อะไรคือจุดหมายในชีวิตของคุณ
ทำไมเราถึงมาอยู่ตรงนี้
ผมเฝ้าถามคำถามนี้กับตัวเอง
ซ้ำแล้วซ้ำเล่าตั้งแต่เกิด
ตั้งแต่ผมเริ่มจำความได้
และเมื่อไม่นานนี้
ผมได้เริ่มทำบางอย่าง
ที่น่าเหลือเชื่อ
ผมเริ่มถ่ายภาพ
และนั่นคือการค้นพบจุดหมายในชีวิตของผม
นี่คือผมเอง ตอนอายุห้าขวบ
กับกล้องเล็ก ๆ
ซึ่งผมไม่รู้เลย
ว่ามันใช้งานอย่างไร
ผมแค่ตั้งท่า
กับกล้องน้อยตัวนี้
ที่คุณแม่ให้มา
ผมแค่จับมันเล่น ๆ
หลังจากนั้น ผมก็ไม่เคยได้ฝึกฝน
ทักษะทางด้านศิลปะใด ๆ
การวาด การระบาย ไม่มีเลย
ที่โรงเรียน คุณครูพร่ำบอกผมเสมอ
ว่าผมไม่เอาไหนในเชิงศิลปะ
ผมไม่สามารถอะไรที่ครูสั่งได้ได้เลย
ผมไม่สามารถทำตามขั้นตอนง่าย ๆ
วาดวงกลม ระบายสี
แค่ระบายสีง่าย ๆ ผมก็ทำไม่ได้
ผมไม่เคยใช้ความสามารถ
ทำสิ่งใดเลยในเชิงศิลปะ
นี่คือผม และเพื่อนร่วมชีวิตของผม
คนที่ผมใช้เวลา 8 ปีล่าสุดนี้ด้วยกัน
เราเดินทางไปทั่วโลกด้วยเครื่องบินเล็ก
ซึ่งผมกลัวการบินมาก ๆ
ทุกครั้งที่ออกบิน ผมจะสวดมนต์
เพื่อให้เราไปถึงจุดหมายอย่างปอดภัย
แต่แล้วผมก็ใช้การถ่ายภาพ
เป็นเครื่องมือช่วยให้พ้นความกลัว
และผมก็ถ่ายรูปอันน่าทึ่ง
ทุกมุมโลก จากเครื่องบิน
ผมเห็นความเปลี่ยนแปลง ในสิ่งแวดล้อม
ในผู้คน และในวัฒนธรรม
สิ่งเหล่านี้มีความสำคัญ
และกำลังหายไป
จากพื้นพิภพ
ผมจึงถ่ายภาพพวกนี้จากบนฟ้า
แล้วหลังจากนั้น ผมก็ผันตัวมาเป็นช่างภาพแฟชั่น
แต่นั่นก็ไม่เพียงพอสำหรับผม
ที่จะถ่ายแค่ภาพสวย ๆ
ของเสื้อผ้าสวย ๆ
เสื้อผ้าหลุดโลกแบบนี้
การแต่งหน้า รองเท้า สิ่งเหล่านี้ไม่เพียงพอ
ผมจึงหารือกันคู่ชีวิตของผม
และผมคิดว่าเราควรใช้ทรัพยากรที่เรามี
ทำอะไรบางอย่างให้เกิดการเปลี่ยนแปลง
เพื่อสร้างความแตกต่างให้เกิดขึ้นในโลก
เราจึงเริ่มต้นโครงการมากมาย
ส่วนใหญ่เกี่ยวกับสัตว์
เพราะผมไม่ชอบยุ่ง กับมนุษย์เท่าไหร่
เราจึ่งเริ่มจากการขนย้ายสัตว์
จากที่หนึ่งไปอีกที่หนึ่ง
ปล่อยชะนีคืนสู่ธรรมชาติ
จากกรงสู่ผืนป่าเชียงใหม่
เราทำมาได้หลายปีแล้ว
และค่อนข้างประสบความสำเร็จ
ตอนนี้เชียงใหม่มีชะนีอยู่ในป่าอีกครั้ง
พวกนี้คือพยูน
