Эцгийн эрхэт ёсны болон овгийн зохион байгуулалттай олон нийгэмд
Аав нар ихэвчлэн хүү нараараа танигддаг.
Харин би бол өөрийн охиноороо танигдсан
цөөн хэдэн аав нарын нэг юм.
Би үүгээрээ бахархдаг.
(Алга ташилт)
Малала боловсролын төлөөх өөрийн аянаа
2007 онд эхлүүлж, өөрийн эрхийнхээ төлөө зогссон.
Түүний хичээл зүтгэлийг 2011 онд үнэлж
түүнд үндэсний энх тайвны шагналыг олгосон.
Тэр улсдаа маш нэр хүндтэй,
алдартай залуу охин болсон билээ.
Үүнээс өмнө, тэр миний охин байлаа.
Харин одоо би түүний аав болсон.
Ноёд хатагтай нараа
Хэрвээ бид хүн төрөлхтний түүхийг харах юм бол,
эмэгтэйчүүдийн түүх
бол шударга бус байдал
тэгш бус байдал
хүчирхийлэл, мөлжлөгийн түүх юм.
Та мэднэ дээ
Эцгийн эрхэт нийгэмд
бүр анхнаасаа л
эмэгтэй хүүхэд төрөхөд
энэ үйл явдлыг тэмдэглэдэггүй байсан.
Тэр охиныг таатай хүлээж авдаггүй.
Эцэг нь ч тэр эх нь ч тэр.
Хөршүүд ирээд
ээжид нь гашуудал илэрхийлдэг.
Хэн ч аавд нь баяр хүргэдэггүй.
Эх нь охин хүүхэд төрүүлсэндээ
маш их хямарч, зовсон байдаг
Ээж нь анхны хүүхдээ охин төрүүлэхэд
тэр гунигладаг.
Хоёр дахь охиноо төрүүлэхэд
тэр цочирддог.
Хүү төрүүлнэ гэсэн горьдлоготойгоор
гурав дахь охиноо төрүүлэхэд
буруу зүйл хийсэн гэмт хэрэгтэн мэт санагддаг.
Зөвхөн эх нь зовоод зогсохгүй
дөнгөж төрсөн охин ч бас.
Түүнийг өсөж том болох үед
тэр бас л зовох болно.
Таван нас хүрсэн охин
сургуульд явахын оронд
гэртээ үлдэж байхад
түүний эрэгтэй дүү нар нь сургуульд ордог.
12 нас хүртлээ яаж ийгээд
тэр сайхан амьдралтай байна.
Тэр хөгжилдөж наадаж болно.
Тэр гудамжинд найз нартайгаа тоглож болно.
Яг л эрвээхий шиг
гудамжаар зугаалж болно.
Гэвч тэр өсвөр насны охин болж
13 нас хүрэхэд нь
түүнийг эрэгтэй харгалзагчгүйгээр
гэрээсээ гарахыг нь хориглодог.
Тэр гэрийнхээ дөрвөн хананы дунд хоригдоно.
Тэр чөлөөтэй, бие даасан хувь хүн байхаа болино.
Тэр гэр бүл,
аав, ах дүү нарынхаа хувьд
нэр төр гэх зүйл нь болдог.
Хэрвээ охин энэ нэр төр гэх
хуулийг нь зөрчих юм бол
тэр амь насаа ч алдаж болно.
Мөн энэхүү хүндэтгэл,
нэр төрийн журам нь
зөвхөн охины амьдралд нөлөөлөөд зогсохгүй,
тэр гэр бүлийн эрэгтэй гишүүдийн
амьдралд ч нөлөөлдөг нь хачирхалтай.
Би долоон эмэгтэй, нэг эрэгтэй хүүхэдтэй айлыг мэднэ.
Тэр айлын ганц хүү нь
долоон эгч дүүс болон
эцэг эхийнхээ амжиргааг залгуулахын тулд
Персийн булан руу нүүн ажиллаж байгаа.
Учир тэр хэрвээ түүний долоон эгч дүүс
мэргэжилтэй болоод
гэрээсээ гаран амь зууж эхэлбэл,
энэ нь ичгэвэртэй хэрэг болно гэж боддог.
