Triết gia vĩ đại Aristotle từng nói
nếu thứ gì không tồn tại, thì không có từ ngữ diễn tả nó,
và nếu không có từ ngữ để diễn tả một cái gì đó,
thì thứ đó không hề tồn tại.
Vậy khi ta nói về bầu cử,
sống trong một nền dân chủ được xác nhận, chúng ta biết mình đang nói về cái gì.
Chúng ta có từ ngữ. Chúng ta có vốn từ vựng.
Chúng ta biết phòng bỏ phiếu là cái gì.
Chúng ta biết lá phiếu là cái gì.
Nhưng còn những quốc gia, nơi dân chủ không hề tồn tại,
những quốc gia nơi mà không có từ ngữ nào để diễn tả những khái niệm
làm cơ sở cho một xã hội dân chủ?
Tôi làm việc trong lĩnh vực hỗ trợ bầu cử,
nói cách khác, chúng tôi giúp đỡ
những nền dân chủ non trẻ tổ chức
cái thường được gọi là những cuộc bầu cử đầu của họ.
Khi mọi người hỏi tôi làm gì,
tôi thường nhận được lời đáp trả này.
"Ồ, vậy bạn là một trong những người đi khắp thế giới
để áp đặt nền dân chủ phương Tây lên những quốc gia không thể vận dụng nó."
Thực ra, Liên Hợp Quốc không hề áp đặt cái gì lên bất cứ ai.
Hoàn toàn không,
và ngoài ra, điều chúng tôi làm
đã được đặt nền tảng vững chắc trong Tuyên ngôn Quốc tế Nhân quyền năm 1948.
Điều 21, tuyên bố rằng
ai cũng cần phải có quyền lựa chọn chính quyền cho họ.
Vậy đó chính là nền tảng công việc.
Tôi chuyên về sự tiếp cận của cộng đồng.
Điều đó nghĩa là gì? Lại một biệt ngữ khác.
Thực ra nó có nghĩa là thiết kế những chiến dịch thông tin
để cho các ứng cử viên và cử tri
những người mà chưa hề có cơ hội để tham gia hay để bỏ phiếu
hiểu ở đâu, khi nào, làm thế nào để đăng kí;
ở đâu, khi nào, làm sao để bỏ phiếu;
tại sao, tại sao việc tham gia là quan trọng.
Vì thế có lẽ tôi sẽ sắp đặt một chiến dịch đặc biệt hướng tới những người phụ nữ
để đảm bảo rằng họ có thể tham gia,
rằng họ có thể là một phần của quá trình.
Và cả những người trẻ tuổi nữa.
Tất cả mọi hạng người.
Những người khuyết tật.
Chúng tôi cố gắng tiếp cận mọi người.
Và điều đó không phải bao giờ cũng dễ dàng vì thường trong công việc này,
giờ tôi đã nhận ra sau bao năm làm việc
rằng ngôn ngữ đang thiếu thốn,
và bạn phải làm gì?
Afghanistan.
Đó là một đất nước với tỉ lệ mù chữ cao,
và điều tôi đang nói đến là, vào năm 2005,
chúng tôi tổ chức hai cuộc bầu cử vào cùng một ngày.
Lí do là bởi công việc hậu cần là vô cùng khó khăn,
có vẻ sẽ hiệu quả hơn nếu làm như vậy.
Nó đã hiệu quả,
Nhưng mặt khác, việc giải thích hai cuộc bầu cử thay vì một
thậm chí còn phức tạp hơn nhiều.
Vì vậy chúng tôi dùng rất nhiều hình ảnh,
và đến khi bỏ phiếu thực sự,
chúng tôi gặp vấn đề, bởi có quá nhiều người muốn tham gia,
chúng tôi có 300 ứng cử viên cho 52 ghế
ở Wolesi Jirga, tức là cuộc bầu cử Quốc hội.
Và cho Hội đồng tỉnh, còn nhiều ứng cử viên hơn thế.
Chúng tôi có 330 ứng cử viên cho 54 vị trí
Vậy nói về thiết kế của lá phiếu,
lá phiếu trông như thế này.
Đó là khổ của một tờ báo.
Đây là lá phiếu bầu Quốc hội --
(Tiếng cười)
Vâng, và --
đây là lá phiếu bầu Hội đồng tỉnh.
Thậm chí còn nhiều hơn.
Vậy bạn thấy đấy, chúng tôi đã dùng nhiều biểu tượng và tương tự.
Và chúng tôi có vấn đề khác ở Nam Sudan.
Miền nam Sudan là một câu chuyện hoàn toàn khác.