หลายคนไม่รู้ว่าพวกมันอยู่ในประเทศไทย
เรามีพยูนจำนวนไม่น้อยในทะเลตรัง
บริเวณเกาะตะลิบง
เราเพิ่งบินไปสำรวจเมื่อเดือนก่อน
จำนวนของพวกมันเพิ่มขึ้น ซึ่งน่ายินดี
นี่คือพยูนฝูงใหญ่ที่ตรัง
พยูนเป็นสัตว์น่าทึ่ง และนี่คือวาฬบรูด้า
หลายคนไม่รู้เช่นกัน
ว่ามีวาฬชนิดนี้อยู่ในประเทศไทย
บริเวณอ่าวไทยตอนบน
มีประมาณ 50 ตัว
นี่คือจุดเริ่มต้นของทุกสิ่ง
อย่างที่ผมบอก ผมกลัวการบินอย่างมาก
นี่คือผมเองเมื่อสี่ปีที่แล้ว
ต้องสวดมนต์ทุกครั้งที่จะออกบิน
มันแย่มาก
และนี่คือผมเมื่อปีที่แล้ว เปลี่ยนไปเยอะ
กลับมาที่เรื่องของวาฬ
ผมเห็นข่าวนี้ทางอินเตอร์เนท
วาฬตัวเขื่องลอยตายอยู่ในทะเลไทย
ผมคิดขึ้นว่า
อยากถ่ายรูปของสัตว์ไร้ชีวิตตัวนี้
แต่ไม่ใช่แบบนี้ มันง่ายเกินไป
ทุกคนที่อ่านเจอข่าวจะคิดว่า
เป็นเรื่องเศร้า
แต่ก็เแค่วาฬตายอีกตัวเท่านั้น
ผมพูดกับคู่ชีวิตผมว่า
ผมอยากจะให้นางแบบแฟชั่น ไปอยู่ในทะเลกับวาฬที่ตายแล้วตัวนั้น
เขาคิดว่าผมบ้าไปแล้ว
แต่คนบ้า ๆ เท่านั้นที่สร้างความเปลี่ยนแปลง
ผมมีความสุขกับความบ้า ๆ นั้น
แล้วทำไมผมถึงอยากทำแบบนั้น
ก็เพราะว่าการรณรงค์แบบเดิม ๆ ไม่ได้ผลเสียแล้ว
ผมทำงานรณรงค์เพื่อสัตว์มากกว่าแปดปี
แต่จำนวนประชากรสัตว์ก็ยังลดลง ผมจึงคิดว่าเราต้องใช้วิธีที่ต่างไป
ผมเดินทางไปสมุทรสาคร ไปยังบริเวณนั้น
ที่วาฬถูกย้ายขึ้นมาบนป่าชายเลน
และเราก็เริ่มถ่ายภาพมันกับนางแบบแฟชั่น
เราทำงานร่วมกันอย่างดี กับนักชีววิทยาทางทะเล
และนี่คือผมเอง เมื่อสองปีก่อน
รูปนี้พาผมไปอยู่บนหน้าแรกของ หนังสือพิมพ์ไทยหลายฉบับ
และเป็นอีกครั้งที่พวกเขาเรียกผมว่า ช่างภาพหลุดโลก
แต่ผมก็มีความสุขที่ได้หลุดโลก
ผมติดตามข่าว
และรับฟังความเห็นจากผู้คน
แม้แต่ CNN ก็รายงานข่าวนี้ และถูกแปลต่อไปอีก 17 ภาษาทั่วโลก
วิธีนี้จึงนับว่าประสบความสำเร็จ
ในการสร้างความรับรู้ในหมู่คนไทย ให้เข้าใจ
ให้ตระหนักว่าในประเทศไทย นั้นมีวาฬอยู่จริง ๆ
คนจำนวนมากไม่รู้มาก่อน ว่าพวกมันอยู่ในน่านน้ำประเทศเรา
The Last Farewhale คือชื่อของเรื่องเล่าจากภาพ
