Okyanusun ne kadar uçsuz bucaksız ve derin olduğunu unutmak kolay.
Yaklaşık %60'ı aslında derin okyanus olarak bilinen
soğuk ve karanlık bir alan.
11.000 metreye kadar uzanıyor.
Evet, bu sapa bölge, dev kalamar ve goblin köpek balığından
bir milimetreden daha küçük ufacık hayvanlara kadar
büyük bir yaşam çeşitliliğini barındıran
dünyadaki en harika yaşama alanlarından biri.
Peki bu su altı dünyasında bu kadar çok tür yaşamını nasıl sürdürebiliyor?
Yıllarca, gözü pek bilim insanları ne olduğunu anlamak için riski göze aldılar.
Su kolonu boyunca aşağı indiğinde,
baskı artar ve ışık azalmaya başlar.
200 metrede fotosentez durur
ve sıcaklık yüzeydeki sıcaklıktan
-20 dereceye kadar düşer.
1000 metrede güneş ışığı tamamen kaybolur.
Işıksız, bizim bildiğimiz kadarıyla yaşam imkânsız.
Bu yüzden 1844'de doğa bilimci Edward Forbes,
Azoik Teorisi'ni yazdı.
Azoik, hayvansız demek.
Forbes, 600 metrenin altında güneş ışığı olmadığı için
hiçbir şeyin hayatta kalamayacağını emindi.
Tabii ki de derin deniz canlılarının keşfi onun hatalı olduğunu kanıtladı.
Forbes'in dikkate almayı ihmal ettiği şey, 'deniz karı' denilen bir şeydi,
çağrışımı olduğundan daha iyi.
Deniz karı temel olarak organik maddedir.
Ölü alglerin, bitkilerin ve hayvanların parçacıkları gibi şeyler,
derinliklere doğru sürüklenir
ve derin deniz canlıları için besin işlevi görür.
Bunların sayesinde karanlıkta var olan pek çok yaşam formu
sadece tuhaf ve mükemmel olanın hayatta kalabileceği zor koşullara uyum sağlar.
Mağara ağızlı balıklar,
çenelerinden pörtleyen sivri dişler
ve kafalarından fırlayan lambamsı yapılar,
aldatıcı parıltısıyla avını tuzağa düşüren fener balığı gibi.
Bazı deniz yaratıkları biyolojik ışıldama olarak bilinen
aydınlatma tekniğini mükemmelleştirmiştir.
Bunu avını çekmek,
yırtıcıların dikkatini dağıtmak
ya da eşlerini bulmak için kullanırlar.
Bazı yaratıklar bunu saklanmak için kullanır.
Sadece soluk mavi ışığın girebildiği su kolonunun parçalarında,
hayvanlar parıldamayla eşleşmek için biyoışıldama yaparlar.
Aşağıdan bakan yırtıcılar ya da av
bu kamuflaj tarafından aldatılırlar
ve yaratıkların siluetini göremezler.
Böyle dünya dışı uyum da ihtiyaçtan dolayı ortaya çıkar
ve amacı avı kaybolmadan önce bulmak ve yakalamaktır.
Denizanaları, taraklı denizanaları ya da salplar gibi bazı deniz canlıları,
derinlikler arasında kısmen göç edebilirler,
çünkü bedenlerinin %90'ının sudan oluşması,
onların yoğun baskıya dayanabilmelerine olanak sağlar.
Fakat bu sadece istisnadır.
Çoğu deniz yaratığı besinlerin çok az olduğu su kolonunda ki
dar bir bölgeye sıkışmışlardır,
çünkü yüzeyden aşağı doğru süzülen besin
hızlıca deniz tabanına inmektedir.
Hızlıca dikine doğru aşağı indiğimizde, daha çok egzotik yaratıkla karşılaşırız.
Bazıları cücelik hâlini almıştır.
Bu yüzeye yaklaştıkça gördüğümüz hayvanların minyatür versiyonlarına
dönüşme hâlidir.
Küçülmeye sebep olan şeyin besin bulmadaki azalma olduğu düşünülüyor.
Yüzeyde üretilen besinin sadece minik bir parçası deniz tabanına varır.
Yani küçük olmak hayvanlara az enerji ihtiyacı
ve uyum avantajı sağlar.
Ama deniz devlerin de alanıdır.
Burada dev kalamarlar 18 metre uzunluğuna erişir.
Deniz keneleri deniz tabanında devasa tahta bitleri gibi hızla yürürler.
Orada uzun eklemli Japon örümcek yengeçleri
ve vücudu 15 metreye kadar esneyebilen kürek balığı bulunmaktadır.
Bu özellik irilik olarak bilinmekte ve bir gizemin ürünü.
Yüksek oksijen seviyesinin bazı türlerde aşırı büyümeyi tetikleyebildiği
-daha soğuk dereceler daha uzun bir ömür sağlarken-
ve hayvanlara devasa büyüme fırsatı verdiği düşünülüyor.
Bu egzotik deniz canavarlarının birçoğu asla güneş ışığını göremeyecek.
Bazıları beslenmek için su kolonu boyunca riski göze alacak
-ve birkaçı aslında dalgaları aşabilecek-
bize okyanusun en derindeki
sakinlerinin inanılmaz hayatta kalma mücadelesini hatırlatmak için.
İnsanların keşfetmesi için hâlâ okyanusun %95 gibi şaşırtıcı bir miktarı var.
Yani bu derinlikler büyük bir gizem olarak kalmaya devam ediyor.
Altta yatan diğer tarifsiz harikalar ne ve bir sonraki keşfedeceklerimiz hangisi?