Chúng tôi có quá nhiều người, tất nhiên, chưa từng bầu cử,
nhưng chúng tôi có mức độ mù chữ cực kì, cực kì cao,
cơ sở hạ tầng rất, rất tồi tệ.
Ví dụ -- Ý tôi là, đó là một nước với kích cỡ ít nhiều bằng với bang Texas.
Chúng tôi có 7 km đường được lát,
7 km trong toàn bộ đất nước,
và nó bao gồm cả đường băng nơi chúng tôi hạ cánh máy bay
ở sân bay Juba.
Nên vận chuyển vật liệu cho bầu cử, vv
là khó khăn quá chừng.
Người dân không có cả ý niệm về hòm phiếu trông như thế nào.
nó rất phức tạp,
nên giao tiếp bằng lời nói hiển nhiên là cách nên thực hiện,
nhưng có đến 132 ngôn ngữ.
Vì thế đó là điều cực kì thách thức.
Rồi tôi đến Tunisia năm 2011.
Đó là mùa xuân Ả Rập.
một lượng lớn hi vọng được sinh ra bởi làn sóng to lớn
đang bùng nổ trong khu vực này.
Có Libya, có Ai Cập, có Yemen.
Nó là một khoảnh khắc lịch sử cực kì lớn lao.
Tôi đang ngồi cùng ủy ban bầu cử,
và chúng tôi nói về nhiều khía cạnh khác nhau của cuộc bầu cử,
và tôi nghe họ sử dụng những từ tôi thực sự chưa nghe đến bao giờ,
và tôi đã làm việc với người Iraq, tôi đã làm việc với người Jordan, người Ai cập,
và đột nhiên họ sử dụng những từ ấy,
và tôi chỉ nghĩ, "Điều này thật kì lạ."
Và điều dẫn đến việc này là từ " quan sát viên".
Chúng tôi thảo luận về quan sát viên bầu cử,
và Ủy ban bầu cử đang nói về "mulahiz" trong tiếng Ả Rập.
Từ này nghĩa là "nhận thấy" với ý nghĩa có dạng bị động,
giống như trong, "Tôi nhận thấy anh ta mặc áo màu xanh nhạt."
Liệu tôi có đi kiểm tra xem chiếc áo có thật là màu xanh hay không không?
Đó là vai trò của một quan sát viên bầu cử
Nó rất tích cực, nó được quản lí bởi mọi loại hiệp ước,
và nó có chức năng kiểm soát đó trong nó.
Và rồi tôi nghe được rằng ở Ai Cập,
họ dùng thuật ngữ "mutabi", nghĩa là "theo dõi".
Vậy chúng tôi giờ đang có người theo dõi của một cuộc bầu cử.
Vậy điều đó cũng không đúng cho lắm,
bởi có một thuật ngữ đã được chấp nhận và thông dụng,
đó là từ "muraqib", nghĩa là "người kiểm soát".
Nó có khái niệm của sự kiểm soát.
Vì vậy tôi nghĩ, ba từ cho cùng một khái niệm. Điều này không tốt.
Và cùng với đồng nghiệp, tôi nghĩ có lẽ vai trò của chúng tôi
là thực sự giúp bảo đảm cho những từ ngữ được hiểu rõ
và thực sự tạo ra một công trình tham khảo
có thể được áp dụng khắp khu vực Ả Rập.
Và đó là điều chúng tôi đã làm.
Vì vậy cùng với những đồng nghiệp này,
chúng tôi khởi xướng "Từ điển thuật ngữ bầu cử Ả-rập",
và chúng tôi làm việc ở 8 nước khác nhau.
Điều đó nghĩa là thực sự định nghĩa 481 thuật ngữ
mà tạo nên nền tảng cho mọi thứ bạn cần biết
nếu bạn đang định tổ chức một cuộc bầu cử dân chủ.
Và chúng tôi định nghĩa chúng,
và làm việc với những đồng nghiệp Ả Rập
và đi đến sự đồng tình về việc đâu là từ ngữ phù hợp
để sử dụng trong tiếng Ả Rập.
Do tiếng Ả Rập rất phong phú, và đó là một phần của vấn đề.
Nhưng có tới 22 quốc gia nói tiếng Ả Rập,
và họ dùng tiếng Ả Rập chuẩn hiện đại,
thứ tiếng Ả Rập được dùng khắp cả khu vực
trong báo chí và phát thanh truyền hình,
dĩ nhiên, từ quốc gia này đến quốc gia khác trong ngôn ngữ hàng ngày và sử dụng
nó thay đổi -- tiếng địa phương, lối nói thông tục, vv
Vậy đó là một lớp bổ sung khác của sự phức tạp.
