelerde, bu yükselen hava kütlesi özellikle güçlüdür.
Hava tırmandıkça yön değiştirebilir ve daha hızlı hareket etmeye başlayabilir.
En sonunda fırtınanın temelinde çok nem varsa
devasa bir bulut tabanı gelişir,
eğer o kadar yol alırsa kasırganın daha sonrasında kullanacağı bir şey verir.
Tüm bunlar yerini aldığında
fırtına tarafından çevrelenmiş bir girdap gelişebilir
ve yukarı doğru çekilen geniş, uzun bir dönen hava borusu oluşabilir.
Biz buna mesosiklon diyoruz.
Dışarıda serin, kuru, alçalan hava
bu mesosiklonun arkasını sarmalamaya başlar,
arka yan alt çekiş olarak bilinen şeyi oluşturur.
Bu olağandışı senaryo, mesosiklonun içindeki ve dışındaki hava arasında
sert bir sıcaklık farkı yaratır,
kasırganın büyüyebilmesi için olanak veren bir istikrarsızlık düzeyi geliştirir.
Daha sonra mesosiklonun alt kısmı daha sıkılaşır,
rüzgârın hızını arttırır.
Eğer ve bu çok büyük bir eğer, bu hava borusu aşağıya,
ana fırtınanın temelindeki bu geniş, nemli bulut tabanına hareket eder,
içine emer ve dönen bir bulut duvarına dönüştürür,
kasırgayı yaratan fırtına ve yeryüzü arasında bir bağlantı oluşturur.
Dönen bulut borusu yere dokunur dokunmaz
bir kasırga hâlini alır.
Çoğu küçük ve kısa ömürlüdür, saatte 104 -160 km hızda rüzgarlar oluşturur
ama diğerleri bir saatten fazla sürebilir, saatte 321 km hızda rüzgarlar oluşturur.
Çok güzeller ama korkutucular da
özellikle de siz veya kasabanız onun yolundaysa.
Bu durumda kimse, benim gibi kasırga avcıları bile
o şeyin baş göstermesini izlemekten hoşlanmaz.
Yine de her şey gibi kasırgalar da sona erer.
Sıcaklık farkı yok olduğunda ve şartlar daha sabit hale geldiğinde
veya havadaki nem kuruduğunda
bir zamanlar şiddetli olan ana fırtına hızını kaybeder ve kasırgayı içeri çeker.
Yine de meteorolojistler ve benim gibi fırtına avcıları beklemede kalacaklar,
tekrar bir fırtınanın uzun halatını salıp salmayacağını görmek için
her zaman izlemede olacaklar.