Als je alle bloedvaten in je lichaam achter elkaar zou leggen,
zouden ze 95.000 kilometer lang zijn.
Dagelijks transporteren ze het equivalent van meer dan 7.500 liter bloed,
hoewel dat in feite dezelfde vier of vijf liter is, die hergebruikt wordt.
Het brengt zuurstof en waardevolle voedingsstoffen,
zoals glucose en aminozuren, naar de lichaamsweefsels.
Al dat bloed oefent kracht uit op de gespierde celwanden van de bloedvaten.
Die kracht wordt bloeddruk genoemd
en stijgt en daalt met elke hartslag.
Hij is het hoogst tijdens de systole,
als het hart samentrekt om het bloed door de vaten te persen.
Dat is je systolische druk.
Als het hart in rust is tussen de slagen,
daalt de bloeddruk naar zijn laagste waarde, de diastolische druk.
Als je gezond bent, is je systolische druk
tussen de 90 en 120 millimeter kwikdruk
en je diastolische druk tussen de 60 en 80.
Samengevat is een normale waarde iets minder dan 120 over 80.
Het bloed reist het hele lichaam door
via de vaten van de bloedsomloop.
Ik elk buizenstelsel kunnen diverse dingen
de kracht op de buiswanden verhogen:
de vloeistofeigenschappen,
extra vloeistof,
of nauwere buizen.
Als het bloed dikker wordt,
is er meer druk nodig om het erdoor te duwen.
Het hart gaat dan harder pompen.
Een zoutrijk dieet leidt tot hetzelfde.
Het zout bevordert het vasthouden van vocht
en die extra vloeistof verhoogt het bloedvolume en de bloeddruk.
Door stress, zoals bij vecht- of vluchtreacties,
komen hormonen vrij, zoals adrenaline en noradrenaline,
die de belangrijke vaten doen samentrekken,
wat zorgt voor grotere weerstand en de druk stroomopwaarts verhoogt.
Bloedvaten kunnen deze veranderingen meestal makkelijk aan.
Door elastische vezels in hun wanden zijn ze veerkrachtig,
maar als je bloeddruk regelmatig boven ongeveer 140 over 90 komt,
wat we hoge bloedruk noemen, en dat blijft zo,
kan dat ernstige problemen veroorzaken.
Dat komt omdat extra druk op de aderwand
kleine scheurtjes kan veroorzaken.
Als het aangedane weefsel opzwelt,
kunnen substanties op de ontsteking reageren,
zoals witte bloedlichaampjes, en zich rond de scheuren verzamelen.
Vet en cholesterol dat in het bloed drijft, koekt ook aan,
tot zich een soort plaque vormt
die de binnenwand van het vat dikker en stugger maakt.
Dit heet atheromatose of aderverkalking
en kan gevaarlijke consequenties hebben.
Als de plaque scheurt, vormt zich een bloedprop op de scheur
die de al vernauwde buis nog meer verstopt.
Als de prop groot genoeg is,
kan die de aanvoer van zuurstof en brandstof naar cellen volledig blokkeren.
In de hartvaten veroorzaakt dat een hartaanval
als spierweefsel met zuurstoftekort af begint te sterven.
Als de prop de bloedtoevoer naar de hersenen belemmert,
veroorzaakt dat een beroerte.
Gevaarlijk verstopte bloedvaten kunnen verwijd worden
met een techniek die angioplastiek of dotteren heet.
Artsen leiden dan een draad door het vat
naar de belemmerde plek
en schuiven dan een lege ballonkatheter over de draad heen.
Als de ballon opgeblazen is, duwt die de toevoer weer open.
Soms wordt een stijve buis, stent genaamd,
in het vat geplaatst om dat open te houden,
en het bloed te laten stromen
om weer zuurstof bij de snakkende cellen stroomafwaarts te brengen.
Flexibel blijven onder druk is een zware klus voor slagaders.
De vloeistof die ze pompen, bestaat uit substanties
die plakkerig kunnen worden en kunnen klonteren.
Je hart zal ongeveer 70 keer per minuut slaan.
Minstens 2,5 miljard keer tijdens een gemiddeld leven.
Dat klinkt misschien als een onoverkomelijke hoeveelheid druk,
maar maak je geen zorgen, je slagaders zijn goed uitgerust voor deze uitdaging.