İyimserlik için bir sebebim daha var:
İklim değişikliği.
Belki buna inanmayacaksınız ama, işte gerçek.
12 Aralık 2015 tarihinde,
Paris'te, Birleşmiş Milletler yönetiminde,
195 hükûmet bir araya geldi
ve oy birliği ile --
hükûmetlerle çalıştıysanız, bunun ne kadar zor olduğunu bilirsiniz --
en savunmasız insanları korumak
ve hepimizin hayatını iyileştirmek için
küresel ekonomi rotasının kasıtlı olarak değiştirilmesine
oy birliği ile karar verdi.
İşte bu fevkalade bir başarıdır.
(Alkış)
Hatta, sadece birkaç yıl önce nerede olduğumuzu düşünürseniz
daha fevkalade bir başarıdır.
Kopenhag, 2009.
Kopenhag'ı kim hatırlıyor?
Bir iklim anlaşması için yıllarca çalıştıktan sonra,
aynı hükûmetler Kopenhag'ta toplandı
ve son derece başarısız oldu.
Peki neden son derece başarısız oldu?
Birçok farklı sebepten dolayı,
ama temelde Küresel Kuzey ve Küresel Güney arasındaki
derinden kök salmış ayrım yüzünden başarısız oldu.
Şimdi, bu başarısızlıktan 6 ay sonra,
küresel iklim değişikliği müzakerelerinin
sorumluluğunu üstlenmek için çağrıldım.
Hayal edebilirsiniz, bu yeni işe başlamak için en iyi zamanlama.
İklim değişikliği üzerine olan küresel ruh hâli çöp kutusunun içindeydi.
Küresel anlaşmanın mümkün olabileceğine
hiç kimse inanmadı.
Aslında, ben de inanmadım.
Bu harika TED seyircisinin dışındaki kimseye söylemeyeceğinize söz verirseniz,
tarih tarafından minnetle gömülen
bir sırrı ortaya çıkaracağım.
İlk basın toplantımda,
bir gazeteci; ''Bayan Figueres,
küresel bir anlaşmanın mümkün olabileceğini
düşünüyor musunuz?'' diye sordu.
Düşünmeksizin ağzımdan şu kelimeler döküldü:
"Benim ömrüm elvermez."
Basın ekibimin, Kosta Rikalı
yeni patronlarına bakarken
dehşete düşmüş yüzlerini tahmin edersiniz.
Ben de dehşete düşmüştüm.
Şimdi kendime şaşırmıyorum, çünkü artık kendime alıştım.
Gerçekten de söylediğim şeylerin
ve bütün evlatlarımızın yaşamak zorunda olduğu
bir dünyanın varacağı sonuçlar
konusunda dehşete düşmüştüm.
Açık konuşmak gerekirse benim için feci bir andı
ve düşündüm ki, şey, hayır, dur biraz,
dur biraz.
İmkânsızlık bir gerçek değildir,
bir düşüncedir.
Sadece bir düşünce.
Böylece, o anda ve orada düşüncemi değiştirmeye karar verdim
ve dünyanın küresel ısınma hakkındaki duruşunu değiştirmesine yardım edecektim.
Yani bilemiyorum --
Hayır, sadece bu mu? Teşekkürler.
Eğer size
işinizin dünyayı kurtarmak olduğu söylenseydi,
neler yapardınız bilemiyorum.
İşte bunu iş tanımınızın içine yerleştirin.
Ayrıca bütün sorumluluk sizde
ancak hiçbir yetkiniz yok,
çünkü hükûmetler aldıkları her kararda bağımsızdır.
Gerçekten de ilk Pazartesi gününüzde
ne yapacağınızı çok merak ediyorum
fakat benim yaptığım şuydu: Panik oldum.
(Gülüşmeler)
Tekrar panik oldum,
çünkü bu problemi nasıl çözeceğimiz
konusunda hiçbir fikrim olmadığını fark ettim.
Ayrıca sonra yine bu problemi nasıl çözeceğimiz konusunda
hiçbir fikrim olmadığını fark ettim.
Ancak tek bir şey biliyordum:
Bu konuşmanın üslubunu değiştirmek zorundayız.
Çünkü iyimserlik olmadan
zafer kazanmanın bir yolu yok.
İşte,
iyimserliği basit bir kelime olarak kullanıyorum
fakat gelin bunu daha geniş bir şekilde anlayalım.
Hadi bunu cesaret olarak,
umut olarak, güven olarak, dayanışma olarak,
biz insanları, bir araya getiren temel inançlar olarak anlayalım
ve insanlığın kaderini daha iyiye
götürmek için birbirimize yardım edebilelim.
Bu olmadan Kopenhag felcinden kurtulabilememiz için
bir yol olmadığını düşündüğümü tahmin edebiliyorsunuzdur.
