Yengil, yorqin va quvnoq.
XVIII asr boshining eng tanish navolaridan biri.
Uni sanoqsiz filmlar va reklama roliklarida eshitish mumkin.
ammo bu qanday musiqa, va nega u shunday yangraydi?
Bu italyan bastakori Antonio Vivaldi qalamiga mansub
"To'rt mavsum" dan "Bahor" konsertining kirish qismi.
"To'rt fasl" ko'proq eshituvchiga o'zgacha zavq bag'ishlagani tufayli mashhur.
Ammo yanada diqqatga sazovor
haqiqat shundaki, ularning aytib beradigan hikoyalari bor.
"To'rt mavsum" ning 1725 yil Amsterdamda nashr etilgan partiturasiga
she'rlar hamrohlik qilgan
va ular Vivaldining ayni faslga xos qaysi holatni
tasvirlashini maqsad qilganligini hikoya qilgan.
Cholg'u musiqasi uchun o'ziga xos mazmunli syujet yaratishda
Vivaldi o'z davridan bir necha avlod oldinda edi.
Agar-da kimdir musiqani eshitish bilan birga she'rlarni o'qiganida,
u she'riy sahnalar va musiqiy tasvir o'rtasidagi
ajoyib hamohanglikni payqagan bo'lardi.
Qushlarning bahorni quvnoq kuy bilan qarshilashi haqida o'qir ekanmiz,
ularning aynan shunday qilayotganini eshitamiz.
Ammo keyinroq to'satdan momaqaldiroq boshlanadi.
Biz nafaqat musiqiy chaqmoq va yashinni,
balki qushlarni ham eshitamiz -
ular nam tortgan, qo'rqqan va g'amga botgan.
"Yoz" da g'urrak o'z ismini italyan tilida kuylaydi - "tortorella",
ammo bo'ron boshlanib, maysalar do'l ostida qoladi.
"Kuz" g'ayratga to'la ovchilarning o'ljani quvlayotganidan so'zlaydi.
"Qish" konsertining kirish qismida kimningdir tishlari sovuqdan chayqalmoqda
keyin u otashin olov oldida qo'nim topadi.
Keyin yana bo'ron boshlanadi.
Kimdir muz ustida sirpanadi va yiqiladi.
Qishning dastlabki haftalarida eski yil o'z nihoyasiga yetmoqda,
Vivaldi ham shu nuqtada o'zining mavsumlar bo'ylab sayohatiga yakun yasaydi.
Qariyb XIX asrning boshlariga qadar
bunday dasturga ega ifodali cholg'u musiqasi
ommabop emas edi.
O'sha paytlarda kattaroq ansambllar mashhur bo'lib,
ular yog'och va mis puflama va zarbli cholg'ulardan foydalanishgan.
Ammo Vivaldi uchun bitta skripka, torlar va klavesin yetarli edi.
Zamondoshi Baxdan farqli o'laroq,
Vivaldini murakkab polifonik fugalar qiziqtirmas edi.
U bizga buni avvalroq tinglaganimizni eslatib turuvchi va doimiy takrorlanuvchi,
tinglovchilar uchun oddiy va yengil bo'lgan
navolarni ko'proq afzal ko'rar edi.
"Bahor" ning birinchi qismi bahor kuyi bilan boshlanib,
huddi shu kuyning ozgina o'zgargan shakli bilan yakunlanadi.
Bu -tingolvchi e'tiborini tortishning to'g'ri yo'li edi,
va Vivaldi,
XVIII asr boshining eng zabardast skripkachilaridan biri,
ommani jalb etishning qiymatini yaxshi tushunar edi.
Bunday konsertlarda u skripka chalish san'atining yulduzi edi.
Ba'zida unga "Pieta"ning talabalari hamroh bo'lgan.
Vivaldi ushbu Venetsiyadagi qizlar maktabi musiqa ansambliga boshchilik qilgan.
Ko'pchilik talabalar yetim bo'lgan.
Musiqiy ta'lim nafaqat yosh xonimlar uchun mos ijtimoiy ko'nikma bo'lgan.
Yaxshi oila qura olmagan qizlar uchun
bu kelajakda mablag' manbai ham edi.
Hatto bastakorning o'z davrida ham,
Vivaldining musiqasi nafaqat zodagonlarni,
balki hammani kundalik tashvishlardan chalg'itgan.
300 yil o'tsa ham hech narsa o'zgarmagan
va hamon ham Vivaldining musiqasi yo'rtib yurayotgan otlardek yangraydi.