«Ոմանք ծնվում են մեծ,
ոմանք հասնում են մեծության,
իսկ ոմանց վրա էլ մեծությունը շպրտում են » - գրում էր Շեքսպիրը:
Բայց արդյո՞ք այս տողերը հենց Շեքսպիրի գրչին են պատկանում:
Ոմանք կասկածում են, որ Շեքսպիրի անունը կրող ստեղծագործությունները գրվել են մեծն բանաստեղծի կողմից
և անգամ կասկածում են նրա գոյությանը:
Նրանք ենթադրում են, որ Շեքսպիրը մեկ այլ բանաստեղծի
կամ բանաստեղծական խմբակի կեղծանուն է:
Իսկական Շեքսպիրի հավակնորդներ էին համարվում
այլ ականավոր թատերգակներ, քաղաքական գործիչներ, այդ թվում նաև՝ նշանավոր կանայք:
Հնարավո՞ր է, որ անգլիացի հռչակավոր բանաստեղծը
իր ստեղծագործությունների նման վերացական է:
Շեքսպիրի ստեղծագործությունները ուսումնասիրողների մեծամասնությունը հերքում են այս տեսակետները՝
հիմնվելով պատմական և կենսագրական ապացույցների վրա:
Սակայն, ևս մի տարբերակ կա ճշտելու թե արդյո՞ք շեքսպիրյան նշանավոր ստողծագործությունները
ուրիշի գրչին են պատկանում:
Լեզվի կազմվածքը ուսումնասիրող գիտության՝ լեզվաբանության,
ինչպես նաև շարահյուսության, քերականության, իմաստաբանության և բառագիտության ուսումնասիրությունը
կարող է շատ բան ասել մեր խոսելաձևի ու գրելաձևի մասին:
Ուշ 1800-ականներին
լեհ փիլիսոփա Վինսենթի Լութոշլավսկին
առաջ քաշեց ոճագիտության եղանակը՝
այս գիտելիքները օգտագործելով հեղինակային իրավունքին վերաբերող հարցերը լուսաբանելու համար:
Այսպիսով, ի՞նչ է ոճագիտությունը:
Հիմնական գաղափարը կայանում է նրանում, որ յուրաքանչյուր հեղինակի գրական ոճն ունի որոշակի առանձնահատկություններ,
որոնք հիմնականում պահպանվում են հեղինակի բոլոր գործերում:
Այս առանձնահատկություններից են, օրինակ, նախադասությունների միջին երկարությունը,
շարադասությունը,
անգամ միևնույն բառի օգտագործման հաճախականությունը:
Դիտարկենք «thee» բառի օգտագործման հաճախականությունը և այն ներկայացնենք գրաֆիկի տեսքով:
Շեքսպիրյան ստեղծագործությունները կարող են կետերի տեսքով տեղադրվել առանցքի վրա՝
ըստ այս բառի օգտագործման հաճախականության:
Վիճակագրության մեջ, այս կետերի իրար մոտ գտնվելը
խոսում է մեր տվյալների ակնկալված տարբերության կամ նրանց անհամատեղելիության մասին:
Սակայն այս ամենը մեծ ուսումնասիրության միայն մի կողմն է:
Հիմնական Կազմի Վերլուծության եղանակով
մենք կարող ենք այս լայնածավալ ուսումնասիրությունը ներկայացնել հիմնական բաղադրիչների տեսքով,
որոնք հավաքականորեն կներկայացնեին շեքսպիրյան ստեղծագործությունների ոճական անհամատեղելիությունը:
Հետո մենք կհամեմատենք Շեքսպիրի հավակնորդների գրական ոճերը
այս հիմնական բաղադրիչների հետ:
Օրինակ,
եթե Ֆրենսիս Բեկոնի որոշ աշխատանքները համընկնեն շեքսպիրյան գրական ոճի հետ,
ապա այս ամենը անքակտելիորեն կվկայի այն մասին,
որ Ֆրենսիս Բեկոնը և Շեքսպիրը նույն մարդն են:
Ի վերջո, այս ուսումնասիրությունը ի՞նչ արդյունքի հանգեցրեց:
Այսպիսով, մասնագետները եկան այն եզրակացությանը,
որ Շեքպիրը հենց ինքը Շեքսպիրն է:
Մեծն Բարդը հենց ինքը Ուիլիամ Շեքսպիրն է:
Մեր հավակնորդներից և ոչ մի մեկի աշխատանքները չէին համապատասխանում շեքսպիրյան յուրահատուկ ոճին:
Այնուամենայնիվ, թերահավատ մասնագետները հայտնաբերեցին
այլ բանաստեղծների և գրողների հետ համագործակցության վկայություն:
Օրինակ, ըստ վերջին հետազոտության,
Շեքսպիրը «Հենրի VI»-ը ստեղծագործության առաջին և երկրորդ գլուխները գրելիս
համագործակցել է թատերգակ Քրիստոֆեր Մարլոուի հետ:
Շեքսպիրի ինքնությունը այն մեծաքանակ առեղծվածների շարքին է պատկանում, որոնց ոճագիտություն կարող է լուծում գտնել:
Այն մեզ հնարավորություն է տալիս հասկանալ թե երբ է ստեղծագործությունը գրի առնվել,
իմանալ, թե արդյոք հնագույն մատյանը կեղծած չէ,
կամ թե արդյոք ուսանողը գրագողությամբ չի զբաղվել,
և, իհարկե, հասկանել թե արդյոք ձեր ստացած էլեկտրոնային նամակը խիստ կարևոր է, թե ուղղակի սպամ:
Սակայն, արդյոք Շեքսպիրի հավերժական պոեզիան
ենթարկվում է թվաբանությանն ու վիճակագրությանը:
Անշուշտ ոչ:
Ոճագիտական վերլուծությունը հնարավություն է տալիս բացահայտել Շեքսպիրի ստեղծագործությունների կազմվածքային առանձնահատկությունները,
սակայն այն չի կարող արտահայտել նրանց մեջ արտացոլված զգացմունքներն ու հույզերը,
չի կարող բացատրել, թե ինչու են նրանք մեր վրա այսպիսի խորը տպավորություն թողնում:
Համենայնդեպս, դեռ չեն կարող: