Bạn đã bao giờ thấy có gì đó đang bơi trong tầm nhìn của mình chưa?
Nó trông như một con sâu, hay một giọt nước trong suốt,
và khi bạn định cố gắng nhìn gần hơn nó lại biến mất,
và chỉ xuất hiện lại khi bạn dời mắt đi.
Nhưng đừng đi rửa mắt nhé!
Những gì bạn thấy là một hiện tượng phổ biến gọi là "phù du".
Tên khoa học cho chúng là Muscae volitantes,
tiếng Latin nghĩa là "ruồi bay",
và đúng như tên gọi, đôi khi chúng rất khó chịu.
Nhưng chúng thực ra không phải sâu bọ hay vật thể ngoại lai gì cả.
Thực ra, chúng tồn tại trong cầu mắt của bạn.
Chúng dường như đang sống, vì chúng di chuyển và thay đổi hình dạng,
nhưng chúng không sống.
Phù du là những vật thể nhỏ xíu đổ bóng lên võng mạc,
mô cảm nhận ánh sáng ở đằng sau mắt chúng ta.
Chúng có thể là một mảnh mô,
tế bào hồng cầu,
hay một đám protein.
Và vì chúng lơ lửng trên dịch thủy tinh thể,
chất dịch giống như gel lấp đầy bên trong mắt,
chúng trôi nổi theo chuyển động của mắt
và dội lại một chút khi mắt ta dừng lại.
Phù du gần như rất khó nhận biết.
Chúng trở nên rõ ràng hơn khi ở càng gần võng mạc,
cũng giống như đưa tay bạn đến gần mặt bàn hơn khi che ánh sáng
sẽ tạo ra một cái bóng rõ ràng hơn.
Và phù du đặc biệt dễ nhận ra
khi bạn nhìn vào một bề mặt sáng đồng màu,
như màn hình trống,
tuyết,
hay bầu trời trong,
khi sự đồng nhất của tấm nền khiến chúng dễ dàng bị nhận ra hơn.
Ánh sáng càng mạnh, đồng tử càng co lại.
Nó tạo ra hiệu ứng giống như thay thế ánh sáng khuếch tán.
bằng một bóng đèn sợi đốt,
bóng sẽ trở nên rõ ràng hơn.
Có một hiện tượng thị giác khác có vẻ tương tự với phù du,
nhưng thực chất thì không hề liên quan.
Nếu bạn đã thấy những đốm sáng nhỏ bay qua bay lại
khi nhìn vào bầu trời xanh,
bạn đang thấy một hiện tượng gọi là "chớp sáng".
Trong một số trường hợp, nó ngược lại với hiện tượng phù du.
Ở đây, bạn không bóng đổ,
mà là những thấu kính di chuyển để lại ánh sáng lên võng mạc.
Những thấu kính này thực ra là những tế bào bạch cầu
di chuyển qua các mao mạch trên bề mặt võng mạc.
Những bạch cầu này có thể rất lớn đến mức gần lấp đầy mao mạch
tạo ra không gian huyết tương trống đằng trước chúng.
Vì những không gian bên trong bạch cầu
có độ trong suốt với ánh sáng xanh
cao hơn các hồng cầu thường có trong mao mạch,
nên chúng ta thấy một đốm sáng nơi điều này diễn ra,
di chuyển theo đường mao mạch và đồng thời với mạch đập.
Dưới điều kiện quan sát lý tưởng,
bạn còn thấy cả một cái đuôi tối đằng sau đốm trắng.
Đó là các tế bào hồng cầu bị dồn lại phía sau bạch cầu.
Một vài bảo tàng khoa học trưng bày một tấm nền ánh sáng xanh
cho phép bạn thấy những vệt sáng này rõ hơn bình thường.
Trong khi mắt tất cả mọi người diễn ra hiện tượng này,
số lượng và thể loại cũng rất đa dạng.
Trong trường hợp phù du,
chúng ta thường không để ý vì bộ não đã học cách để phớt lờ nó.
Tuy nhiên, số lượng
hay kích thước lớn bất thường ảnh hưởng tới thị giác
có thể là dấu hiệu của một bệnh nghiêm trọng cần được điều trị y tế ngay.
Nhưng phần lớn thời gian những hiện tượng trong mắt này,
như phù du hay vệt sáng xanh,
chỉ là một nhắc nhở nhẹ nhàng rằng những thứ chúng ta thấy
phụ thuộc nhiều vào cơ thể và trí óc chúng ta
giống như vào thế giới bên ngoài vậy.