Ингээд ганц хүү нь
өөрийн амьдралын баяр баясгалан болон
эгч дүү нарынхаа аз жаргалыг
тэр нэр төр гэх зүйлийн төлөө золиослосон.
Эцгийн эрхэт нийгэмд
дуулгавартай байдал гэх
бас өөр нэгэн дүрэм журам бий.
Сайн охин хүүхэд
маш дуугүй, даруу,
хүлцэнгүй байх ёстой.
Энэ бол шалгуур.
Үлгэр жишээ охин маш даруухан байх хэрэгтэй.
Тэр чимээгүй байх ёстой
бас өөрийн эцэг эх болон
ахмад хүмүүсийн шийдвэрийг
дургүй байсан ч
хүлцэнгүйгээр дагах ёстой.
Хэрвээ тэр сэтгэлгүй хүнтэйгээ гэрлэвэл
эсвэл хөгшин хүнтэй гэрлэвэл
тэр хүлээн зөвшөөрөх л ёстой.
Учир нь тэр дуулгаваргүй гэж
дуудуулахыг хүсэхгүй.
Хэрвээ тэр эрт гэр бүл болбол
мөн л хүлээн зөвшөөрөх хэрэгтэй.
Эс бөгөөс түүнийг дуулгаваргүй хэмээн хэлэх болно.
Эцэст нь юу болох вэ?
Нэгэн яруу найрагч эмэгтэйн хэлснээр
Тэр гэрлэнэ, оронд орно,
тэгээд илүү олон хүү, охин төрүүлэх болно.
Үүнд хамгийн харамсалтай нь
өнөөх ээж нь охиддоо
дуулгавартай байх талаар
харин хөгвүүддээ нэр хүндийн тухай
өнөөх л сургамжаа заадаг.
Энэ хор хөнөөлтэй тойрог үргэлжилсээр л байдаг.
Ноёд хатагтай нар аа,
сая сая эмэгтэйчүүдэд тулгараад буй энэ асуудал
өөрчлөгдөж болно.
Хэрвээ бид өөрөөр бодох юм бол,
Хэрвээ эрчүүд эмэгтэйчүүд өөрөөр бодох юм бол,
Хэрвээ хөгжиж буй орны эцгийн эрхт ёсны болон
овгийн нийгэм дэх эрчүүд эмэгтэйчүүд
Хэрвээ тэд гэр бүл, нийгмийн
хэдхэн л дүрэм журмыг зөрчиж чадвал,
Хэрэв тэд эмэгтэйчүүдийн
үндсэн эрхийг зөрчиж буй
өөрсдийн улс орны систем дэх
ялгаварлан гадуурхсан хуулийг арилгаж чадвал.
Эрхэм ах эгч, дүү нар минь, Малалаг төрөхөд
анх удаагаа
надад итгээрэй,
шударгаар хэлэхэд, би шинээр төрсөн хүүхдүүдэд дургүй,
гэхдээ намайг очоод түүний нүд рүү харахад
надад итгээрэй,
би үнэхээр бахархсан.
Түүнийг төрөхөөс өмнө,
би түүний нэрний талаар бодсон.
Тэр үед би Афганистаны эрх чөлөөний домогт
тэмцэгч, баатарлаг нэгнийг биширдэг байлаа.
Тэр эмэгтэйн нэрийг Майвандын Малалай гэдэг байв.
Би охиндоо түүний нэрийг өгсөн.
Миний охин Малалаг төрснөөс
хэд хоногийн дараа
миний үеэл манайд ирсэн.
Хачирхалтай тохиолдлоор
тэр манайд ирэхдээ
Юсуфзай гэр бүлийн
ургийн бичгийг авчирсан байсан.
Тэр ургийн бичгийг харахад,
манай өвөг дээдсийн 300 жилийн түүхийг харуулж байв.
Гэхдээ бүгд эрчүүд байсан.
Тэгээд би үзгээ аваад
өөрийнхөө нэрнээс зураас татаад
"Малала" гэж бичсэн.