Vậy thì theo một cách nào đó bạn có vấn đề
là ngôn ngữ chưa đủ chín, nếu bạn thích,
những từ mới đang xuất hiện, những cách biểu đạt mới.
Và chúng tôi định nghĩa tất cả thuật ngữ,
và rồi chúng tôi có tám thông tín viên trong khu vực.
Chúng tôi đệ trình bản thảo cho họ,
họ hồi đáp lại chúng tôi.
"Vâng, chúng tôi hiểu những định nghĩa.
Chúng tôi đồng ý với nó,
nhưng đây là điều chúng tôi nói trong đất nước của chúng tôi."
Bởi vì chúng tôi không định dung hòa hay ép buộc sự dung hòa.
Chúng tôi đang cố gắng tạo điều kiện cho sự hiểu biết giữa mọi người.
Như vậy trong phần bôi vàng, bạn thấy những cách biểu đạt thông dụng
ở những quốc gia khác nhau.
Vậy cái này, tôi lấy làm vui mừng khi nói phải mất ba năm để xuất bản cái này
bởi vì cuối cùng chúng tôi cũng hoàn thiện bản thảo và chính thức đưa nó vào thực tế
ngồi cùng với ủy ban bầu cử ở tất cả những nước khác nhau kia,
thảo luận và định nghĩa và chau chuốt lại bản thảo,
và cuối cùng xuất bản nó vào tháng 11 năm 2014 tại Cairo.
Và nó đã trải qua một quãng đường dài. chúng tôi đã xuất bản 10,000 bản.
Tới giờ, đã có khoảng 3,000 lượt tải về từ Internet trong định dạng PDF.
Tôi vừa mới nghe được từ một đồng nghiệp rằng họ vừa mới sử dụng nó ở Somalia.
Họ đang sắp sản xuất một phiên bản ở Somalia,
bởi chẳng có gì ở Somalia cả.
Thật tốt khi biết điều đó.
Và Tổ chức Ả Rập cho Cơ quan Quản lí Bầu cử mới thành lập này,
đang cố gắng để chuyên nghiệp hóa
cách mà bầu cử được vận hành trong khu vực
họ cũng đang sử dụng nó.
Và Liên đoàn Ả Rập hiện đã xây dựng một đơn vị quan sát toàn Ả Rập,
và họ đang sử dụng nó.
Điều đó thật là tuyệt.
Tuy nhiên, công việc tham khảo này khá khó khăn.
Nó phức tạp, và một vài thuật ngữ có hơi chuyên môn,
nên một người bình thường có thể không cần biết ít nhất 1/3 trong số đó.
Nhưng những người Trung Đông
đã và đang thiếu bất kì hình thức nào ta biết đến như là giáo dục công dân
Nó là một phần giáo trình của chúng ta ở trường học.
Điều đó thực sự không tồn tại ở phần đó của thế giới,
và tôi cảm thấy rằng đó thực sự là quyền của mọi người
để được biết những điều trên hoạt động như thế nào.
Và đó là một điều tốt khi nghĩ về việc tạo ra một công trình tham khảo
cho những người bình thường,
và luôn nhớ rằng hiện tại
chúng ta có một nền tảng để làm việc cùng,
và chúng ta cũng có cả công nghệ,
để chúng ta có thể tiếp cận mọi người sử dụng ứng dụng điện thoại,
video, hoạt ảnh.
Có mọi thể loại công cụ có thể được dùng
để truyền cho mọi người những ý tưởng
lần đầu tiên bằng chính ngôn ngữ của họ.
Chúng ta đã nghe không ít đau khổ về Trung Đông.
Chúng ta nghe về sự hỗn loạn của chiến tranh. Chúng ta nghe về khủng bố.
Chúng ta nghe về chủ nghĩa bè phái và tất cả những tin tức tiêu cực đáng sợ
cứ đến tai ta mọi lúc.
Điều mà chúng ta không nghe là điều gì những người dân thường đang suy nghĩ?
Họ đang khao khát điều gì?
Hãy cho họ phương tiện, hãy cho họ từ ngữ.
Đại đa số dân chúng đang im lặng
bởi vì học không có phương tiện ngôn từ.
Đại đa số im lặng cần được biết.
Đã đến lúc phải cung cấp cho dân chúng công cụ tri thức
mà họ có thể đem đến hiểu biết cho mình.
Đại đa số im lặng không cần phải im lặng.
Hãy giúp họ có được tiếng nói.
Cảm ơn rất nhiều.
(Vỗ tay)