ကျွန်တော့်ကိုလေဆင်နှာမောင်းဖမ်းသူလို့ ခေါ်ကြတယ်
လေပြင်းပြီးအခြေအနေတွေ ဟန်ကျတဲ့အခါ
ကားပေါ်တက်ပြီး ပြင်းထန်တဲ့မုန်တိုင်းတွေ နောက် ကျွန်တော် လိုက်ကြည့်တယ်။
"ကြောင်တယ်"လို့ခင်ဗျားတို့ပြောမလား။ပြောရင် ပြောမယ်။ဒါပေမဲ့ မိုးပေါ်ကဒီကောင်ကြီးတွေကို
သိနိုင်ဖို့ လိုက်ကြည့်တာပါ။ သိလာတာတွေ မျှဝေချင်တယ်။
လေဆင်နှာမောင်းတွေဟာ မုန်တိုင်းတွေထဲ ဖြစ်တဲ့ မြန်မြန်လှည့်နေတဲ့ လေထုတိုင်တွေပါ။
ဒီလေတိုင်တွေက တိမ်ကတော့တစ်ခုကတစ်ဆင့် မြေကြီးနဲ့ ဆက်သွယ်ပေးတယ်။
ဒါဖြစ်လာရင်လေဆင်နှာမောင်းတွေ မြေပေါ်ဖြတ်ပြီးဖျက်တယ်။
အသက်အိုးအိမ်စည်းစိမ်တွေကို များစွာ ခြိမ်းခြောက်တော့တယ်။
ဒါကြောင့်ဒီအခြင်းအရာတွေကို သုတေသနအများကြီး လုပ်ကြတယ်။
ဒါပေမဲ့အမှန်ကလေဆင်နှာမောင်းတွေဘယ်လိုဖြစ် လာလဲဆိုတာနဲ့ပတ်သက်ပြီး မသိတာတွေ များဆဲပါ။
လေဆင်နှာမောင်းတစ်ခု ဖြစ်စေနိုင်တဲ့ အခြေအနေတွေဟာ
နောက်တစ်ခုကို သေချာပေါက် မဖြစ်စေပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ လေဆင်နှာမောင်းတွေကို လူတွေစတင် မှတ်တမ်းတင်လာကတည်းက အများကြီးသိလာပါပြီ။
ဥပမာ ကောင်းကင်ပေါ်လေဆင်နှာမောင်းတစ်လုံး အစပျိုးနေတဲ့အမှတ်လက္ခဏာတွေသိနိုင်တဲ့နည်းပါ
ခင်ဗျားတို့ လိုက်စီးကြည့်ကြဦးမလား။
လေဆင်နှာမောင်းတွေဟာ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းနဲ့ စတင်တတ်ပေမယ့်မုန်းတိုင်းဖြစ်တိုင်းမဖြစ်ဘူး
ဒါတွေဟာ အထူးအားကောင်းပြီး မိုးထိုးနေတဲ့ မိုးကြိုးမုန်တိုင်းတွေပါ။supercellခေါ်တယ်။
ပေ ၅၀၀၀၀ ကျော်ထိမြင့်ပြီး လေပြင်းတွေ ပါလာတတ်တယ်။
မိုးသီးမုန်တိုင်းကြီးတွေ၊တစ်ခါတစ်ရံရေကြီး တာ၊ လျှပ်စီးကြီးလက်တာတွေလည်း ဖြစ်တတ်တယ်။
ဒါတွေဟာ လေဆင်နှာမောင်းတွေ ဖြစ်စေတဲ့ မုန်တိုင်းမျိုးတွေပါ။
ဒါပေမဲ့ သတ်မှတ်အခြေအနေတွေလည်း နေသားတကျ ရှိနေမှ ဖြစ်ပါတယ်။
မုန်တိုင်းခန့်မှန်းဖို့ကြိုးစားရင် တိုင်း တာပြီး သတိပြုကြည့်နိုင်တဲ့သဲလွန်စတွေပါ။
လေပြင်းလာမှုဟာ လေဆင်နှာမောင်းဖြစ်စေဖို့ လိုအပ်တဲ့ ပထမ အရာဝတ္ထုပါ။
ငွေ့ရည်ဖွဲ့မှု ဖြစ်လာတဲ့အခါ ဘယ်မုန်တိုင်း မဆို ဖြစ်တတ်တယ်။
မိုးတိမ်တွေရဲ့ ဘေးထွက်ပစ္စည်းတွေပေါ့။
ငွေ့ရည်ဖွဲ့ခြင်းဟာ အပူကို ထုတ်ပေးပြီး
အပူကနေ အထက်စုန်လေကြီးတွေကို တွန်းပေးတဲ့ အား ဖြစ်လာတယ်။
ငွေ့ရည်ဖွဲ့မှုများပြီး မုန်တိုင်းတိမ်တွေ ပိုကြီးလာလေလေ
ဒီအထက်စုန်လေတွေ ပိုအားကောင်းလေပါပဲ။
supercell ထဲမှာ ဒီအထက်စုန်လေထုဟာ အထူးအားကောင်းပါတယ်။