ซึ่งเป็นวิธีของผมในการกล่าวอำลาสัตว์ตัวนี้
ซึ่งผมให้ความสำคัญมาก
เมื่อเดือนตุลาคมปีที่แล้ว
วาฬบรูด้าได้รับการรับรอง ให้เป็นสัตว์สงวนของชาติ
และนั่นคือจุดเริ่มต้นของโครงการถัดไป
ซึ่งผมมีแนวคิดว่า หากประสานแฟชั่น เข้ากับเรื่องราวต่าง ๆ ที่ผมมีความเชื่อ
และแปลให้เป็นผลงาน
ผมก็สามารถแปลและส่งสารอะไรก็ตาม ที่ผมต้องการ
โดยเฉพาะกับคนรุ่นใหม่
คนรุ่นหนุ่มสาว
ซึ่งเป็นอนาคตของมนุษยชาติ
แต่ทำไมต้องถ่ายภาพแฟชั่น
ผมคิดว่าแฟชั่นอยู่ในตัวตนของทุกคน
คนที่นั่งฟังอยู่ที่นี่
และคนที่รับชมงานนี้อยู่ที่บ้าน
ไม่สำคัญว่าคุณจะแต่งตัวดีหรือแย่
หรือแต่งตัวหลุดโลกแบบนี้
ทุกคนมีความเชื่อมโยงกัน ในแบบที่เราอาจจะไม่รู้ตัว
ไม่สำคัญ ว่าคุณจะมีผิวสีอะไร
พูดภาษาอะไร
มีวัฒนธรรมแบบไหน
ผมคิดว่า สิ่งสำคัญคือ การมีแนวของตัวเอง
ผมขอพาคุณย้อนไปดู ผลงานที่ผมทำไว้
ซึ่งเป็นการรวมการถ่ายภาพแฟชั่น เข้ากับสารคดีการรณรงค์
งานแรกคือ SHUT DOWN ซึ่งผมรวมเอาการเมืองมาไว้กับสารทางแฟชั่น
นี่คือ SHUT DOWN
จำเหตุการณ์ Bangkok Shut Down เมื่อหลายปีก่อนได้ใช่ไหม
The End of the Roads เกี่ยวกับผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม
ถนนหลายสายในประเทศไทย ได้รับความเสียหายเมื่อปีก่อน
Road Runners เกี่ยวกับความปลอดภัยทางถนน โดยเฉพาะที่เชียงใหม่
และโครงการล่าสุดที่ผมได้ทำงาน ร่วมกับผู้ต้องขังที่เป็นแม่
พวกเราได้สร้างสามชิ้นงาน เพื่อให้คนได้ตระหนัก
ถึงสุขภาวะของแม่และเด็กในเรือนจำ
มันไม่ใช่เรื่องง่ายทั่วไปในแต่ละวัน
แต่สามามารถดึงความสนใจของคุณได้
ผลงานเหล่านี้ถูกเรียกว่า
ภาพถ่ายแฟชั่นสะท้อนสังคม
ซึ่งผมรู้ว่ามันได้ผลดี
ผมสามารถแปลและส่งสารอย่างที่ผมต้องการ
ไปยังผู้ฟังกลุ่มใหม่
ไปยังคนหนุ่มสาว
เป็นการกระตุ้นให้กระทำ
และนี่คือจุดเริ่มต้นของ the Anatomy 101
The Anatomy 101 คือผลงานที่มาจาก ประสบการณ์ส่วนตัว
หลายคนถามผมว่าได้ประสบการณ์นั้นจากไหน
หรือได้แรงบันดาลใจจากไหน
มันมาจากประสบการณ์ส่วนตัว
บางอย่างที่ผมให้ความสำคัญ
บางอย่างที่ผมมีความรู้สึกลึกซึ้ง
