Chcielibyście poznać przyszłość?
Co wydarzy się jutro, za rok lub w kolejnym tysiącleciu?
Nie wy jedni.
Chcą tego także rządy, wojska i przemysłowcy.
Zatrudniają w tym celu tak zwanych futurologów,
którzy starają się przewidzieć przyszłość.
Niektórym udaje się to z niezwykłą dokładnością.
W XX wieku
komitet, znany jako Korporacja RAND,
konsultował się z wieloma naukowcami i futurologami.
Wspólnie przewidzieli technologie,
które dziś są dla nas oczywiste.
łącznie ze sztucznymi narządami,
używaniem pigułek antykoncepcyjnych
czy bibliotekami wyszukującymi materiały dla czytelnika.
Jeden ze sposobów używanych przez futurologów
to analiza kierunków i trendów społecznych
oraz opis ścieżek, jakimi podąży ludzkość,
w różnych stopniach prawdopodobieństwa.
Ich praca wpływa na działania decydentów i przywódców.
Pozwala na rozważanie możliwości na przyszłość,
które normalnie trudno sobie wyobrazić tak szczegółowo.
Oczywiście te wyobrażenia mają swoje granice.
Zawsze jest szansa na niewyobrażalne odkrycia,
których dziś nikt by nie zrozumiał.
Wyobraźcie sobie
przeniesienie fizyka z XIX wieku
do wieku XXI.
Wyjaśniacie mu, że istnieje substancja, uran-235,
której energia mogłąby zasilić całe miasto
albo do zniszczyć je za jednym zamachem.
Pytałby: "Jak taka energia może pojawić się znikąd?
"To nie nauka, tylko magia".
Na dobrą sprawę, miałby rację.
W znanym mu pojmowaniu nauki
nie istnieje radioaktywność czy fizyka jądrowa.
W jego czasach nikt by nie przewidział promieni Roentgena
bomby atomowej,
nie mówiąc o teorii względności
czy mechanice kwantowej.
Jak powiedział Arthur C. Clarke:
"Każda odpowiednio zaawansowana technologia nie różni się od magii".
Jak mamy przygotować się do przyszłości, która będzie dla nas tak samo magiczna,
jak współczesność dla osoby z wieku XIX?
Wydaje się, że obecna technika i zaawansowane sposoby analizy danych
mogą pozwolić nam przewidzieć przyszłość z większą dokładnością
niż w wieku XIX
i słusznie.
Jednak postęp techniczny
przyniósł ze sobą skomplikowane i nieprzewidywalne wyzwania.
Stawka za zdolność przewidzenia niewyobrażalnego
jest coraz wyższa.
Pozostaje pytanie:
Jak się to właściwie robi?
Jedna odpowiedź pojawiła się w XIX wieku
w czasie rewolucji przemysłowej,
fundamencie nowoczesnego świata.
W czasie wynalazków i rozwoju
powstała forma literacka, science fiction.
Zainspirowani innowacjami, Jules Verne, H.G. Wells
oraz inni myśliciele wymyślali niezwykłe scenariusze,
ukazujące nowe granice ludzkich działań.
W wieku XX i z początkiem XXI
pisarze nadal tworzyli wizję przyszłości.
Trafnie przewidywali wiele elementów świata przyszłości.
W 1932 roku w "Nowym wspaniałym świecie"
Aldous Huxley przewidział użycie antydepresantów
długo przed ich upowszechnieniem.
W 1953 roku Ray Bradbury w "451 stopniach Fahrenheita"
przewidział słuchawki, nazywając je naparstkami radiowymi.
Zaś "2001: Odyseja kosmiczna"
Arthura C. Clarke'a z 1968 roku opisuje przenośne urządzenia o płaskim ekranie.
W pracach łączących rozrywkę i komentarz społeczny
możemy odrzucić niedowierzanie i rozważyć konsekwencje
radykalnych zmian w znanych i głęboko zakorzenionych instytucjach.
W tym sensie
najlepsze science fiction realizuje słowa filozofa Michela Foucaulta:
"Nie jestem prorokiem. Robię tylko okna tam, gdzie dawniej były ściany".
Wolne od ograniczeń teraźniejszości i założeń, co jest niemożliwe,
science fiction jest narzędziem, pozwalającym myśleć nieszablonowo.
Widzi to wielu futurologów
i niektórzy zatrudniają pisarzy sci-fi w swoich zespołach.
Niedawno projekt iKnow stworzył scenariusze
przypominające historie sci-fi.
Mówią o odkryciu obcych cywilizacji,
rozwoju swobodnej komunikacji między ludźmi a zwierzętami
oraz o przedłużeniu długości życia.
Co więc skrywa przyszłość?
Nie wiemy niczego na pewno,
ale science fiction pokazuje nam wiele możliwości.
W końcu to my jesteśmy odpowiedzialni
za to, co stanie się rzeczywistością.