Hollanda'nın en yüksek rütbeli
ve dünyanın her yerinde birlikleri olan
komutanı olarak,
bugün burada olmak
benim için bir onurdur.
Etrafıma baktığımda
bu TEDxAmsterdam toplantısında
çok özel bir dinleyici kitlesi görüyordum.
Bugün buraya gelme davetine
evet dememin sebebi
sizlersiniz.
Etrafıma baktığımda,
katkıda bulunmak isteyen
insanlar görüyorum,
dünyayı daha iyi bir yer yapmak isteyen
insanlar görüyorum,
çığır açan bilimsel işler yaparak,
etkileyici sanat eserleri yaratarak,
eleştirel makaleler veya
ilham veren kitaplar yazarak,
ve sürdürülebilir işler kurarak buna katkıda bulunuyorsunuz.
Ve hepiniz de
kendi aletlerinizi seçmişsiniz,
daha iyi bir dünya yaratma hedefini
gerçekleştirebilmek için.
Kiminiz mikroskobbu seçmiş
alet olarak.
Kiminiz dansı ya da resmi,
veya demin dinlediğimiz gibi müziği seçmiş.
Kiminiz kalemi seçmiş.
Diğerleriyse parayı seçmiş aracı olarak.
Bayanlar baylar,
ben farklı bir tercih yaptım.
Teşekkür ederim.
Bayanlar baylar...
(Kahkaha)
(Alkış)
Sizin amacınızı paylaşıyorum.
Önceden dinlediğiniz
konuşmacıların hedeflerini paylaşıyorum.
Benim seçimim
kalemi kullanmak,
fırçayı, kamerayı kullanmak değildi.
Ben bu aleti seçtim.
Silahı seçtim.
Sizin için
bu silaha yakın olmak
tedirgin edici olabilir.
Hatta korkunç bile olabilir.
Gerçek bir silah
birkaç metre ötenizde.
Bir anlığına duralım ve
bu tedirginliği hissedelim.
Hatta duyabilirsiniz bile.
Bir çoğunuzun
hiçbir zaman bir silahın yakınında olmadığı
gerçeğini kucaklayalım.
Bu demek oluyor ki
Hollanda barışsever bir ülke.
Hollanda savaşta değil.
Yani sokakları kollamak için
askerlere ihtiyaç yok.
Silah hayatımızın bir parçası değil.
Pek çok ülkede
farklı bir hikaye yaşanıyor.
Pek çok ülkede
insanlar silahlarla yüzleşiyorlar.
Bastırılıyorlar.
Gözleri korkutuluyor,
diktatörler,
teröristler,
ve suçlular tarafından.
Silahlar çok zarar verebilir.
Birçok acının
sebebidirler.
Niçin sizin önünüzde
bu silahla duruyorum?
Niye aracım olarak
silahı seçtim?
Bugün bunun sebebini anlatacağım.
Bugün sizlere,
daha iyi bir dünya yaratmak için
niye silahı seçtiğimi anlatacağım.
Ve silahın nasıl yardımcı olabileceğini de
anlatmak istiyorum.
Benim hikayem
Nijmegen şehrinde başlıyor,
Hollanda'nın doğusunda,
doğduğum şehirde.
Babam
çok çalışan bir fırıncıydı,
ama fırında işini bitirdiğinde
bana ve kardeşime hikayeler anlatırdı.
Ve çoğu zaman da
şimdi sizlerle paylaşacağım hikayeyi anlatırdı.
Babam İkinci Dünya Savaşı'nın başında
Hollanda ordusunda
askere alındığında
neler olduğunun hikayesi.
Naziler Hollanda'yı işgal ettiler.
Acımasız planları açıkça ortadaydı.
Baskıyla hükmetmek
istiyorlardı.
Diplomasi, Almanlar'ı durduramamıştı.
Geriye sadece kaba güç kalmıştı.
Son çaremiz buydu.
Babam da bunu sağlamak için
oradaydı.
Avlanmayı bilen bir çiftçinin
oğlu olarak,
babam mülemmel bir nişancıydı.
Hedef aldığında
asla kaçırmazdı.
Hollanda tarihinin bu belirleyici anında
babam Nijmegen şehrinin yakınlarında
Waal nehrinin kıyısında
konumlandırılmıştı.
Alman askerlerini rahatça hedef alabiliyordu,
özgür bir ülkeyi işgal etmeye gelen askerleri,
onun ülkesini,
bizim ülkemizi.
Ateş etti. Hiçbir şey olmadı.
Tekrar ateş etti.