Түүнийг өсөж томроход,
дөрвөн нас хагастай байхад нь
би түүнийг сургуульдаа бүртгэж авсан.
Та бүхэн яагаад охиноо сургуульд
оруулснаа дурдав гэж асуух байх.
Тиймээ, би үүнийг дурдах ёстой.
Канадад, Америк болон олон өндөр хөгжилтэй орнуудад
энэ нь магадгүй энгийн үзэгдэл байх л даа.
Гэхдээ ядуу буурай улс орнуудад
эцгийн эрхт ёсны, овгийн зохион байгуулалттай нийгмүүдэд
энэ нь охины амьдралд тохиох маш том үйл явдал юм.
Сургуульд орно гэдэг нь
түүний бие даасан байдал, нэр хүндийн гол илрэл юм.
Сургуульд орсноор
тэр ирээдүйн амьдралынхаа
боломжийг нээн илрүүлэх,
хүсэл мөрөөдөл болон зорилгынхоо ертөнцөд
орно гэсэн үг юм.
Би таван эгчтэй дүүстэй.
Тэдний нэг нь ч сургуульд явж чадаагүй.
Намайг 2 долоо хоногийн өмнө
Канадын визны мэдүүлэг хөтөлж байх үед
гэр бүлийн мэдээлэл гэсэн хэсэгт
би зарим эгч нарынхаа
овог нэрийг санахгүй байсан гэвэл
та нар гайхах байх.
Учир юу вэ гэвэл
би өмнө нь тэдний нэрийг
ямар ч бичиг баримт дээр бичигдсэн байхыг нь хараагүй.
Ийм учраас би
охиноо хүндэтгэсэн юм.
Миний аав эгч нарт минь, өөрийн охиддоо
өгч чадаагүй тэр зүйл.
Би үүнийг өөрчлөх ёстой гэж бодсон.
Би охиныхоо ухаан, авьяас чадвараар
бахархдаг байсан.
Би найз нарыгаа ирэхэд
түүнийг хажуудаа суулгадаг байсан.
Би түүнийг олон уулзалтанд хамт дагуулж явдаг байсан.
Бүхий л сайн сайхан үнэт чанаруудыг
түүний зан төлөвт нь суулгахыг хичээсэн.
Зөвхөн Малалагаар зогсохгүй
би эдгээр бүх сайн чанаруудыг өөрийн сургууль,
эмэгтэй болон эрэгтэй сурагчиддаа дамжуулсан.
Би боловсролыг эрх чөлөөний төлөө ашигласан.
Би охиддоо,
эмэгтэй сурагчиддаа
хүлцэнгүй бай гэх тэр сургамжийг мартахыг заасан.
Би эрэгтэй сурагчиддаа хоосон нэр хүндийн тухай
сургамжийг дагахгүй байхыг заасан.
Эрхэм ах дүү нар минь,
Бид эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тэмцэж байсан.
Бид тэдэнд нийгэмд илүү өргөн орон зайг
бий болгохын төлөө тэмцэж байсан.
Гэвч нэгэн шинэ үйл явдал бий болж эхэлсэн.
Энэ нь хүний эрх, ялангуяа эмэгтэйчүүдийн
эрхийн эсрэг асар хөнөөлтэй зүйл байлаа.
Үүнийг Талибанчлал гэж нэрлэж байсан.
Энэ нь улс төр, эдийн засаг, нийгмийн бүх л харилцаанд
эмэгтэйчүүдийн оролцоог
бүрэн үгүйсгэж, байхгүй болгоно гэсэн үг байв.
Зуу зуун сургуулиуд хаагдсан.
Охидыг сургуульд явахыг нь зогсоосон.
Эмэгтэйчүүд хүчээр гивлүүр өмсөж,
тэднийг зах руу явахыг нь хориглосон.
Хөгжимчид чимээгүй болж
охидыг ташуураар ороолгож,
мөн дуучид амь үрэгдэж байлаа.
Олон сая хүн зовж байсан ч
тэдний цөөнх нь л үзэл бодлоо илэрхийлж байв.