ผมเสียไตไปหนึ่งข้างเมื่อสองปีก่อน
ซึ่งผมสบายดี
มีความสุข
ที่เสียไตไปข้างหนึ่ง
เพราะผมเคยมีไต 3 ข้าง
คนทั่วไปจะมีไต 2 ข้าง แต่ผมเกิดมาพร้อมกับการมี 3 ข้าง
และหนึ่งในนั้นทำงานผิดปกติ ทำให้ผมไม่สบายตลอดปี
แพทย์ที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
แนะนำให้ผมผ่าตัดไตข้างที่เสียออกไป
ผมจึงต้องอยู่ที่โรงพยาบาลพักหนึ่ง
ซึ่งผมได้พบกับสุภาพสตรีสูงอายุ ที่กำลังรอเปลี่ยนอวัยวะ
รอมานานหลายปี
ผมคิดขึ้นว่า แค่ผมป่วยปีเดียว ชีวิตก็แทบจะดับสิ้น
แล้วคนที่ต้องรอเปลี่ยนอวัยวะนานถึงสี่ปีล่ะ
เหมือนกับคุณกำลังหายใจ แต่ไร้ชีวิต
ซึ่งแย่มาก
เพราะคุณกำลังรอให้ใครบางคน มอบโอกาสให้คุณได้มีชีวิตอีกครั้ง
ผมคิดได้ว่า มีคนเสียชีวิตมากมายในแต่ละปี
คนเป็นแสน ๆ เสียชีวิตลง พูดให้ชัด ๆ ก็คือห้าแสนคน
แล้วอวัยวะของคนเหล่านั้นไปไหนล่ะ
อวัยวะเหล่านั้นถูกเผา
กลายเป็นมลภาวะในอากาศ
ไม่มีใครได้ใช้ประโยชน์
ซึ่งแย่มาก
ผมจึงจับมือกับเพื่อนสนิท คุณสุรชัย แสงสุวรรณ
เพื่อสร้างผลงาน Anatomy 101 ขึ้นมา
แล้วทำไมต้อง Anatomy 101
จำวัยเด็กได้ไหม
เราได้เรียนหลายวิชาที่โรงเรียน
คณิตศาสตร์ 101 ซึ่งน่าเบื่อ
ชีววิทยา 101 ศิลปะ 101 อะไรก็ตาม 101
แต่วิชานี้จะสอนคุณเกี่ยวกับ การบริจาคอวัยวะ
อวัยวะส่วนต่าง ๆ ของคุณ
เป็นวิชาพื้นฐาน
เราจึงศึกษาประวัติศาสตร์ศิลปะ
เราศึกษาการแพทย์ย้อนไปเมื่อ 200 ปีก่อน
พุทธศาสนา
ภาพยนตร์
การปั้น
การวาด
เราใช้เวลาศึกษาอยู่ถึงหกเดือน
ใช้เวลาถ่ายภาพ 2 เดือน
และอีก 1 เดือนในการจัดการภาพที่ถ่ายแล้ว
เพื่อให้ได้มาซึ่งสิ่งนี้
ภาพนี้เกี่ยวกับการบริจาคเลือด
การบริจาคอวัยวะ
การบริจาคเส้นผม
คุณหรือหรือไม่ว่าสามารถเส้นผม เพื่อทำผมปลอมให้ผู้ป่วยมะเร็ง
การปลูกถ่ายเต้านม
การบริจาคผิวหนัง
คุณสามารถบริจาคผิวหนังได้
ผมขออธิบายภาพนี้เล็กน้อย
ภาพนี้ชื่อว่า กายภาพของมรณานุสติ
เป็นการรวมความเป็นสุดยอดจากทั้ง 2 โลก
ตะวันตกและตะวันออก
ฝั่งตะวันตกในอดีต การศึกษากายวิภาค เป็นเรื่องเกือบจะต้องห้าม
ในสมัยก่อน พวกเขาศึกษากายวิภาค ไปเพื่อความบันเทิง
