میخواهید بدانید آینده شما چگونه است؟
چه اتفاقی در فردا، سال آینده یا حتی یک هزاره بعد رخ خواهد داد؟
خب، شما تنها نیستید.
همه افراد از دولتها و ارتش تا رهبران صنعت میخواهند بدانند،
و همه آنها افرادی را به نام آینده پژوه استخدام میکنند
که تلاش میکنند آینده را پیشبینی کنند.
برخی از این آینده پژوهان قادر هستند این کار را با دقت شگفتآوری انجام دهند.
در اواسط قرن بیستم،
اندیشکدهای به نام رَند
از همفکری دهها دانشمند و آینده پژوه استفاده کرد
که با همکاری هم به پیشبینی فناوریهای متعددی پرداختند
که امروزه آنها را بدیهی میدانیم،
از جمله اندامهای مصنوعی،
استفاده از قرصهای ضد بارداری
و کتابخانههایی با امکان جستجوی منابع پژوهشی برای خواننده.
یکی از راههایی که آینده پژوهان با استفاده از آنها به این پیشبینیها دست یافتند،
تحلیل کردن تغییرات و روندهای موجود در جامعه
و ترسیم مسیری بوده که احتمالا در آینده
با احتمالات متفاوت خواهند داشت.
کار آنها موجب افزایش آگاهی در تصمیمات سیاستگذاران و رهبران جهان شد
و امکان سنجش گزینههای موجود برای آینده را فراهم کرد
که در غیر این صورت نمیشد آنها را این چنین عمیق و با جزئیات تصور کرد.
البته محدودیتهای آشکاری برای قطعیت در مورد آینده وجود دارد.
همواره اکتشافات غیرقابل تصوری انجام میشوند
که اکنون به فکر هیچ کس نمیرسند.
به عنوان مثال تصور کنید
یک فیزیکدان از اواسط قرن نوزدهم
به قرن بیست و یکم آورده شود.
به او توضیح میدهید که یک ماده عجیب به نام اورانیوم ۲۳۵ وجود دارد،
که به تنهایی میتواند انرژی لازم را برای تامین برق یک شهر فراهم کند
یا به یکباره آن را نابود کند.
احتمالا او میخواهد بداند «چگونه این همه انرژی از هیچ جا میآید؟»
«این علم نیست، این جادو است.»
و شاید در عمل گفته او درست باشد.
درکی که از علم در قرن نوزدهم وجود داشت،
شامل هیچ دانشی از رادیو اکتیویته یا فیزیک هستهای نمیشد.
در آن زمان، هیچ کدام از پیشبینیها در مورد آینده نمیتوانستند اشعه ایکس
یا بمب اتم را پیشبینی کنند،
چه برسد به نظریه نسبیت
یا مکانیک کوآنتومی.
همانطور که آرتور سی کلارک گفته است،
«فناوریهای به اندازه کافی پیشرفته را نمیتوان از جادو متمایز کرد.»
پس چگونه میتوانیم برای آیندهای که به نظر ما جادویی است، آماده شویم؟
همانطور که زمان حال به نظر فردی در قرن نوزدهم جادویی به نظر میرسد.
ممکن است فکر کنیم فناوریهای مدرن و تکنیکهای پیشرفته تحلیل داده
میتوانند امکان پیشبینی آینده را با دقت بیشتری
نسبت به قرن نوزدهم فراهم کنند
و این گفته درست است.
البته این نکته هم درست است که پیشرفت فناورانه ما
چالشهایی جدید و پیچیده به همراه داشته است.
این ریسک که نسلهای آینده بتوانند چیزهای غیرقابل تصور را تصور کنند
از همیشه بیشتر است.
پس از پرسش همچنان باقی است:
چگونه این کار (پیشبینی) را انجام دهیم؟
یک پاسخ امیدوارکننده ازقرن نوزدهم
و انقلاب صنعتی وجود داشته
که پایه و اساس جهان مدرن ما بوده است.
در زمان شکوفایی توسعه و اختراعات،
سبک جدیدی از ادبیات به نام علمی تخیلی نیز به وجود آمد.
با الهام گرفتن از نوآوریهای زمان خود، ژول ورن، هربرت جورج ولز
و متفکرانی دیگر به کاوش سناریوهایی فوقالعاده پرداختند،
که مرزهایی جدید از تلاشهای انسانی را به تصویر میکشیدند.
در طول قرن بیستم و بیست و یکم
داستانسرایان همچنان دورنمای خود را از آینده به اشتراک گذاشتند
و بسیاری از جنبههای جهان در دهههای بعد را به درستی پیشبینی کردند.
در کتاب «دنیای شگفتانگیز جدید»
آلدوس هاکسلی در سال ۱۹۳۲ استفاده از داروهای ضد افسردگی را پیشگویی کرده بود،
بسیار پیش از آن که چنین داروهایی رایج شوند.
در سال ۱۹۶۳، در کتاب «فارنهایت ۴۵۱» نوشته ری بردبری، استفاده از هدفون پیشبینی شده بود.
او آنها را «رادیوهای انگشتانه» نامیده بود.
و در کتاب «۲۰۰۱: یک اُدیسه فضایی»
آرتور سی کلارک در سال ۱۹۶۸ یک صفحه مسطح و قابل حمل برای خواندن اخبار را شرح داده است.
در آثاری که سرگرمی و تفسیر اجتماعی با هم ترکیب میشوند،
دعوت میشویم که ناباوریهایمان را متوقف کرده و پیامدهای
تغییرات بنیادی اصول شناختهشده و ریشهدار را در نظر بگیریم.
در این رابطه،
بهترین داستانهای علمی تخیلی، بیانگر جملات فیلسوفی به نام میشل فوکو هستند:
«من پیشگو نیستم. کار من درست کردن پنجره در جایی است که زمانی دیوار وجود داشت.»
جدا از محدودیتهای زمان حال و تصورات ما از آنچه ناممکن است،
داستانهای علمی تخیلی ابزار مناسبی برای فکر کردن خارج از چارچوب هستند.
بسیاری از آینده پژوهان به این باور رسیدهاند،
و برخی از آنها نویسندگان علمی تخیلی را در تیمهای خود استخدام کردهاند
اخیرا در پروژهای به نام «من میدانم»، سناریوهایی ارائه شدهاند
که بسیار شبیه به داستانهای علمی تخیلی هستند.
این سناریوها شامل یافتن تمدنهای بیگانه فضایی،
دستیابی به راهی برای گفتگوی بین انسانها و حیوانات،
و افزایش رادیکال طول عمر میشوند.
بنابراین آینده چه چیزهایی را در بر میگیرد؟
البته که نمیتوانیم با اطمینان به این سوال پاسخ دهیم،
ولی داستانهای علمی تخیلی احتمالات بسیاری را به ما نشان میدهند.
در نهایت، این وظیفهی ماست
که تعیین کنیم چه کاری در راستای ساختن واقعیت انجام شود.