Эргэн тойронд алдаг, ташуурддаг хүмүүсээр дүүрэн байхад
өөрийнхөө эрхийн төлөө
дуугарна гэдэг бол
хамгийн аймшигтай зүйл.
Энэ үнэхээр хамгийн аймшигтэй зүйл.
10 настай байхдаа,
Малала боловсрол олж авах
эрхийн төлөө тэмцсэн.
Тэр BBC-ын блогт өдрийн тэмдэглэл хөтөлж байв.
Тэр New York Times-ын баримтат кинонд
сайн дураараа оролцсон.
Тэр өөрийн хүрч чадах бүх л сувгаар ярьж байв.
Түүний дуу хоолой хамгийн хүчирхэг нь байсан.
Энэ нь бүх дэлхийгээр цуурай мэт тарсан.
Үүний улмаас Талибанчууд
түүний аянг тэвчиж чадахгүйд хүрсэн юм.
2012 оны 10 сарын 9 өдөр
Малала толгой руугаа маш ойрын зайнаас буудуулсан.
Энэ өдөр манай гэр бүл болон миний хувьд ертөнцийн төгсгөл байв.
Дэлхий ертөнц том хар нүх болж хувирсан.
Миний охин
үхэл амьдралын зааг дээр байхад
Би эхнэрийнхээ чихэнд
"Би энэ бүхэнд өөрийгөө буруутгах
ёстой юу?" гэж шивнэсэн.
Гэтэл тэр гэнэт
"Өөрийгөө бүү буруутга.
Чи зөв зүйлийн төлөө зогссон.
Чи үнэний төлөө,
энх тайваны төлөө,
боловсролын төлөө өөрийн амьдралаа
эрсдэлд оруулсан.
Охин чинь чамаас урам зориг авч
чамтай нэгдсэн.
Та хоёр хоёулаа зөв замаар явж байсан.
Бурхан түүнийг хамгаалах болно" гэж хэлсэн.
Энэ хэдэн үг надад ихийг ухааруулсан.
Би тэр асуултыг дахиж асуугаагүй.
Малала эмнэлэгт байхдаа
тэр хүнд хэцүү өвчин шаналалд зовж,
толгой нь аймшигтай ихээр өвддөг байсан.
Учир нь нүүрний мэдрэлийн судаснууд нь тасарсан байсан.
Би эхнэрийнхээ царайг
бараан сүүдэрт дарагдахыг харсан.
Гэвч миний охин хэзээ ч гомдоллож байгаагүй.
Тэр бидэнд
"Би энэ мэдээгүй болсон нүүр,
муруй инээмсэглэлдээ санаа зовохгүй байна.
Би зүгээр болно оо. Битгий санаа зов" гэж хэлдэг байсан.
Тэр бидний хувьд тайтгарал маань байсан юм.
Тэр биднийг тайвшруулдаг байсан.
Ах дүүс минь,
Хамгийн хэцүү цаг мөчид ч бэрхшээлийг
хэрхэн даван туулж болдгийг бид түүнээс суралцсан.
Хүүхэд эмэгтэйчүүдийн эрхийн төлөө тэмцэгч
бэлгэ тэмдэг байхаас гадна,
тэр яг л бусад 16 настай охидтой адилхан
гэдгийг хуваалцаж байгаадаа баяртай байна.
Гэрийн даалгавар нь дутуу бол үүнээсээ болж тэр уйлдаг.
Тэр дүү нартайгаа маргалддаг.
Би үүнд нь маш их жаргалтай байдаг.
Хүмүүс надаас
"Малалаг чанга хатуу, зоригтой,
дуу хоолойгоо хүргэж чаддаг, төлөв томоотой
болгож хүмүүжүүлсэн арга барилын нууц нь юу вэ?" гэж асуудаг.
Би тэдэнд "Миний юу хийснийг бүү асуу.
Миний юу хийгээгүйг асуу.
Би түүний далавчийг нь тайраагүй юм. Ингээд л боллоо. " гэж хариулдаг.
Маш их баярлалаа.
(Алга ташилт)
Маш их баярлалаа. Баярлалаа (Алга ташилт)