Beni dinleyeceğiniz bu altı dakika içerisinde,
dünya üç anneyi, bebeklerini doğururken
kaybetmiş olacak.
Biri, ciddi karmaşıklıklar yüzünden;
ikincisi, annenin ergenlik çağında olması
ve vücudunun doğuma hazır olmaması sebebiyle;
ama üçüncüsü, yalnızca doğum esnasında temel temiz aletlere
erişimi olmadığından.
Yalnız başına olmasın.
Her sene, gelişmekte olan ülkelerde bir milyonu aşkın anne ve bebek,
doğum sırasında
temel temizlik şartlarını yerine getiremediği için
yaşamını kaybediyor.
Benim yolculuğum, 2008'de Hindistan'da,
sıcak bir ikindi vaktinde
kadınlarla görüşüp ihtiyaçlarını dinlediğim bir günün ardından başladı.
Bir ebeyle birlikte sazdan bir kulübeye girdim.
Bir anne olarak, evinde bebekleri nasıl doğurttuğunu çok merak ediyordum.
İşine nasıl gönülden bağlandığını
anlattığı derin ve hoş bir muhabbetin ardından,
şu soruyla yanından ayrıldım:
Bebek doğurtmak için gerekli malzemelerin var mı?
Onun aracını görmüş bulundum.
''Anneyle bebeği ayırmak için bunu kullanıyorum,'' dedi.
Nasıl tepki vereceğimi bilemedim, dehşetle elimdeki bahçe aletini tuttum.
Bunun fotoğrafını çektim, ona sarıldım ve oradan ayrıldım.
Zihnim, en iyi sağlık hizmetini almış olmama rağmen,
doğumdan sonraki bir yıl boyunca geçirdiğim
enfeksiyonun anıları ile doldu taştı
ve annesini doğumda kaybetmiş olan babamla
o büyürken annesinin yanı başında
olması durumunda, hayatının çok daha
farklı olacağını anlattığı muhabbetlerin anılarıyla.
Ürün tasarımcısı olarak, kendi araştırmamı yürütmeye başladım.
Temiz Doğum Seti denilen bir ürün olduğunu fark ettiğimde
çok heyecanlanmıştım.
Geçen aylara rağmen satın alamadım.
Yalnızca bağış olduğu takdirde bu setler derleniyordu.
Nihayetinde bir tanesi elime geçtiğinde, tekrardan sarsılmıştım.
Çocuğumu doğurmak için bunları asla kullanmam, diye düşündüm.
Kafamdaki ''Bu şekilde düşünen yalnızca ben miyim?'' sorusuyla
daha önce bu ürünü kullanmış kadınlar ile görüştüm.
Durum o ya, onlar da aynı tepkiyi veya daha fazlasını verdiler.
Her yere kan bulaştıran plastik örtüye doğurmaktansa,
yere doğurmayı tercih ettiklerini söylediler.
Sonuna kadar haklılardı, daha fazla enfeksiyon riski taşıyordu.
Setteki iplik, bebeğin göbek bağı aracılığıyla, bakteriyel
enfeksiyona davet çıkarıyordu
ve bıçak, erkeklerin tıraş bıçaklarındaki türden bir bıçaktı
ve bu ürünlerin yanından bile geçmek istemiyorlardı.
Bu ürünün yeniden tasarlanması için hiçbir teşvik yoktu,
çünkü bağış yoluyla yürütülüyordu.
Kadınlar bu aşamada söz hakkı sahibi olmamışlardı.
Daha ilginci, bu ihtiyaç sadece evlerde değil,
aynı zamanda yüksek doğum oranı olan kurumsal yerlerde de vardı.
Sapa yerlerde durum daha da vahimdi.
Bu değişmek zorundaydı.
Bunu odak noktam olarak belirledim.
Ürün tasarımına, dönütleri toplayarak başladım,
protitipleri geliştirdim
ve küresel protokolleri araştırarak bu alanla ilgili birçok insanla görüştüm.
