Bạn đang đứng ờ vạch khung thành
đột nhiên bạn thấy ngứa cực kỳ ở gáy.
Chúng ta đều biết ngứa ngáy khó chịu như thế nào,
Nhưng bạn có thắc mắc vì sao chúng ta ngứa không?
Mỗi ngày, trung bình mỗi người ngứa hàng chục lần.
Nó có thể do nhiều nguyên nhân,
bao gồm dị ứng,
thời tiết khô hạn,
hay do bệnh gây ra.
Và những lý do kỳ bí khác,
đôi khi nói chữ "ngứa" cũng làm ta thấy ngứa.
Bạn đang gãi đầu phải không?
Lấy ví dụ quen thuộc: muỗi cắn.
Khi một con muỗi cắn bạn,
nó giải phóng vào cơ thể hợp chất gọi là chất chống đông
ngăn cho máu đông lại.
Chúng ta ít bị dị ứng với hợp chất đó,
nó kích thích giải phóng histamine
một chất hóa học làm mao mạch sưng lên
Điều này làm máu chảy nhiều
Giúp kích thích hệ miễn dịch của cơ thể
phát hiện ra mối nguy hiểm này
Điều này giải thích cho vết sưng
và cũng là lí do phấn hoa làm mắt bạn sưng
Histamine cũng kích hoạt dây thần kinh gây ngứa
Đó là lí do vết cắn của bọ khiến bạn gãi
Nhưng chúng ta chưa thật hiểu về cảm giác ngứa
Những gì chúng ta biết
đều từ việc nghiên cứu cơ chế gây ngứa ở chuột
Nhà nghiên cứu phát hiện tín hiệu ngứa ở da chuột
được truyền qua một phân lớp dây thần kinh gây đau
Những dây thần kinh này tạo ra một phân tử gọi là natiuretic polypeptide B,
nó sẽ tạo ra tín hiệu truyền từ tủy sống tới não,
nơi nó tạo ra cảm giác ngứa.
Khi ta gãi , sự tác động cùa móng tay lên da
gây ra một tín hiệu đau nhẹ lấn át cảm giác ngứa
Nó đánh lạc hướng, tạo cảm giác thoải mái.
Nhưng cơn ngứa có thực sự mang ý nghĩa tiến hóa không ?
Hay chỉ đơn giản là làm chúng ta khó chịu?
Một giả thuyết thuyết phục là da ta tiến hóa để biết thứ gì chạm vào nó
để ta chuẩn bị để đương đầu với hiểm nguy bên ngoài.
Nghĩ thử xem.
Khi ta gãi, chúng ta sẽ tống khứ những gì gây hại
có thể đang lẩn trốn trên da,
như một côn trùng nào đó
đang cố chích bạn,
hay gai nhọn của một cây leo có độc.
Điều này giải thích vì sao ta không thấy ngứa bên trong
cơ thể như ngứa ruột,
Vì nó được bảo vệ khỏi mối đe dọa bên ngoài,
nhưng nghĩ xem, bạn sẽ phải gãi làm sao.
Ở một số người, nguyên nhân dẫn đến những điều trên có thể
gây ra cảm giác ngứa tột độ có hại cho sức khỏe
Ví dụ khi người trong một tình trạng tâm lí
gọi là kí sinh trùng ảo tưởng.
Họ tin rằng cơ thể họ đầy kí sinh và rệp
đang bò dưới da,
khiến họ ngứa vô cùng.
Hiện tượng khác gọi là ngứa tưởng tượng,
xảy ra ở bệnh nhân
bị mất đi hay bộ phận nào của cơ thể
Bởi vì chấn thương này đã phá hủy nghiêm trọng hệ thống thần kinh,
nó làm rối loạn tín hiệu thần kinh bình thường
và tạo cảm giác ngữa tại các chi không còn tồn tại.
Các bác sĩ đang tìm cách chữa trị cơn ngứa dị thường này
Ở người cụt tay hay chân
bệnh nhân dùng gương phản chiếu
chi còn lại mà họ gãi
Điều này tạo nên một ảo giác đánh lừa bộ não
nghĩ rằng cơn ngứa tưởng tượng được gãi.
Kì lạ thay, điều này thực sự hiệu quả.
các nhà nghiên cứu cũng tìm hiểu về các gene gây ngứa,
tìm cách chữa trị và ngăn ngừa cơn ngứa
trong những trường hợp nghiêm trọng
Nếu bị ngứa mà không thể gãi, ta cảm giác như địa ngục,
ngay cả Dante cũng nghĩ vậy.
Nhà thơ người Ý có viết một đoạn về địa ngục
nơi con người bị trừng phạt trong một cái hố tràn ngập cơn ngứa vô hạn.