Hiçbir Alman askeri yere düşmedi.
Babama verilen
eski bir silahtı
ve mermiler karşı kıyıya bile
erişemiyordu.
Hitler'in birlikleri yollarına devam etti,
ve babamın yappabileceği hiçbir şey yoktu.
Babam öldüğü güne kadar
o askerleri vuramadığı için sinirliydi.
Bir şeyler yapabilirdi.
Ancak eski bir silahla,
silahlı birliklerin en iyi nişancısı bile
hedefi vuramazdı.
Bu hikaye beni çok etkiledi.
Sonra lisedeyken
müttefik askerlerin
hikayelerinden etkilendim,
bu askerler güvenli evlerini terk etmişti ve
bilmedikleri, tanımadıkları
bir ülkeyi ve halkını kurtarmak için
hayatlarını tehlikeye atmışlardı.
Benim doğduğum şehri kurtardılar.
Ve o zaman kara verdim,
silahı alacaktım,
bizi kurtarmaya gelen
o kadın ve adamlara
duyduğum saygıyla
ve de bazen
iyiyle kötü arasında
sadece bir silahın
durabileceğinin farkındalığıyla.
Bu sebepten ötürü
silahı aldım,
ateş etmek için değil,
öldürmek için değil,
yok etmek için değil,
ancak kötülük yapmak isteyenleri durdurup
zayıfları korumak için,
demokratik değerleri savunmak,
sahip olduğumuz özgürlüğü savunmak,
ve bugün burada
Amsterdam'da
nasıl daha iyi bir dünya yaratabileceğimizi tartışabilmek için.
Bayanlar baylar,
karşınızda olma sebebim
silahın şanından bahsetmek değil.
Silahları sevmiyorum.
Ve de bir kez atel altında kaldınız mı,
şunu daha iyi algılarsınız ki,
silah öyle övünülecek,
maço bir alet değil.
Bugün burada
silahın barış ve istikrar sağlamak için
nasıl kullanılabileceğini anlatacağım.
Barış ve istikrarın sağlanmasında sahip olduğumuz
en önemli aletlerden biri de
silahtır.
Bu size çelişkili gelebilir.
Ancak bunu hem kendi gözlerimle gördüm
Lübnan'daki yayılmalar sırasında,
ve Saraybosna'da
Hollanda savunmasının başındayken,
bu aynı zamanda kesin
istatistiklerle de desteklenmektedir.
Son 500 senedir şiddet oranı
çarpıcı bir şekilde düşmüştür.
Gazetelerde gördüğümüz
fotoğraflara rağmen,
gelişmiş ülkeler arasındaki savaşlar
artık olağan bir şey değildir.
Avrupa'daki cinayet oranı
Ortaçağ'dan beri
30 kat azalmıştır.
Ve iç savaş, baskı gibi olayların gelişmesi
Soğuk Savaş'tan sonra azalmıştır.
İstatistikler gösteriyor ki
biz nispeten
barış içinde bir çağda yaşıyoruz.
Neden?
Neden şiddet azaldı?
İnsanın zihin yapısı mı değişti?
Daha bu sabah insanın zihin yapısından bahsediyorduk.
Açıkça içimizdeki hayvani dürtüleri mi kaybettik?
Öç alma,
şiddet dolu hareketlerimiz,
ve saf öfke gibi hislerimizi mi yitirdik?
Ya da başka bir şey mi var?
Son kitabında
Harvard profesörü Steven Pinker,
ve ondan önce de birçok kişi
şu sonuca varıyor,
daha barışçıl toplumların arkasındaki kuvvet,
anayasal devletin yayılması ve
meşru şiddet kullanımının
geniş bir kapsamda
devlet tekelinde olmasındandır,
bu şiddet demokratik olarak seçilen bir devletle,
yargı ve yürütmenin birbirini deneltemesiyle
ve bağımsız bir hukuk sistemiyle meşrulaştırılır.
Bir başka deyişle, devlet tekeli
şiddet kullanımını
kontrol altında tutmaktadır.
Şiddetin devlet tekelinde olması
başlıca
bir güvencedir.
Böylece toplumda
potansiyel olarak düşman gruplar arasında
silahlanma yarışına girilmesi
dürtüsü ortadan kalkar.
İkinci olarak, şiddet kullanımından gelecek kazancı
zararlı kılan cezaların olması
bu durumu bir kademe daha ilerletir.
Şiddetten kaçınmak,
savaş başlatmaktan
daha karlı hale gelir.
Şiddetin yokluğu
bir çark gibidir.
Barışı daha da artırır.
