Gelecekte neler olacağını bilmek ister miydiniz?
Yarın, gelecek yıl veyahut bin yıl sonrası bizlere nasıl kapılar açacak?
Yalnız değilsiniz.
Hükümetten orduya ve sanayi liderlerine varana kadar herkes bunu merak ediyor
ve hepsi geleceği tahmin etmeye çalışan,
gelecek bilimcisi denilen insanları işe alıyorlar.
Bazıları şaşırtıcı bir şekilde doğru tahminlerde bulunuyorlar.
20. yüzyılın ortasında,
RAND Corporation adlı bir düşünce kuruluşu
birçok gelecek bilimcisi ve bilim insanı ile çalıştılar
ve hep beraber, günümüzde doğal karşıladığımız
teknolojinin birçok nimetini öngördüler;
yapay organlar,
doğum kontrol hapları
ve araştırma materyallerin bulunabildiği arama programlı kütüphaneler gibi.
Gelecek bilimcilerinin tahminde bulunmalarının bir yolu,
toplumdaki akım ve eğilimleri inceleyerek
bunların gelecekte izleyeceği yolları, çeşitli olasılıklarla
belirlemekten geçiyor.
Çalışmaları, politikacıların ve dünya liderlerinin kararlarını etkiler,
bu da normalde bu kadar derinlemesine ve detaylı şekilde
tahminde bulunmaları imkânsızken, gelecek için olasılıkları tartmalarını sağlar.
Elbette gelecek hakkında fikir sahibi olabilmenin de limitleri vardır.
Her zaman, o anda kişiye tamamen anlamsız gelecek,
tahmin edilmesi imkânsız keşifler de pek tabii bulunur.
Farzet ki,
bir fizikçiyi 19. yüzyılın ortasından
21. yüzyıla ışınlıyorsun.
Ona, Uranyum-235 adlı tuhaf bir maddenin varlığından bahsediyor
ve tek başına, bütün bir şehre enerji verecek güce sahip olduğunu
veya tek bir hamleyle yerin dibine sokacağını söylüyorsun.
''Böyle bir enerji nasıl yoktan var olabilir ki?'' sorusuna cevap arayacaktır.
''Bu bilim değil, büyücülük.''
Her hâlükârda haklı olacaktır.
19. yüzyıl bilim anlayışında,
radyoaktiviteye veya nükleer fiziğe yer yok.
Onun zamanında hiçbir gelecek bilimci, X ışınlarını
veya atom bombasını
hele ki görelilik kuramını
veya kuantum mekaniğini tahmin edemezdi.
Clarke'ın da söylediği gibi,
''Yeterince gelişmiş bir teknoloji, sihirden farksızdır.''
19. yüzyıl insanının şu anda göreceği bu büyülü devri,
kendimiz gelecek adına nasıl yaratabiliriz?
Sahip olduğumuz modern teknoloji ve gelişmiş veri analiz tekniği ile
geleceği tahmin etme hususunda, 19. yüzyıldaki ahbabımızdan
daha doğru sonuçlar elde edeceğimizi
haklı olarak zannedebiliriz.
Teknolojide yaşanılan gelişmelerin
beraberinde çetin ve öngörülemez zorluklar çıkardığı da aşikâr.
Gelecek nesillerin tahmin edilemezi tahmin etme olasılığı,
hiç olmadığı kadar yüksek.
Soru cevapsız kalıyor:
bunu nasıl başarıyoruz?
Ümit vadeden bir cevap aslında 19. yüzyıldan beri,
modern dünyanın temellerini atan
Sanayi Devriminden beri yanı başımızda.
Patlayıcı gelişmelerin ve icatların yaşandığı bu dönemde,
yeni bir tür olan bilim kurgu edebiyatı da ortaya çıktı.
Dönemin yeniliklerinden ilham alan Jules Verne, H.G. Wells
ve diğer üretken düşünürler, insan çabasının yeni hudutlarını çizdiği
fantastik senaryolar düşlediler.
20. yüzyıl boyunca ve 21. yüzyıla doğru,
hikâyeciler geleceğe dair görüşlerini aktarmaya devam ettiler
ve yıllar sonra, günümüz dünyasının birçok yönünü bire bir tahmin edebildiler.
''Cesur Yeni Dünya''da,
Aldous Huxley 1932'de, popüler olmalarının çok öncesinde
antidepresan kullanımını tahmin edebildi.
1953'te, Ray Bradbury'nin ''Fahrenheit 451''inde,
''yüksük radyosu'' derken kulaklığı öngörmüştü.
''2001: A Space Odyssey''de,
Arthur C. Clarke 1968'de; taşınabilir, düz ekranlı haber cihazını betimliyordu.
Eğlence ile toplum eleştirisinin harmanlandığı eserlerde,
bizimkine benzer ve oturmuş sistemler içindeki kuşkularımızı bir kenara bırakıp
çarpıcı değişimlerin sonuçlarını değerlendirmeye davet ediliyoruz.
Bu bağlamda,
en iyi bilim kurgu eseri, filozof Michel Foucault'un sözlerini tutandır:
"Peygamber değilim. Benim işim, öncesinde duvar olan yerlere pencereler açmaktır."
Günümüzün kelepçelerinden ve imkânsız olduğunu düşündüğümüz tahminlerden ırakta,
bilim kurgu, alışılmışın dışında düşünmeye katkı sağlayan bir araç haline geliyor.
Çoğu gelecek bilimci bunun bilincinde
ve bazıları bilim kurgu yazarlarını takımlarına işe almaya başlamakta.
Geçtiğimiz günlerde, iKnow adlı bir proje, bilim kurgu hikâyelerini
fazlasıyla andıran tasarılarını sundu.
Uzaylı medeniyetinin keşfi, hayvan ve insanların
kusursuz bir şekilde iletişim kurmasına yarayan gelişmeler
ve ömür uzatma gibi temalar içeriyor.
Gelecek neler getirecek?
Kesin olarak elbette ki bilemeyiz,
ama bilim kurgu bizlere seçenekler sunar.
Nihayetinde, hangi birini
gerçekliğe sürükleyeceğimize karar verecek olan da bizleriz.