Her protitipte, kadınların istediği şekilde olmasından
emin olmak adına, onların fikrini aldık.
Bu süreç boyunca, sefaletlerine rağmen
bu kadınların sağlıklarına
ve kendilerine büyük önem verdiklerini öğrendim.
Zihinlerinde kesinlikle öyle bir olgu yoktu.
Her birimiz gibi, ihtiyaçları için iyi tasarlanmış bir ürün
onları memnun edecekti.
Uzmanlarla, sağlık uzmanlarıyla
ve kadınlarla tekrar tekrar
çalıştıktan sonra,
kolay bir süreçten geçmediğimizi belirtmeliyim,
ama yine de temel ve güzel bir tasarıma kavuşmuştuk.
Piyasadaki o ürün için biçilen fiyatın 1 dolar fazlasına,
3 dolara, çantada gelen temiz doğum seti
''janma''yı teslim edebiliyorduk.
Doğum anlamındaki Janma, kadınların üzerinde doğum yapması
için kan emen bir örtü içeriyor,
cerrahi bir neşter, bağ için kıskaç, bir kalıp sabun, bir çift eldiven
ve bebeği temizlemek için ilk örtüsü.
Bütün hepsi, tüm zorlu çabalarından sonra
anneye hediye olarak verilen güzel bir cüzdan içinde geliyordu,
kendisi de mutluluğunun sembolü olarak, bunu evine gururla taşıyordu.
Bir kadın bu hediyeye şaşırdı.
''Bu gerçekten benim mi? Bende kalabilir mi?'' dedi.
Başka bir kadın, ''Diğer çocuğumu doğurduğumda, başka
rengini verir misiniz?'' dedi.
(Gülüşmeler)
En güzeliyse, bir kadın bu cüzdanın, sahip olduğu ilk
cüzdan olduğunu dile getirdi.
Bu set, sadeliğinin ve sembolünün yanı sıra,
küresel olarak izlenen sağlık protokollerine uymak üzere tasarlanan
ve devamındaki her bir adımı etkileyen, seyir değiştirici bir set.
Sadece evlerde değil, aynı zamanda kurumsal alanlarda da kullanılabiliyor.
Şu ana dek bu kit, dünya çapında 600.000 anne ve bebeğin
hayatına dokundu.
Bu rakamların gittikçe arttığını görmek utandırıcı bir deneyim
ve bir milyona ulaşmayı dört gözle bekliyorum.
Kadın sağlık konuları burada son bulmuyor.
Az bir bütçe ile müdahale edilebilecek binlerce temel sorun var.
Kadınlara ve kız çocuklarına yatırım yapıp onlar için sağlıklı
ve iyi bir gelecek fırsatı verdiğimizde, onların
daha sağlıklı, huzurlu ve refah toplumlara vesile olacağına dair örneklerimiz var.
Kadın sağlık alanına sadelik ve haysiyet getirerek işe koyulmamız gerekiyor:
Anne ölüm oranını azaltmaktan, tabuları yıkmaya,
kadınları güçlendirip hayatlarının iplerini ellerine almalarına kadar.
Bu benim hayalim.
Bunu dünyanın farklı yerlerindeki kadın ve erkeklerin desteği olmaksızın
başaramam,
evet hepiniz lazımsınız.
Geçtiğimiz günlerde Leonard Cohen'in şu sözlerini işittim:
''Hâlâ çalabilen çanları çalın.
Mükemmel adağınızı unutun.
Her şeyde bir çatlak var.
Işık da böyle sızıyor içeriye.''
Bu da benim ışığımın bir parçası,
ama daha fazla ışığa ihtiyaç var.
Aslında, daha iyi bir yarına uyanmak istiyorsak, kadın sağlığı dünyasını
dev sahne ışıklarıyla donatmamız gerekir.
Kadınların, sürdürülebilir bir dünyanın merkezinde olduğunu ve onlarsız
var olamayacağımızı unutmamamız gerekiyor.
Teşekkürler.
(Alkışlar)