Güney Afrika'da ağaçlıklı büyük bir alanda,
şaşırtıcı bir zenginlik ve prestije sahip bir Orta Çağ taş kenti olan
Büyük Zimbabve'nin muhteşem kalıntıları bulunmaktadır.
Günümüzde Zimbabve ülkesinin topraklarında olan,
Sahra altı Afrika'da bilinen en büyük, kıtanın üzerinde bulunan
Mısır piramitlerinden sonra gelen en büyük ikinci yerleşim kalıntılarıdır.
Ancak, bu şehrin tarihi, onu kimin inşa ettiği
ve neden inşa ettiği hakkındaki yıllarca süren anlaşmazlıklarla örtülüyor.
Adı, yaklaşık on metre yüksekliğe ulaşan
ve yaklaşık 250 metre uzunlukta olan,
ölçeklenemeyen taş duvarlı, büyük taş ev anlamına gelen
Shona kelimesi madzimbabwe'den geliyor.
İhtişamı ve tarihinin önemi nedeniyle,
1986 yılında UNESCO Dünya Mirası alanı seçildi.
14. ve 15.yüzyıllarda, çok gelişen bir şehirdi.
Neredeyse sekiz kilometre kareye yayılmış olan
Büyük Zimbabve, üç ana bölümü ile tanınırdı:
Hill Kompleks'i, kralın yaşadığı yerdi,
Büyük Ek Kısım, kraliyet ailesinin üyeleri için ayrılmış yerdi;
son olarak Vadi Kompleksi, sıradan insanların yaşadığı yerdi.
Yöneticiler, bölge için hem güçlü ekonomik, hem de güçlü dini liderlerdi.
En güçlü zamanında,
şehir, 18 bin insanlık hareketli bir köy nüfusuna sahipti
ve en güçlü Afrika ticaret merkezlerinden biriydi.
Bu büyümeyi sağlayan, Büyük Zimbabve'nin kıtalararası
ticaret ağındaki etkili rolü oldu.
Doğu Afrika Savahili Sahili boyunca birçok önemli şehir devletine bağlı olarak,
daha büyük Hint Okyanusu ticaret yollarının bir parçasıydı.
Şehir, en değerli eşyalarının kaynaklarını
ve ticaretini kontrol ederek zenginliklerini üretti:
Altın,
fildişi
ve bakır.
Bu tüccarlık gücüyle, zirvedeyken güçlü Arap
ve Hintli tüccar varlığını teşvik ederek
kıtalar arasındaki etki alanını genişletti.
Arkeologlar o zamandan beri bu tarihin ayrıntılarını
yerinde keşfedilen eserler ile bir araya getirdiler.
Kıyı ticaret kenti Kilwa Kisiwani'de,
neredeyse 2.500 km ötede, basılan sikkelerin yanı sıra,
Asya'dan çanak çömlek parçaları ve cam eserleri de vardı.
Ayrıca kentin yöneticilerinin
her birini temsil ettiği düşünülen sabuntaşı kuş figürlerini buldular
ve yalnızca kraliyet konutunun yakınında ortaya çıkan buzağı kemikleri,
elitlerin beslenmesinin genel nüfustan nasıl farklılaştığını gösteriyor.
Bu ipuçları aynı zamanda kentin düşüşüyle ilgili teorilere de yol açtı.
15. yüzyılın ortalarına gelindiğinde
Büyük Zimbabve'deki binalar kalan tek şeylerdi.
Arkeolojik kanıtlar, aşırı kullanımın neden olduğu
toprağın tükenmesiyle oluşan
aşırı kalabalıklığa ve sağlık sorunlarına işaret ediyor.
Sonunda, şehirdeki bitkilerin solması ve koşulların kötüleşmesi,
Büyük Zimbabve nüfusunun oluşturduğu yakındaki
Mutapa ve Torwa eyaletlerine dağıldığı düşünülüyor.
Yüzyıllar sonra, Büyük Zimbabve'nin etkisinin yeni bir aşaması,
ünlü taş kentini inşa eden insanların kim olduğu tartışılırken,
siyasal alanda rol oynamasıyla başladı.
Afrika'daki Avrupa sömürgeleşmesi sırasında
ırkçı sömürge görevlileri kalıntıların Afrika kökenli olmadığını iddia etti.
Detaylı yazılmış kayıt olmadan,
Büyük Zimbabve'nin ihtişamını açıklamak için efsanelere güvendiler.
Bazıları zenginlerin yaşadığın yerde yaşamış Sheba'nın kraliçesinin
İncil hikâyesini kanıtladığını öne sürdüler.
Diğerleri, Büyük Zimbabve'yi Antik Yunanlıların inşa ettiğini düşündü.
20. yüzyılın başlarında yapılan detaylı araştırmalardan sonra,
arkeolog David Randall-Malcver
Büyük Zimbabve'yi yerlilerin inşa ettiğini gösteren
kanıtlar sundu.
Fakat o zamanlar, ülkenin beyaz azınlık sömürge hükûmeti,
bu teoriyi itibarsızlaştırmaya çalıştı, çünkü yönetimlerinin meşruiyetini zorladı.
Aslında hükûmet, tarihçileri şehrin
Afrika kökenlerine itiraz eden hesaplar üretmeye teşvik etti.
Zaman içinde, Büyük Zimbabve'yi Afrikalılar tarafından inşa edilen
bir Afrika şehri olarak tanımlayan ezici bir kanıtlar topluluğu oluşturuldu.
1960 ve 1970 yıllarında,
Büyük Zimbabve, kıtada yayılan Afrika Milliyetçi hareketi için
önemli bir simge hâline geldi.
Bugün, Zimbabve bayrağına
sabuntaşı bir kuş şeklinde atfedilen Büyük Zimbabve'deki kalıntılar,
hâlâ ulusal bir gurur ve kültürel değer kaynağı olarak duruyor.