Giọng nói con người
là thứ nhạc cụ chúng ta đều chơi,
Có lẽ nó là âm thanh quyền năng nhất trên đời.
Nó là thứ duy nhất có thể gây tranh chiến
hoặc nói nên lời “Tôi yêu em”.
Nhưng nhiều người trải qua
tình huống là khi họ nói, người khác không lắng nghe.
Vì sao lại thế?
Làm thế nào để nói một cách mạnh mẽ
để tạo ra thay đổi cho thế giới?
Gợi ý của tôi là
có một số tật xấu mà chúng ta cần bỏ.
Ở đây tôi đã tập hợp
bảy lỗi chết người trong giao tiếp.
Tôi không nói danh sách đây đã kể ra được hết,
nhưng bảy điều này, theo tôi, là những
tật xấu lớn mà ai cũng có thể mắc.
Thứ nhất, thèo lẻo,
nói xấu người vắng mặt.
Không tốt, và ta biết tỏng
kẻ ngồi lê đôi mách kia, năm phút sau
sẽ tung tin đồn thổi về ta.
Thứ hai, sự phán xét.
Chúng ta biết người như thế khi trò chuyện
và rất khó để lắng nghe ai đó
khi biết người ta đang phán xét mình
và chê bai mình là thiếu năng lực.
Thứ ba, sự tiêu cực.
Bạn có thể mắc phải tật này.
Mẹ tôi, trong các năm cuối đời,
trở nên rất chi là tiêu cực, nên nói cũng khó nghe.
Tôi nhớ có ngày tôi bảo bà,
“Hôm nay là 1/10”,
bà đáp, “Mẹ biết, điều đó không khủng khiếp sao?”
(Cười)
Thật khó lắng nghe người tiêu cực như thế.
Một dạng khác của tiêu cực, là sự than phiền.
Đây là môn nghệ thuật dân tộc của nước Anh.
Với ta là thể thao quốc gia. Chúng ta than về
thời tiết, thể thao, chính trị, tất tần tật,
nhưng than thở là nỗi khổ lan truyền.
Nó không toả nắng và làm nhẹ gánh cho ai.
Sự biện hộ. Chúng ta đều đã gặp anh chàng này.
Chưa biết chừng ta đã từng là cậu ấy.
Vài người có cỗ máy ném lỗi.
Họ chỉ việc ném lỗi cho người khác,
từ chối trách nhiệm của hành vi,
thật khó lắng nghe những ai như thế.
Điều thứ sáu trong bảy điều,
là sự tô màu, phóng đại.
Thực tế là đôi khi nó hạ cấp ngôn ngữ chúng ta.
Ví dụ nếu tôi thấy một điều
thật sự tuyệt vời,
tôi sẽ gọi nó là gì đây?
(Cười)
Dĩ nhiên sự phóng đại này trở thành bịa đặt,
nổ và nổ văng miểng, ta không còn muốn nghe
kẻ ta biết là đang nói dối.
Và cuối cùng, sự giáo điều,
nhầm lẫn giữa thực tế và quan điểm.
Khi hai thứ đó được trộn vào nhau,
bạn chỉ nghe gió thổi.
Họ công kích bạn bằng ý kiến như thể đúng rồi.
Thật khó mà nghe cho nổi.
Đấy là bảy lỗi chết người trong nói năng.
Theo tôi, đây là những thứ chúng ta cần tránh.
Nhưng có cách nào tích cực để nghĩ về việc này không?
Có chứ!
Tôi muốn gợi ý
bốn viên đá góc nhà, làm nền tảng chắc chắn,
để làm chỗ đứng nếu muốn lời nói của ta nên mạnh
có sức làm thế giới đổi thay.
May thay, bốn điều này họp thành một chữ.
Chữ đó là “hail”, và ta có một định nghĩa tuyệt vời.
Tôi không định nói về mưa đá trên trời
rơi xuống và đập vào đầu bạn.
Mà tôi nói định nghĩa này,
là chào thăm hay hoan hô nồng nhiệt,
chính là cách lời nói của ta được đón nhận
nếu ta dựa vào bốn điều này.
Vậy chúng viết tắt cho những chữ gì?
Xem bạn có đoán được không.