ผู้คนต้องแต่งตัวสวยงาม
ส่วนในเชิงพุทธศาสนา เราศึกษาศพเพื่อให้เข้าใจวัฎสงสาร
ร่างกายไม่ใช่ของเรา
และจิตอยู่ตรงนี้
เพื่อจะให้ผู้คนเข้าใจ
ความสำคัญของการบริจาคอวัยวะ
ผมจึงต้องใช้วิธีนี้
นี่คือการรวมความเป็นที่สุด ของทั้งสองโลก
พุทธศาสนาและวิทยาศาสตร์การแพทย์
นี่คือหนึ่งในรูปโปรดของผม จากโครงการนี้
นี่คือหนูน้อยหมวกแดง
ที่โรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
มีพื้นที่ส่วนหนึ่ง ที่คุณสามารถ
ใช้เวลากับเด็ก ที่ป่วยเรื้อรัง
ซึ่งหมายความถึงเด็ก ที่ไม่สามารถออกจากโรงพยาบาลได้
และต้องโยงอยู่กับเครื่องมือแพทย์
มันแย่มาก ผมอยู่ในโรงพยาบาลเก้าวัน
รอคนมาเยี่ยม มาคุยเป็นเพื่อน
เด็กเหล่านี้จึงเผชิญความยากลำบาก
ไม่สามารถใช้ชีวิตเรียบง่าย
ไม่สามารถใช้ชีวิตปกติ
ไม่สามารถไปวิ่งเล่นที่บ้านเกิดของตัวเองได้
ผมจินตนาการว่าถ้าผมเป็นเด็กที่นั่น
ผมคงต้องการใครสักคน
มาอ่านหนังสือให้ฟัง เอาของเล่นมาให้
ผมจึงสร้างเรื่องราวของเทพธิดาผู้คุ้มครอง
ที่อ่านหนังสือให้เด็กเหล่านี้
หนูน้อยหมวกแดง
ในทางกลับกัน เด็กน้อยทำเสื้อผ้าชิ้นเล็ก
เป็นของขวัญให้เทพธิดาผู้คุ้มครอง
นี่คือสิ่งง่าย ๆ ง่ายที่สุด ที่คุณจะทำได้
นั่นคือการบริจาคเวลา
ความฝันอันยิงใหญ่ของศิลปิน
อาจจะเป็นการมีนิทรรศการใหญ่โต
ในหอศิลป์แห่งชาติ
ในพิพิธภัณฑ์
ในห้างสรรพสินค้า
แต่ผมไม่ได้ต้องการชื่อเสียง
The Anatomy 101 เป็นโครงการที่อุทิศ ในผู้คนที่ต้องการความช่วยเหลือ
โดยการส่งเสียง ไปถึงคนที่สามารถเป็นผู้ให้
จึงเป็นเรื่องสำคัญที่จะนำโครงการนี้ กลับไปสู่จุดเริ่มต้น
นั่นคือโรงพยาบาลจุฬาลงกรณ์
ซึ่งค่อนข้างท้าทาย
การโน้มน้าวให้คณะกรรมการ ของโรงพยาบาล
ยอมให้มีการถ่ายภาพแฟชั่น
ในโรงพยาบาลเป็นแค่ก้าวแรก
แต่การทำให้ภาพถ่ายแฟชั่น ถูกจัดแสดงในอาคาร
ที่มีผู้ป่วยกำลังรอรับการรักษา
แทบจะเป็นเรื่องที่เป็นไปไม่ได้
แต่ก็โชคดีที่คณะกรรมการเชื่อในตัวผม
เชื่อในหลักการของผม
พวกเราจึงแบ่งอาคารจักรพงษ์เป็นสองส่วน
ส่วนแรกยังใช้เป็นพื้นที่รับผู้ป่วยตามปกติ
