Ó principio deste ano
dixéronme que ía facer unha charla TED
Emocioneime e despois veu o pánico
volvínme emocionar e despois o pánico outra vez
e entre a emoción e o pánico
empezou a miña busca,
que consistiu primeiro en ver en Google como facer unha boa charla TED
(Risas)
E no medio diso,
busquei en Google Chimamanda Ngozi Adichie.
Cantos coñecedes quen é?
(Aclamacións)
Busqueina porque sempre o fago
porque son unha admiradora
pero tamén porque sempre ten cousas importantes e interesantes que dicir.
E a combinación desas buscas
levábame constantemente á súa charla
sobre os perigos dunha única historia,
sobre o que pasa cando temos unha única visión
a través da cal entendermos certos grupos de xente,
e é a charla perfecta.
É a charla que eu daría se fose famosa antes.
(Risas)
E sabedes que ela é africana e eu son africana,
que ela é feminista e eu son feminista.
que ela conta historias e eu conto historias,
así que sentín que é a miña charla.
(Risas)
Decidín, ademais, que ía aprender a programar,
e despois ía hackear internet
e eliminaría todas as copias existentes desa charla,
memorizaríaa,
e despois viría aquí e diríaa como se fose o meu discurso.
O plan ía moi ben agás polo de aprender a programar
e logo, varios meses despois, unha mañá
levanteime
coas noticias de que a muller de certo candidato presidencial
fixo un discurso que
(Risas)
(Aplausos)
que soou parecido a un que deu outra das miñas favoritas:
Michelle Obama
(Aclamacións)
Daquela decidín que debía escribir a miña propia charla TED
e é o que vou facer.
Estou aquí para falar
das miñas reflexións sobre contar historias.
Por suposto, quero falar sobre o poder das historias
pero tamén quero falar sobre as súas limitacións,
en particular para os que estades interesados na xustiza social.
Dende que Adichie deu aquel discurso hai sete anos
houbo un boom no de contar historias,
As historias están en todas partes,
e se houbese algún perigo en contar un conto xa vello,
penso máis ben que hai moito que celebrar sobre a propagación
de tantas historias e voces.
As historias son o antídoto para os prexuízos,.
De feito se es clase media e tes conexión a internet
podes descargar historias cun só click
ou arrastrando sobre a pantalla.
Podes escoitar un podcast
sobre o que é crecer coma un dalit en Kolkata.
Podes escoitar un indíxena en Australia
que fala sobre os intentos e triunfos para criar os seus fillos con dignidade
e con orgullo.
As historias fannos enamorarnos.
Curan feridas e únennos coma unha ponte.
As historias poden incluso axudarnos a falar
sobre a morte de persoas que non importan nas nosas sociedades,
porque fan que nos interesemos.
Non si?
Non estou segura,
e eu traballo nun sitio chamado Centre for Stories
E o meu traballo é axudar a contar historias
que cuestionen o discurso establecido sobre o que significa ser negro
ou musulmán ou refuxiado ou calquera outra categoría
das que falamos deseguido.
Pero acabei neste traballo
despois dun longo percorrido como activista social,
polo que estou moi interesada nos xeitos
en que a xente fala sobre historias non ficticias
como se fose máis ca un espectáculo,
como se fose un catalizador para a acción social.
Non é raro escoitarlle á xente
dicir que as historias fan do mundo un lugar mellor.
Porén, preocúpame cada vez máis que ata as historias máis conmovedoras,
particularmente as da xente que parece non importarlle a ninguén,
poiden ás veces entorpecer a xustiza social.
Non é porque os contadores queiran facer dano;
máis ben o contrario.
Os contadores teñen tan boa intención coma min e sospeito que tamén coma vós.
E o público dos contadores de historias
son normalmente xente con moita compaixón e empatía.
Aínda que as boas intencións poden ter consecuencias non intencionadas
quero dicir que as historias non son tan máxicas como pode parecer.
Teño tres, porque deben ser sempre tres,
tres razóns polas que creo
que as historias non fan necesariamente do mundo un lugar mellor.
En primeiro lugar as historias poden crear unha ilusión de solidariedade.
Non hai nada coma ese bo sentimento que consegues
ao escoitar unha historia fantástica
onde sentes que subiches ao alto dunha montaña, non si?
Ou que te fixeches amigo dun preso condenado a morte.
Pero non o fixeches.
Ti non fixeches nada.
Escoitar é un paso importante
pero insuficiente para á acción social.
En segundo lugar, ás veces penso que tiramos
cara a personaxes e protagonistas
que son agradables e humanos.
E isto ten sentido, non si?
Porque se che gusta alguén impórtache esta persoa.
Pero o contrario tamén pasa.
Se non che gusta alguén
entón esa persoa non che importa
e se non che importa
non ves que teñas a obriga moral
de pensar nas circunstancias que marcaron a súa vida.
Aprendín esta lección cando tiña 14 anos.
Aprendín que non che ten que gustar alguén
para recoñecer a súa sabedoría,
e que tampouco che ten que gustar alguén
para estar da súa parte.
Roubáronme a bici
mentras estaba montando nela
(Risas)
o que pode pasar se montas moi amodo como facía eu.