Chữ H, honesty (sự trung thực), dĩ nhiên rồi,
nói thật, nói thẳng, và rõ.
Chữ A, authenticity (sự xác thực), hãy là chính bạn.
Một người bạn tôi mô tả điều này
là nói những gì bạn tin là thật,
tôi nghĩ gọi cách này thật hay.
Chữ I là integrity (sự chính trực), hãy là lời bạn nói,
sống theo điều bạn nói,
và là người đáng tin.
Và chữ L là love (tình yêu thương).
Ý tôi không phải tình yêu đôi lứa,
mà là cầu chúc an lành cho người khác, vì hai lí do.
Trước hết, tôi nghĩ có lẽ ta sẽ không muốn
sự trung thực tuyệt đối.
Ý tôi là, ôi trời, sáng nay trông em xấu thật.
Có lẽ điều đó không cần thiết.
Khi được nói bằng tình yêu, sự trung thực ấy là đáng quý.
Hơn nữa, nếu bạn thật sự mong an lành cho ai đó,
thì khó để phán xét họ.
Tôi không chắc bạn có thể làm hai điều đó
trong cùng một lúc.
Đó là h-a-i-l.
Đó là những điều bạn nói,
nhưng như ông bà thường dạy,
ngoài điều bạn nói, còn là cách bạn nói.
Bạn có một hộp dụng cụ tuyệt vời.
Những dụng cụ này hay không thể tưởng được,
nhưng có ít người từng mở nó ra.
Tôi muốn lục lọi chiếc hộp này
cùng bạn và lấy ra vài món
có thể bạn muốn cầm lấy và thử chơi,
để tăng sức mạnh cho lời nói của bạn.
Âm vực, chẳng hạn.
Giọng the thé có lẽ không hiệu quả lắm,
nhưng có một khoảng âm ở giữa.
Tôi sẽ không đi vào kĩ thuật,
với các huấn luyện viên giọng nói.
bạn có thể định dạng giọng của mình.
Nếu tôi nói ở mũi, có thể nghe thấy sự khác biệt.
Nếu tôi hạ giọng xuống cổ,
thì giống giọng hầu hết chúng ta.
Nhưng nếu bạn muốn tăng sức nặng,
thì cần hạ giọng xuống ngực.
Bạn nghe thấy sự khác biệt chưa?
Ta bỏ phiếu cho chính khách có giọng trầm, đúng thế,
vì ta gắn độ trầm với sức mạnh
và quyền uy.
Đó là âm vực.
Rồi đến âm sắc.
Đó là cảm giác mà giọng bạn đem đến.
Nghiên cứu cho thấy chúng ta chuộng
chất giọng truyền cảm, mượt, ấm - như sô cô la nóng.
Nếu bạn không được vậy thì cũng không phải tận thế,
vì bạn có thể luyện.
Tìm huấn luyện viên giọng.
Và bạn có thể làm nên điều tuyệt vời
với hơi thở, tư thế, và các bài luyện giọng
bạn cải thiện âm sắc của mình.
Rồi đến ngữ điệu. Tôi yêu ngữ điệu.
Đó là lúc người nói như hát, bằng siêu ngôn ngữ
ta dùng để truyền tải ý nghĩa lời nói.
Đó là gốc rễ cho ý nghĩa trong hội thoại.
Những ai chỉ nói đều đều,
không có sự thay đổi ngữ điệu
thì rất khó để lắng nghe.
Từ “đơn điệu” từ đấy mà ra,
hay sự đơn điệu, có tính đơn điệu.
Tiếp đó còn sinh ra ngữ điệu lặp lại,
khi mỗi lời nói kết thúc như một câu hỏi
dù nó không phải là câu hỏi, mà là câu khẳng định.
(Cười)
Và nếu bạn cứ lặp đi lặp lại y như thế,
nó sẽ hạn chế khả năng giao tiếp
bằng ngữ điệu của bạn,
và tôi nghĩ điều này cũng không nên,
hãy cố bỏ tật xấu đó đi.
Nhịp độ. Tôi trở nên rất, rất chi hào hứng
bằng cách nói rất, rất nhanh,
hoặc tôi có thể nói chậm ngay lại để nhấn mạnh,
và ở cuối câu, dĩ nhiên, là người bạn cũ,
sự im lặng.
