♪ [âm nhạc] ♪
- [Giáo sư Alex Tabarrok] Vì bạn đã có kiến thức chung
về đường cung dốc xuống,
giờ ta sẽ xem xét những yếu tố khiến đường cung này dịch chuyển.
Đây cũng là danh sách mà tôi đã trình bày trong phần trước
về những yếu tố dịch chuyển đường cung.
Hãy nhớ rằng, yếu tố căn bản nhất là sự thay đổi trong chi phí.
Vậy câu hỏi duy nhất ở đây là,
đổi mới công nghệ làm thay đổi chi phí như thế nào?
Giá đầu vào làm thay đổi chi phí như thế nào?
Thuế và trợ cấp, kỳ vọng,
sự nhập hoặc xuất ngành của nhà sản xuất.
Một khi đã hiểu cách mà mà những yếu tố khác nhau này
tác động đến chi phí doanh nghiệp,
ta sẽ biết
cách thức mà đường cung sẽ dịch chuyển.
Cần nói thêm rằng, tôi liệt kê các yếu tố ra đây
không để bạn học thuộc lòng đâu nhé.
Mục tiêu là các bạn phải hiểu.
Một khi đã hiểu rồi,
chúng ta có thể chỉ ra
bất kỳ yếu tố nào ảnh hưởng đến đường cung.
Được rồi, lấy ví dụ nhé!
Đổi mới công nghệ làm giảm phí
và do đó, làm tăng cung.
Điều đó có nghĩa là người bán sẵn sàng cung cấp
một lượng lớn hơn
tại một mức giá nhất định,
hay, cũng có nghĩa, họ sẵn sàng bán
một lượng nhất định tại một mức giá thấp hơn.
Vậy hãy tưởng tượng chúng ta có hạt giống biến đổi gen.
Hạt giống này có ảnh hưởng gì đến cung?
Giả sử loại hạt giống này cần ít phân bón hơn chẳng hạn.
Cùng vẽ biểu đồ để thấy tác động của sự đổi mới này
đối với cung nhé.
Đây là đường cung cũ với loại hạt giống cũ.
Giờ ta có sự đổi mới.
Ta có hạt giống biến đổi gen mà cần ít phân bón hơn
và tạo ra một mức giảm trong chi phí.
Điều đó ảnh hưởng ra sao đến cung?
Sự đổi mới làm tăng cung, nghĩa là
đường cung sẽ dịch chuyển xuống dưới và sang phải.
Vì sao?
Hãy cùng xem xét ý nghĩa của sự dịch chuyển này.
Một mức tăng cung nghĩa là
với bất kỳ lượng nào
doanh nghiệp cũng sẵn sàng bán lượng đó
với một mức giá thấp hơn so với giá trước đây,
vì chi phí đã giảm xuống.
Mức giá tối thiểu mà doanh nghiệp đòi hỏi
để bán lượng này đã giảm xuống.
Trên thực tế, mức giá tối thiểu mà doanh nghiệp đòi hỏi
để bán bất kỳ lượng nào cũng đều giảm.
Tương tự như vậy, tại bất kỳ mức giá nào,
do chi phí đã giảm
nên doanh nghiệp sẵn sàng bán nhiều hơn tại mức giá đó.
Đây chính là ý nghĩa của một mức tăng cung.
Loại hạt giống biến đổi gen này
đã làm giảm phí và làm tăng cung.
Ta cùng xem một yếu tố dịch cung quan trọng khác -
sự thay đổi trong giá đầu vào,
với một mức giảm cung.
Một mức tăng trong giá đầu vào
sẽ làm giảm cung.
Ví dụ,
việc Chính phủ tăng cường các quy định và yêu cầu bảo vệ môi trường
đối với khí đốt,
sẽ tạo ra một mức giảm cung.
Điều này không có nghĩa Chính phủ
không nên làm vậy.
Có lẽ đây là việc đáng làm,
nhưng sẽ có ảnh hưởng đến cung.
Chúng ta cùng xem nhé!
Đây là đường cung cũ.
Giờ ta có thêm các quy định và điều khoản
làm tăng chi phí,
hoặc có một mức tăng giá đầu vào
làm giảm cung.
Sự giảm cung nghĩa là đường cung
dịch chuyển lên trên, lệch về bên trái.
Một lần nữa, ta hãy xem xét ý nghĩa của sự dịch chuyển.
Một mức giảm cung
có nghĩa tại bất cứ mức giá nào
doanh nghiệp cũng sẵn sàng bán một lượng nhỏ hơn,
đồng thời
cũng có nghĩa với bất kỳ lượng nào
nếu có sự giảm cung với chi phí cao hơn,
doanh nghiệp cần một mức giá cao hơn.
Bởi chi phí đã tăng lên,
giá mà doanh nghiệp yêu cầu,
để bán được một lượng nhất định
cũng tăng lên.