Çatışmanın olmadığı bir yerde
ticaret de gelişir.
Ve ticaret de şiddete karşı
önemli bir güçtür.
Ticaretle, ortaklar arasında karşılıklı dayanışma
ve ortak kazanç oluşur.
Ve ortak kazanç söz konusu olduğunda,
iki taraf da
savaşta olduğundan
daha fazla kazanıyor olurlar.
Savaş açıkça
en iyi seçenek değildir,
şiddet de bu yüzden azalmıştır.
Bu, bayanlar baylar,
benim silahlı kuvvetlerimin varlığının
arkasındaki mantıktır.
Silahlı kuvvetler
şiddetin devlet tekelinde olmasını sağlar.
Bunu yasal bir şekilde,
sadece demokrasimiz bizden istedikten sonra
yaparız.
Dünyadaki savaş istatistiklerinin
azalmasına
katıkda bulunan da
silahın bu şekilde kontrollü
ve yasal bir şekilde
kullanılmasıdır.
Pek çok sivil savaşın çözümüne yol açan da
barış koruma misyonlarına olan
bu katılımdır.
Benim askerlerim silahı
bir barış aracı olarak kullanıyor.
Ve düşkün devletlerin tehlikeli olması
tam da bu sebeptendir.
Düşkün devletlerde
yasal ve demokrasiyle kontrol edilen bir güç yoktur.
Düşkün devletler silahı barış
ve istikrar aracı olarak görmezler.
Bu yüzden düşkün devletler
tüm bir bölgeyi kaosa
ve çatışmaya sürükleyebilir.
Bu yüzden anayasal devlet
konseptinin yayılması
bizim yabancı heyetlerimizin
çok önemli bir cephesidir.
Bu sebepten ötürü
şu an Afganistan'da adli bir sistem
kurmaya çalışıyoruz.
Bu yüzden dünyanın dört bir yanında,
polisleri,
hakimleri ve cumhuriyet savcılarını eğitiyoruz.
Ve bu yüzden,
özellikle de Hollanda'da bu konuda tekiz,
bu yüzden Hollanda anayasasında
silahlı kuvvetlerin
esas görevlerinden birinin
uluslararası yasal düzeni
desteklemek ve yüceltmek olduğu yazar.
Bayanlar ve baylar,
bu silaha bakarken
insanoğlunun
çirkin tarafıyla yüleşiyoruz.
Her gün umuyorum ki
politikacılar, diplomatlar,
kalkındırma çalışanları
çatışmayı
barışa
ve tehdidi
umuda dönüştürebilirler.
Ve umarım bir gün
ordular terhis edilip
insanlık şiddet ve baskı olmadan
beraber yaşamanın bir yolunu bulabilir.
Ancak o gün gelene kadar,
biz ideallerin
ve insani kusurlarımızın
orta yolunu bulmamız gerek.
O gün gelene kadar,
Naziler'i eski bir tüfekle
vurmaya çalışan
babam için buradayım.
Daha barışçıl bir dünya için
hayatlarını tehlikeye atmaya hazır
kadınlar ve adamlarım için buradayım.
Afganistan'da bir görev sırasında
bir roket tarafından vurulduğu için
bacağında kalıcı hasarlar olan
ve kısmi işitme kaybından muzdarip
bu asker için buradayım.
Bayanlar baylar
silahı bir kenara bırakabileceğimiz
o gün gelene kadar,
umarım hepimiz
barışın ve istikrarın
bir bedelinin olduğunun farkındayızdır.
Çok çalışma gerektirir
çoğunlukla da sahne arkasında.
Kaliteli araçlar ve iyi eğitilmiş
kendini işine adamış askerler gerektirir.
Umarım silahlı kuvvetlerimizin
askerleri eğitme ve
bu genç yüzbaşına,
babama verilmiş olan
eski silahın aksine iyi bir silah verme
çabasına destek olursunuz.
Umarım askerlerimiz dışarıdayken,
eve döndüklerinde,
yaralandırklarında
ve bakımımıza ihtiyaçları olduğunda
onları desteklersiniz.
Hayatlarını tehlikeye atıyorlar,
bizim için, sizin için,
ve onları hayal kırıklığına uğratamayız.
Umarım askerlerime saygı gösterirsiniz,
elinde silah olan bu askerime.
Çünkü daha iyi bir dünya istiyor.
Çünkü istediği daha iyi dünyaya
aktif bir katılımda bulunuyor,
tıpkı bugün burada olan bizler gibi.
Çok teşekkür ederim.
(Alkış)