Không có gì sai với một chút im lặng
trong cuộc trò chuyện, đúng không?
Ta không phải lấp bằng um và ah.
Im lặng nhiều khi rất có uy.
Dĩ nhiên, cao độ thường đi kèm nhịp độ
để thể hiện hứng khởi, nhưng có thể chỉ cần cao độ.
Em để chìa khóa của anh ở đâu?
Ý nghĩa của hai câu nói hơi khác nhau
qua hai cách nói này.
Và cuối cùng, cường độ.
Tôi có thể rất hào hứng bằng cách dùng cường độ.
Xin lỗi nếu tôi làm ai đó giật mình.
Hoặc, tôi có thể khiến bạn thật sự chú ý
bằng cách nói rất khẽ.
Có vài người lúc nào cũng phát sóng.
Hãy cố đừng làm thế.
Đấy gọi là lấy thịt đè người,
áp đặt âm thanh của bạn lên người xung quanh
cách vô tâm và bất cẩn. Không tốt.
Dĩ nhiên, khi vận dụng tất cả những điều này
là khi bạn phải nói điều gì đó quan trọng.
Có thể là đứng trên sân khấu
và diễn thuyết trước khán giả.
Có thể là cầu hôn,
đề nghị tăng lương, phát biểu ở hôn lễ.
Sự kiện nào đi nữa, nếu nó rất quan trọng,
bạn tự thấy mình cần đến công cụ này
và cỗ máy sẽ được vặn lên,
và không máy nào chạy tốt nếu không được làm ấm.
Hãy làm ấm giọng bạn.
Hãy để tôi chỉ cách.
Các bạn có thể cùng đứng lên một lát không?
Tôi sẽ chỉ bạn sáu bài khởi động giọng nói
mà tôi luôn làm trước mỗi bài diễn thuyết.
Khi sắp nói với ai quan trọng, hãy làm như sau
Đầu tiên, hai tay dơ lên, hít sâu,
và thở ra, ahhhhh, như thế.
Một lần nữa nào.
Ahhhh, rất tốt.
Giờ chúng ta sẽ làm ấm môi.
Nào hãy nói ba, ba, ba, ba,
ba, ba, ba, ba. Rất tốt.
Và bây giờ, brrrrrrrrrr,
y như lúc bạn còn là trẻ con.
Brrrr. Giờ thì môi bạn đầy sức sống.
Tiếp đến là bài tập lưỡi
bằng cách cường điệu la, la, la, la, la, la, la, la, la.
Giỏi. Bạn làm rất tốt.
Và rồi, cuốn lưỡi thành chữ R. Rrrrrrr.
Giống như thấm rượu sâm banh cho lưỡi.
Cuối cùng, tôi sẽ làm mẫu một lần,
dân chuyên gọi đây là tiếng còi.
Cách này rất tốt. Nó đi từ chữ “we” đến chữ “aw”,
“we” cao, “aw” thấp.
Nào ta bắt đầu, weeeaawww, weeeaawww.
Tuyệt. Hãy cho bạn một tràng pháo tay.
Mời mọi người ngồi, xin cảm ơn. (Vỗ tay)
Lần sau trước khi nói chuyện, bạn hãy làm các điều này.
Bây giờ tôi xin tổng kết.
Đây là điểm quan trọng.
Đây là tình trạng của chúng ta, đúng không?
Chúng ta nói không được tốt,
với người không lắng nghe,
trong một môi trường đầy tiếng ồn và tạp âm.
Tôi đã nói điều đó trên diễn đàn này
vào những lúc khác nhau.
Thế giới sẽ ra sao
nếu ta nói mạnh mẽ hơn
với những người chăm chú lắng nghe
trong một môi trường thích hợp để trò chuyện?
Nhìn rộng hơn,
thế giới sẽ ra sao
nếu ta tạo ra thanh âm một cách có ý thức
và lắng nghe âm thanh một cách có ý thức
và thiết kế không gian
một cách có ý thức cho việc chuyện trò?
Thế giới ấy nghe thật tuyệt,
một thế giới lấy hiểu biết
làm tiêu chuẩn cho mình,
đó là một ý tưởng đáng sẻ chia.
Xin cảm ơn.
Xin cảm ơn. (Vỗ tay)