Altı yıldır,
inatla, bıkmadan usanmadan,
medyadan gelen sorular ne olursa olsun,
--daha da iyiye gittim--
ve deliller ne kadar aksini işaret etse de
bu düzene iyimserlik aşıladım.
Bana güvenin, aksi yönde çok fazla kanıt vardı.
Ancak karşısında da düzene doğru sonu gelmeyen bir iyimserlik vardı.
Yakın bir zaman sonra,
binlerce insanın zemin hazırladığı
birçok alanda meydana gelen değişiklikleri görmeye başladık,
buna bugün burada bulunan sizler de dâhilsiniz
ve sizlere teşekkür ediyorum.
Bu TED topluluğu,
önemli değişikliğin meydana geldiği
ilk alanı söylediğimde şaşırmayacaktır.
O alan,
teknolojiydi.
Bizler, temiz teknolojide,
özellikle de yenilenebilir enerji teknolojilerinde,
şu an şehrin tamamının
elektrik ihtiyacını karşılayacak kapasiteye sahip
yoğunlaştırılmış güneş enerjili
elektrik santrallerini inşa ettiğimiz süreçte
fiyatların düştüğünü ve kapasitenin arttığını görmeye başladık.
Taşınabilirlik ve akıllı binalar konusunda neler yaptığımızdan
bahsetmiyorum bile.
Teknolojideki bu değişimle,
ekonomik dengede
bir değişikliğin olduğunu anlayabildik.
Çünkü; evet biz iklim değişikliği için
yüksek maliyetlerin söz konusu olduğunu
ve yine evet karmaşık riskler olduğunu fark edebiliyorduk.
Ancak, ekonomik avantajlar
ve hakiki faydalar da var,
çünkü temiz teknolojinin yayılması
bizlere daha temiz bir hava,
daha iyi bir sıhhat,
daha iyi ulaşım, daha yaşanılabilir şehirler,
daha iyi bir enerji güvencesi,
gelişmekte olan ülkeler için daha fazla enerjiye ulaşım imkânı sağlayacak.
Kısaca, şu an yaşadığımız dünyadan daha iyi bir dünya.
Bu anlayışla
aslında bir kısmınız, öncelikle ulusal olmayan hükûmetler olmak üzere,
özel sektör, endüstrinin ileri gelenleri,
sigorta şirketleri, yatırımcılar,
şehirlerin öncüleri, inanç topluluklarından geçerek
hünerin ve heyecanın yayılmasına tanıklık etmiş olmalısınız.
Çünkü bu grupların hepsi bu durumun
gerçekte kendi yararlarına olduğunu anlamaya başladı.
Bu esasında onların kâr-zarar hanesini düzeltebilir.
Ayrıca burada sadece olağan şüpheliler yoktu.
Size söylemeliyim ki; büyük ama çok büyük bir petrol ve gaz şirketinin
CEO'su geçen yılın başında bana geldi
ve,
tabii ki gizlice,
şirketini nasıl değiştireceğini bilmediğini,
fakat değiştireceğini söyledi.
Çünkü uzun süre ayakta kalmak istiyordu.
Yani, şimdi biz ekonomi dengesinde bir değişiklik yaşıyoruz
ve bununla birlikte, herkesten gelen destekle
ulusal hükûmetlerin bu durumun
kendi yararlarına olduğunu anlamalarını görmemiz çok uzun sürmedi.
Ayrıca ülkelere evrensel çabaya, kendi yararlarına olacak şekilde,
nasıl katkı sağlayabileceklerini belirlemek adına talepte bulunduk,
195 ülkenin 189'u
189 ülke, kendi öncelikleri ile kesişen
ve kendi milli sürdürülebilir kalkınma planları ile uyumlu,
kendi yararlarını temel alan
geniş çaplı küresel değişiklik planlarını gönderdiler.
Pekâlâ,
bir kere ülkelerin temel çıkarlarını koruduğunuz zaman,
anlıyorsunuz ki; ülkeler ortak bir yolda,
ortak bir güzergâhta birleşmeye hazırlarmış
ki bu güzergâh bizleri muhtemelen
birkaç on yıl ileriye götürecek
ve bu sürede de yeni bir ekonomiye,
hayli dirençli, karbondan arındırılmış bir ekonomiye
geçiş olacak.
Ulusal hükûmetler adına
hâlihazırda elimizde olan ulusal destekler
istikrarlı bir iklimi sağlamakta yetersiz.
Ancak bunlar sadece ilk adımlar
ve zamanla gelişecekler.
Ayrıca önlemler, tüm bu çabaların raporlanması ve doğrulanması
yasal olarak bağlayıcı.
