Gerçek olduğunuzu nereden biliyorsunuz?
Cevaplamaya çalışıncaya kadar oldukça açık bir soru,
fakat şimdi ciddi olalım.
Gerçekten var olduğunuzu nereden biliyorsunuz?
"İlk Felsefe Üzerine Meditasyonlar" adlı eserinde
René Descartes bu soruyu, en temelden tekrar başlayabilmek için
tüm yerleşmiş düşünce ve fikirlerini yıkarak
cevaplamayı denedi.
Bütün bilgisi, dünyaya dair sahip olduğu duyusal algıdan geliyordu.
Tıpkı sizin gibi, değil mi?
Bu videoyu gözlerle izlediğinizi ve kulaklarla duyduğunuzu biliyorsunuz.
Duyularınız dünyayı size olduğu şekilde gösterirler.
Sizi kandırmazlar, fakat bazen yapabilirler.
Çok uzağınızdaki bir insanı başka birisine benzetebilirsiniz
veya bir topu yakalayacağınızdan çok eminsinizdir
ve top hemen önünüzde yere düşer.
Hadi ama, tam da şu anda
o şeylerin gerçek olduğunu biliyorsunuz.
Gözleriniz, elleriniz, vücudunuz; bu sizsiniz.
Bunu yalnızca deliler reddederler ve siz deli olmadığınızı biliyorsunuz.
Bundan şüphe edecek olan kişi ancak rüya görüyordur.
Ah hayır, ya bir rüyanın içerisindeyseniz?
Rüyalar gerçek gibidir.
Gerçek vücudunuz yatıyorken yüzdüğünüze,
uçtuğunuza veya çıplak ellerle
canavarlarla savaştığınıza inanabilirsiniz.
Hayır, hayır, hayır.
Uyanıkken, uyanık olduğunuzu bilirsiniz.
Ah! Fakat değilken, olmadığınızı bilemezsiniz
ve rüya görmediğinizi kanıtlayamazsınız.
Belki de sahip olduğunuzu düşündüğünüz vücudunuz aslında orada değildir.
Belki de bütün gerçeklik, hatta
zaman, şekil, renk ve sayılar gibi soyut kavramları da dahil,
kötü bir dahi tarafından uydurulmuş
kandırmacalardır!
Hayır, cidden.
Descartes, kötü ve dahi bir şeytanın sizi gerçekliğin gerçek olduğuna
inandırmadığını kanıtlayabilir misiniz sorusunu soruyor.
Belki de bu şeytani düzenbaz sizi kandırdı.
Dünya, dünya algılarınız, vücudunuz.
Bunların uydurulmuş olmadığını kanıtlayamazsınız
ve onlar olmadan nasıl yaşardınız?
Yaşayamazdınız! Yani, kanıtlayamazsınız.
Hayat yalnızca bir rüyadır
ve eminim ki sandalınızın küreklerini neşeyle çekmiyorsunuz, değil mi?
Hayır, bıkkınlıkla çekiyorsunuz
tıpkı kandırılmış, tükenmiş bir aptal gibi.
Bunu ikna edici buldunuz mu?
İkna oldunuz mu?
Olmadıysanız, güzel; olduysanız, daha güzel
çünkü ikna olarak
ikna edilmiş bir varlık olduğunuzu kanıtlardınız.
Bir şey olduğunuzu düşünürseniz, bir "hiç" olamazsınız
hatta bir şeyin bir hiç olduğunu düşünseniz bile
bir "hiç" olamazsınız; ne düşünürseniz düşünün, düşünen bir varlıksınız
veya Descartes'ın da dediği gibi, "Düşünüyorum, öyleyse varım."
Siz de varsınız, gerçekten.
(Uçak motoru)