Cần nhớ rằng, đây là mức giá tối thiểu
mà nhà cung cấp đòi hỏi để sản xuất được lượng này
và với chi phí cao hơn mức giá tối thiểu đã tăng theo.
Đây chính là ý nghĩa của một mức giảm cung -
chi phí cao hơn, cung đã giảm.
Hãy cùng xem xét về thuế!
Thuế đánh vào sản phẩm
đồng nghĩa với một mức tăng trong chi phí
và vì vậy sẽ làm giảm cung.
Bắt đầu nhé.
Giả sử trước thuế,
doanh nghiệp sẵn sàng bán
60 triệu thùng dầu một ngày
với mức giá 40 đô la/thùng.
Giờ ta tưởng tượng với mức thuế 10 đô la.
Doanh nghiệp sẽ đòi hỏi bao nhiêu
để bán 60 triệu thùng dầu một ngày
khi thuế là 10 đô la?
Lúc này doanh nghiệp sẽ ra giá bao nhiêu?
50 đô la.
Trên thực tế, thuế
làm dịch chuyển đường cung lên phía trên theo khoản thuế -
trong trường hợp này là 10 đô la ở mọi điểm dọc đường cung.
Nhân đây,
bạn để ý thấy ta chưa hề bàn đến
ảnh hưởng của thuế lên giá cả.
Trên thực tế, ta chưa từng đề cập
cách thức xác định giá cả.
Ta sẽ bàn tới nội dung đó trong video tiếp theo về sự cân bằng.
Lúc này, điều ta cần nhấn mạnh
là cách thức mà thuế hoặc thay đổi giá đầu vào...
ảnh hưởng đến đường cung.
Cách mà ta phân tích một mức thuế
dựa vào sự dịch chuyển đường cung lên trên tương ứng với khoản thuế.
Vậy còn trợ cấp?
Trợ cấp trái ngược với thuế.
Thay vì phải nộp cho Chính phủ
một khoản nhất định cho sản phẩm làm ra,
trợ cấp là số tiền mà Chính phủ
trả cho doanh nghiệp theo từng đơn vị sản phẩm.
Trợ cấp tương đương với một mức giảm trong chi phí của doanh nghiệp,
vì thế làm tăng cung.
Hãy vẽ biểu đồ về ảnh hưởng của trợ cấp lên đường cung
của các nhà sản xuất đồ ăn nhanh.
Giả sử mục đích của trợ cấp là giúp doanh nghiệp xuất khẩu.
Vậy mức trợ cấp sẽ ảnh hưởng
tới đường cung của nhà sản xuất đồ ăn nhanh ra sao?
Tôi sẽ không vẽ cho bạn xem đâu.
Nếu có khó khăn gì,
bạn hãy xem lại ví dụ về thuế.
Mức trợ cấp ngược lại với khoản thu thuế.
Kỳ vọng.
Tuy khó vận dụng hơn một chút,
nhưng kỳ vọng cũng có thể dịch chuyển đường cung.
Ví dụ, hãy hình dung doanh nghiệp muốn có
một mức giá cao hơn cho sản phẩm trong tương lai.
Điều này làm tăng chi phí cấp cho sản phẩm hiện tại -
chi phí cơ hội.
Do có một mức tăng trong chi phí
nên làm giảm cung hiện tại của sản phẩm.
Có lẽ dễ thấy nhất là khi
doanh nghiệp tích trữ hàng hóa.
Giả sử doanh nghiệp cho rằng
giá cả sẽ cao hơn trong tương lai.
Vì thế, lúc này họ sẽ muốn sản xuất nhiều hơn.
Nhưng thay vì bán ngay,
họ sẽ muốn tích trữ hàng hóa
để bán trong tương lai,
khi giá dâng cao hơn.
Điều này sẽ quan trọng hơn khi sau này chúng ta quay lại
để thảo luận về đầu cơ tích trữ.
Ta hãy xem biểu đồ thể hiện như thế nào nhé!
Đây là đường cung hiện tại.
Lúc này doanh nghiệp cho rằng
giá sản phẩm sẽ cao hơn trong tương lai.
Vậy họ sẽ làm gì?
Họ sẽ bớt phần nào lượng cung hiện tại
và bỏ vào kho để tích trữ.
Họ loại bỏ phần hàng hóa khỏi thị trường hiện tại.
Do lượng này đã không còn được cung cấp
trên thị trường hiện tại,
nên đường cung hiện tại giảm.
Việc nhập hoặc xuất ngành của các nhà sản xuất mới
cũng là một yếu tố dịch cung quan trọng khác.
Thật dễ nhận ra rằng, sự gia nhập thị trường -
tức là có thêm người bán -
làm tăng cung.
Việc rút khỏi thị trường ngụ ý là ít người bán hơn,
làm giảm cung.