และส่วนที่สองใช้แสดงผลงาน
คนที่มาชมงานก็จะได้เห็นทั้งสองโลก
ความเจ็บป่วยและความงามของภาพถ่ายแฟชั่น
ผู้ชมสามารถได้รับอรรถรสจากงาน
โดยผู้ป่วยก็ถือเป็นส่วนหนึ่ง ของงานเช่นกัน
พวกเขาเป็นผลงานศิลป์ที่มีชีวิต ที่เคลื่อนไหวอยู่ทุกนาที
และมีปูมหลังที่หลากหลาย
ทีความต้องการที่ต่างกัน แต่งกายต่างกัน เป็นคนต่างประเภทกัน
ซึ่งผมอยากให้ผู้ชมได้รู้สึก ได้เข้าใจ สิ่งที่ผมได้ประสบมา
และที่ปลายของพื้นที่แสดงผลงาน
ผมจัดวางโต๊ะจากสภากาชาด
เพื่อให้ผู้คนได้บริจาค
อวัยวะ ดวงตา และร่างกาย
หลังจบการแสดงผลงานที่กินเวลาแปดวัน
เราได้ผู้บริจาคทั้งหมด 500 ราย
และคุณรู้หรือไม่ ว่าผู้บริจาคหนึ่งรายสามารถช่วยได้ 50 ชีวิต
ลองจินตนาการว่าอีกไม่กี่ปีข้างหน้า เมื่อผู้คนเริ่มทำตามอย่างกัน
ปัญหาการบริจาคอวัยวะ
หรือการที่ผู้ป่วยต้องรอการเปลี่ยนถ่ายอวัยวะ ก็จะหมดไป
นี่เป็นเรื่องพื้นฐานที่ผู้คนควรทำ
คราวนี้ก็ย้อนกลับมา ที่จุดเริ่มต้นของการพูดครั้งนี้
ผมถามคุณว่าอะไรคือจุดหมายในชีวิต
ทำไมเราถึงมาอยู่ที่นี่
มันไม่สำคัญกับผมอีกต่อไป
เพราะผมได้ค้นพบตัวเอง
ในฐานะช่างภาพ ในฐานะมนุษย์
เป็นคนที่สามารถนำความสามารถ มาสร้างความเปลี่ยนแปลง
สร้างความแตกต่าง
ทำสิ่งดีเพื่อบางคนหรือบางสิ่ง
นั่นเพียงพอแล้วสำหรับผม
คุณก็สามารถทำแบบนี้ได้เช่นกัน
ผมเชื่อว่าทุกคน มีความดีบางอย่างอยู่ในตัว
ซึ่งคุณสามารถนำมาทำให้เกิดความเปลี่ยนแปลง
ทำสิ่งที่ยิ่งใหญ่ ทำสิ่งที่แตกต่าง
บางอย่างที่ดีกับคนอื่น
ซึ่งผลลัพธ์ก็แสนคุ้มค่าสำหรับคุณ
คุณสามารถเริ่มทำสิ่งที่ง่ายที่สุด โดยการบริจาคอวัยวะของคุณ
ชิ้นส่วนในร่างกายที่คุณไม่ต้องการอีกต่อไป เมื่อคุณจากโลกนี้ไป
เช่นเดียวกับไตนี้ จงบริจาคไป
ตับของคุณ หยุดดื่มและเริ่มบริจาค
ปอดของคุณ
และหนึ่งในอวัยวะที่สำคัญที่สุด นั่นก็คือหัวใจ
คุณจะต้องมีหัวใจ
เพราะเมื่อคุณถึงเวลาที่จะต้องลาจากโลกนี้ไป
เมื่อถอดผิวหนังทิ้งไป
สิ่งเดียวที่คุณสามารถนำไปสวรรค์ได้ นั่นคือก็จิตวิญญาณที่ดี
นี่คือการเปลี่ยนโลกในแบบของผม
ทีละภาพ
ขอบคุณครับ