လေပြင်းလာရင် လမ်းကြောင်းပြောင်းလာပြီး ပိုလို့မြန်မြန် စတင်လှုပ်ရှားလာနိုင်တယ်။
နောက်ဆုံးတော့ မုန်တိုင်းအောက်ခြေမှာ စိုထိုင်းမှုများရင်
မိုးတိမ်အောက်ခြေကြီးဖြစ်လာပြီး လေဆင်နှာမောင်း ဒီလောက်
ဝေးဝေးရောက်ရင် နောက်မှဖြည့်ဆည်းပေးစရာတစ်ခု ပေးပါတယ်။
ဒါတွေအားလုံးနေသားတကျဖြစ်တဲ့အခါ မုန်တိုင်း ပိတ်လှောင်ထားတဲ့ ဝဲတစ်ခုဖြစ်လာတတ်တယ်။
နောက်ပြီး အထက်ကိုဆွဲယူသွားမယ့် ကျယ်ပြန့် မြင့်မားတဲ့ ဝဲလေပြွန်တစ်ခု ဖြစ်လာတယ်။
ဒီဝဲလေပြွန်ကို mesocyclone လို့ ခေါ်တယ်။
အပြင်ဘက်မှာတော့အေးမြခြောက်သွေ့နိမ့်ဆင်းတဲ့ လေတွေက
ဒီ mesocyclone ကျောလက်တဝိုက် စတင်ရစ်ပတ်လာတယ်။
နောက်ဘက်ဘေး အဆင်းလေလို့သိကြတဲ့ လေတစ်မျိုး ဖြစ်လာတယ်။
ဒီထူးဆန်းတဲ့ မြင်ကွင်းက mesocyclone အတွင်း လေနဲ့ ပြင်ပလေအကြား
အပူချိန် လုံးဝ ခြားနားမှုကို ဖြစ်စေတယ်။
လေဆင်နှာမောင်း ဖြစ်လာစေတဲ့ မတည်ငြိမ်မှု အဆင့်ကို တည်ဆောက်ပေးတယ်။
ဒီနောက်မှာတော့ mesocyclone အောက်ခြေပိုင်း ပိုတင်းလာတယ်။
လေတိုက်နှုန်းကို တိုးလာစေတယ်။
တကယ်လို့ပေါ့ဗျာ ... ဒီလေကတော့ဟာ မူလမုန်တိုင်းအောက်ခြေက
ကြီးမားစိုထိုင်းတဲ့ အဲဒီမိုးတိမ်အောက်ခြေ ပိုင်းအတွင်း ကျသွားတယ်ဆိုရင်
ဒါကို စုပ်ယူပြီး လည်နေတဲ့ တိမ်နံရံတစ်ခု အဖြစ် ပြောင်းပစ်လိုက်တယ်။
ဒါကို ဖန်တီးပေးတဲ့ မုန်တိုင်းနဲ့ ကမ္ဘာကြား ဆက်သွယ်ပေးပါတယ်။
ဒီလည်နေတဲ့ တိမ်ပြွန်ချောင်း မြေပြင်ပေါ် ထိလိုက်တာနဲ့
လေဆင်နှာမောင်း ဖြစ်လာပါတယ်။
လေဆင်နှာမောင်းအများစုဟာ သေးငယ်ပြီးအချိန် မကြာပါဘူး။ ၁ နာရီ မိုင် ၆၀-၁၁၀ နှုန်းနဲ့
လေတိုက်တတ်တယ်။ အချို့က ၁ နာရီကျော် ကြာတတ်ပြီး ၁ နာရီမိုင် ၂၀၀ ရှိနိုင်တယ်။
လေဆင်နှာမောင်းတွေဟာ လှပေမယ့် ကြောက်စရာကြီးပါ။
အထူးသဖြင့် သင် သို့မဟုတ် သင့်မြို့ လမ်းကြောင်းပေါ်ရောက်နေရင်ပေါ့။
ဒီလိုအခြေအနေဆိုရင် ဘယ်သူမှ ကျွန်တော့်လို လေဆင်နှာမောင်းလိုက်ဖမ်းသူတောင်
ဖြစ်ပျက်သွားတာတွေကို ကြည့်ရှုခံစားလို့ မရပါဘူး။
ဒါပေမဲ့ အရာတိုင်းလိုပဲ လေဆင်နှာမောင်းတွေ လည်း ပြီးဆုံးသွားတာပါပဲ။
အပူချိန်ကွာခြားချက် ပျောက်သွားပြီး အခြေအနေ တွေ ပိုတည်ငြိမ်လာတဲ့အခါပဲဖြစ်ဖြစ်
လေထုထဲကရေငွေ့တွေခန်းခြောက်သွားရင်ဖြစ်ဖြစ်
အရင်ကြောက်စရာ့ပင်မမုန်တိုင်းဟာ အရှိန်လျော့ လာပြီး လေဆင်နှာမောင်းကိုအတွင်းပြန်ဆွဲတယ်။
ဒါတောင် မိုးလေဝသပညာရှင်တွေနဲ့ကျွန်တော့်လို မုန်တိုင်းဖမ်းသူတွေက သတိထားကြည့်နေမှာပါ။
မုန်တိုင်းက သူ့ရဲ့ကြိုးရှည်ကို ပြန်ထုတ်ရင် မြင်နိုင်ဖို့ အမြဲစောင့်ကြည့်နေကြပါတယ်။