Điều gì xảy ra với cung của gỗ xẻ,
khi có Hiệp định Thương mại Tự do với Canada? (NAFTA)
Tất nhiên là có ảnh hưởng rồi!
Đây là đường cung quốc nội, đường cung của Mỹ,
khi không có Hiệp định Thương mại Tự do.
Giờ khi đã có NAFTA, ta có thỏa thuận thương mại tự do,
nghĩa là với bất kỳ mức giá nào
cũng sẽ có nhiều nhà cung cấp hơn.
Vì vậy có một lượng cung nhiều hơn tại mỗi mức giá cụ thể.
Thêm nữa, các doanh nghiệp Canada sẽ có chi phí thấp hơn
so với đối thủ ở Mỹ.
Không phải tất cả, nhưng một số doanh nghiệp sẽ có chi phí thấp hơn.
Có nghĩa, với bất kỳ lượng nào
cũng sẽ có một mức giá thấp hơn cho cùng một lượng.
Việc gia nhập thị trường làm tăng cung;
ngược lại, việc rút khỏi thị trường, làm giảm cung.
Yếu tố cuối cùng làm dịch chuyển đường cung,
sự thay đổi chi phí cơ hội,
có lẽ là phần khó nhất,
bởi ta thường chỉ nghĩ đến chi phí
ở dạng chi phí đô la.
Nhưng ta cần nhớ rằng
khái niệm chi phí cơ bản chính là chi phí cơ hội.
Hãy cùng ứng dụng kiến thức này,
tôi nghĩ sẽ dễ hiểu hơn đấy!
Đầu vào được sử dụng trong sản xuất
có chi phí cơ hội.
Vì chúng có thể được sử dụng để sản xuất nhiều thứ.
Và người bán sẽ chọn đầu vào dùng để
sản xuất sản phẩm có giá cao nhất.
Ví dụ, điều gì xảy ra với cung của đậu nành
khi giá lúa mạch tăng lên?
Gợi ý nhé!
Nông dân có thể dùng đất để trồng đậu nành
hoặc trồng lúa mạch.
Nông dân có quyền chọn cách sử dụng đất đai.
Vậy điều gì xảy ra với cung của đậu nành
khi giá lúa mạch tăng?
Chúng ta cùng xem biểu đồ này.
Đây là đường cung ban đầu của đậu nành.
với chi phí cơ hội thấp -
có nghĩa rằng giá lúa mạch thấp.
Không có cách nào sử dụng đất đai hữu ích hơn
ngoài việc trồng đậu nành.
Tuy nhiên, khi giá lúa mạch tăng
chi phí cơ hội cho việc trồng đậu nành đã tăng lên.
Khi giá lúa mạch còn thấp
chi phí trồng đậu nành thấp
bởi nông dân còn có thể làm gì với đất đai?
Giờ đây giá lúa mạch tăng lên,
tức có thêm một lựa chọn thay thế, một cơ hội.
Nông dân có thể trồng lúa mạch thay vì đậu nành.
Điều này có nghĩa nông dân sẽ bớt một phần đất
trồng đậu nành để chuyển sang trồng lúa mạch.
Vậy để sản xuất cùng một lượng đậu nành
nông dân sẽ đòi hỏi giá cao hơn,
bởi chi phí giờ đây cao hơn -
túc lựa chọn thay thế, chi phí cơ hội, lớn hơn.
Hay nói cách khác,
ở cùng một mức giá đậu nành,
giờ đây nông dân sẵn sàng cung cấp ít đậu nành hơn
bởi họ đã có lựa chọn khác cho đất đai,
như trồng lúa mạch chẳng hạn.
Nhắc lại một lần nữa nhé, đây là danh sách các yếu tố dịch cung.
Dĩ nhiên là,
còn nhiều yếu tố khác làm dịch cung.
Tuy nhiên, phần tôi liệt kê
là vài yếu tố quan trọng nhất.
Nhưng để hiểu cách giải quyết những vấn đề này,
bạn hãy nhớ quy trình chung sau đây:
Đầu tiên, xác định
ảnh hưởng của sự thay đổi chi phí là gì?
Khi đã biết tác động của việc thay đổi chi phí,
bạn sẽ hiểu cách thức dịch chuyển của đường cung.
Nếu chi phí giảm thì sẽ tạo ra một mức tăng cung.
Nếu chi phí tăng thì sẽ tạo ra một mức giảm cung.
Vậy với bất kỳ yếu tố nào,
bạn hãy xác định ảnh hưởng của yếu tố lên chi phí,
từ đó tìm ra tác động với đường cung,
vẽ biểu đồ, như vậy là xong.
Cảm ơn các bạn.
- [Lời dẫn] Để tự kiểm tra,
hãy nhấn "Practice Questions"
còn nếu đã sẵn sàng học tiếp, hãy nhấn "Next Video."
♪ [âm nhạc] ♪