Amacımızına doğru kümülatif gelişimi
değerlendirmek için her beş yılda bir
ele alacağımız kontrol noktaları
yine yasal olarak bağlayıcı
ve karbondan arındırılmış ve daha dirençli
bir ekonomiye giden bu güzergâh da
yasal olarak bağlayıcı.
İşte size en önemli kısım:
Daha önce elimizde neler vardı?
Tamamen yetersiz
ve dahası büyük ölçekte bir yük olarak algılanan
kısıtlı, kısa dönem karbon yayılımını
azaltma taahütlerini ortaya koyan
bir avuç dolusu ülke.
Şimdi ise elimizde neler var?
Şimdi, hepsinin çevresel bütünlükle ortak bir amaca hizmet ettiği;
farklı alanlarda, farklı yaklaşımlarla,
farklı yoğunlukta katkıda bulunan
dünyanın tüm ülkelerine sahibiz.
Yani, hepsini bir araya getirdiğinizde
ve anlayışı değiştirdiğinizde
hükûmetlerin Paris'e gidebileceklerini
ve Paris Anlaşması'nı kabul edeceklerini görürsünüz.
(Alkış)
Böylece,
şöyle 6 yıl
geriye doğru baktığımda,
ilk aklıma gelen şey
Paris Anlaşması'nın kabul edildiği gün.
Odadaki mutluluğu size tarif edemem.
5.000 insan mutluluk
ve hâlâ gördükleri şeye olan inançsızlıkları arasındaki uçurumda
yerlerinden zıpladı, ağladı, alkışladı, bağırdı, çağırdı.
Çünkü bu iş için
birçok insan yıllarca çaba sarf etti ve sonunda bu iş gerçek oldu.
Sadece doğrudan katkıda bulunanlarla da sınırlı değildi.
Birkaç hafta önce, eşi Natasha'ya vermek istediği
Tahiti incisi hakkında karar vermeye çalışan
bir meslektaşımla birlikteydim.
En sonunda neyi almaya karar verdiğinde,
kuyumcu ona dedi ki:
"Bilin ki şu an bunu aldığınız için çok şanslısınız,
çünkü bu inciler iklim değişikliğinden dolayı yok olma tehlikesi altındalar."
"Ancak" dedi kuyumcu, "duydunuz mu?
hükûmetler ortak bir karar almışlar
ve Tahiti'nin bir şansı olabilir."
Haklı olarak, belki de, belki de işte size umudun,
olası bir ihtimalin olduğuna dair
ne mükemmel bir delil.
Hâlâ yapmamız gereken çok iş olduğunun farkına varan ilk kişi benim.
Küresel ısınma hakkında yapacağımız işe daha yeni başladık.
Aslına bakarsanız, önümüzdeki kaçınılmaz beş yıl için
çabamızı ikiye katladığımızdan emin olmalıyız.
Ama inanıyorum ki;
geçen altı yılı
imkânsızdan,
durmak bilmez bir hâle getirdik.
Peki bunu nasıl yaptık?
Bizi karşı karşıya olmaktan ortaklığa götüren,
milli ve yerel menfaatlerin evrensel
ihtiyaçlar karşısında çok da farklı bir konumda olmadığını
ve eğer bunu anlayabilirsek bunları bir araya getirebileceğimizi
ve ahenkli bir şekilde
kaynaştırabileceğimizi anlamamıza yardımcı olan
dönüşümsel iyimserliği başkalarına aktararak.
Dikkatimizi vermemiz gereken diğer küresel meselelere
-- gıda güvencesi, su güvencesi, ev güvencesi, zorunlu göç --
baktığımda, hâlâ daha bu problemleri nasıl çözeceğimizi
tam olarak bilmediğimizi görüyorum.
Ancak iklim değişikliği için
yaptığımız şeylerden bir şeyler çıkarabiliriz
ve sıfır toplam anlayışını yeniden yorumlamamız gerektiğini anlayabiliriz.
Çünkü bizlere her daim bir kazanan ve bir kaybeden olduğu
ve sizin kaybınızın benim kazancım olduğu öğretildi.
Ama şimdilerde öyle bir dünyada yaşıyoruz ki
gezegensel sınırlara ulaştık
ve sadece birbirimize bağlı değil
ve fakat artan bir şekilde birbirimize bağımlıyız,
sizin kaybınız artık benim kazancım değil.
Ya hepimiz kaybedeniz
ya da hepimiz kazanan olabiliriz.
Ancak sıfır ile toplam arasında
bir karar vermemiz gerekiyor.
Hepimiz için hiçbir yararın olmadığı veyahut da
hepimizin yararına bir yaşam sürmek arasında
bir seçim yapmamız gerekiyor.
Bunu bir kere yaptık. Tekrar başarabiliriz.
Teşekkürler.
(Alkış)