(Risas)
Nunha ocasión estaba atallando a través dun campo
no barrio de Nairobi onde me criei,
e é un camiño con moitas fochancas,
así que se vas na bici
non queres parecer, xa sabes...
(Risas)
Así que pedaleaba moi lentamente
e de repente estou no chan.
Estou no chan e miro para arriba
e vexo a este neno pedaleando
na miña bici
un neno duns 11 ou 12 anos, e eu no chan
chorando porque aforrara moitos cartos para aquela bici,
e mentres choraba erguinme e comecei a berrar
O instinto fíxome berrar "Mwizi, mwizi!"
que significa "ladrón" en suahili.
De repente todo o mundo sae das carpinterías
e comeza a perseguilo.
É África, a xustiza popular en acción.
De acordo?
Viro a esquina, e capturárono,
cazárono.
Detiveron o sospeitoso,
e fixéronlle devolverme a bici.
e tamén desculparse.
Como xa dixen, típica xustiza africana, non sí?
E fixéronlle pedirme perdón.
e estabamos a ollar un para o outro,
e el mírame e di perdón,
pero mírame con carraxe descontrolada.
Está moi moi furioso.
Esta era a primeira vez que me enfrontaba con alguén
a que non lle gusto simplemente polo que represento.
Él mírame como se fose dicir
"Ti, coa túa pel brillante e a túa bici, estás enfadada comigo?"
Foi unha dura lección que eu non lle gustase,
pero sabedes que? El tiña razón.
Eu era unha nena de clase media vivindo nun país pobre.
Eu tiña unha bici e el apenas tiña comida.
Ás veces as mensaxes que non queremos escoitar,
as que fan que queiramos que nos trague a terra,
son as que máis necesitamos oír.
Por cada contador de historias encantador que che rouba o corazón,
hai centos que ven as súas voces distorsionadas,
que non chegan ao escenario vestidos en lindas roupaxes coma esta.
Hai millóns de historias coma a do neno que me roubou a bici
e non podemos ignoralas
só porque non nos gusten os protagonistas
ou porque non sexa a clase de neno que levariamos para a casa
desde o orfanato.
A terceira razón pola que penso
que as historias non fan do mundo un lugar mellor
é que moi a miúdo estamos tan inmersos na narración persoal
que esquecemos o que hai ao redor.
Así que aplaudimos
cando nos contan os seus sentimentos de vergoña,
pero non relacionamos iso coa opresión.
Asentimos con razón cando alguén nos di que se sente pequeno
pero non o ligamos coa discriminación.
As mellores historias, especialmente para a xustiza social
son as que fan as dúas cousas:
son persoais, pero permítennos explorar e entender o político.
Pero non pasa só coas historias que nos gustan
fronte ás que eliximos ignorar.
Cada vez máis vivimos nunha sociedade na que hai maiores forzas en xogo,
onde para moita xente, as historias están comezando a substituír as noticias.
Non?
Vivimos nunca época na que vemos a decadencia dos feitos,
cando as emocións dominan
e a análise é un pouco aburrida, non si?
Onde valoramos o que sentimos máis que aquilo que sabemos.
Unha declaración do Pew Center sobre modas en America
indica que só o 10% dos adultos de menos de 30 anos
confía nos medios de comunicación.
É un dato significativo.
Significa que os contadores de historias
están gañando confianza ó mesmo tempo
que os medios perden a confianza do público.
Non é unha boa cousa,
porque as historias son importantes
e axúdannos a ter diferentes percepcións,
pero aos medios necesitámolos.
Tras moitos anos como activista social
sei moi ben que necesitamos crer nos datos dos medios institucionais
combinados coas poderosas voces dos contadores.
Iso é o que move cara a adiante a xustiza social.
Na análise final
é a xustiza
a que fai do mundo un lugar mellor
e non as historias.
E se é xustiza o que buscamos,
penso que non debemos centrarnos nos medios ou nos contadores.
Temos que centrarnos no público,
en calquera que algunha vez acendese a radio
ou escoitase un podcast,
e eses somos todos nós.
Como conclusión, unhas ideas
sobre o que o público pode facer para converter o mundo nun lugar mellor.
Primeira, o mundo podería ser un lugar mellor, penso,
se o público fose máis curioso e máis escéptico
e fixese máis preguntas sobre o contexto social
que provocou esas historias que tanto lles gustan.
Segunda, o mundo podería ser un lugar mellor
se o público recoñecese que as historias son un traballo intelectual.
E penso que sería importante que o público
pedise mais botóns nos seus webs favoritos,
que dixesen, por exemplo:
"Se che gustou esta historia,
preme aquí para apoiares a causa na que cre este contador".
Ou "preme aquí para contribuír á seguinte gran idea deste contador".
Ás veces estamos enganchados ás plataformas
pero non necesariamente aos contadores.
E por último, creo que o público pode converter o mundo nun lugar mellor
apagando os seus teléfonos,
separándose das súas pantallas
e saíndo ao mundo real fóra da súa zona de confort.
Alice Walker dixo
"Mira con atención o presente que estás a construír,
debería ser coma o futuro que estás a soñar"
Os contadores de historias pódennos axudar a soñar
pero depende de todos nós ter un plan para a xustiza
Moitas grazas
(Aplausos)