9 yaşındayken annem bana büyüdüğümde
nasıl bir eve sahip olmak istediğimi sordu.
Ben de bu peri mantarını çizdim.
O da onun gerçeğini yaptı.
(Kahkahalar)
O zaman bunun sıra dışı olduğunu düşünmüyorum,
hala da düşündüğümü sanmıyorum,
çünkü hala ev tasarlıyorum.
Bu Bali'de olan altı odalı kişiye özel inşa edilmiş ev.
Evin büyük kısmında bambu kullanıldı.
Oturma odası vadiye dördüncü kattan bakıyor.
Eve köprü yoluyla giriliyor.
Tropikal orman çok sıcak olabiliyor
bu yüzden esintiyi kolay alacak büyük eğimli çatılar yaptık.
Bazı odalara soğutma sistemi amacıyla uzun pencereler yaptık,
tabi ki böcekler için değil.
Bu odayı açık bıraktık.
Soğutma sistemli, perdeli, cibinlik yatak yaptık.
Bir müşteri oturma odasının köşesinde bir televizyon odası istedi.
Bir yeri uzun duvarlarla kutu tarzı yaptık ama çok hoşumuza gitmedi
onun yerine biz de devasa bir koza dokuduk.
Şimdi ihtiyacımız olan tüm lükslere sahibiz, mesela banyolar.
Oturma odasının köşesindeki sepet,
tabi ki bazılarının kullanım konusunda tereddüt ettiğini söylemem gerek.
Ses yalıtımı konusunu hala, tam olarak çözemedik.
(Kahkahalar)
Bu yüzden hala üzerinde çalıştığımız birçok şey var.
ancak öğrendiğim bir şey ise
bambuyu iyi kullanırsan onun da sana iyi davranacağıdır.
Bambu aslında vahşi bir ot.
Verimsiz arazide, derin vadide,
dağ eteğinde bile yetişebiliyor.
Yağmur suyu, kaynak suyu ve güneş ışığıyla beslenip büyür.
1.450 tür bambu dünyanın farklı bölgelerinde yetişiyor
biz ise sadece bunun yedi türünü kullanıyoruz.
Bu benim babam.
Beni bambuyla inşa etmeye ikna eden oydu.
7 yıl önce diktiği
Dendrocalamus asper niger kümesinin içinde duruyor.
Her yıl, yeni nesil filizler gönderir.
Geçen hafta, bu filizlerin üç günde bir metre boy attığını gördük,
burada 3 yıl içinde sürdürülebilir kerestelik ağaçlardan bahsediyoruz.
Şu an ise ailelere ait yüzlerce bambu kümesini hasat ediyoruz.
Betung, 18 metreye kadar kullanılabilen,
gerçekten uzun bir bambu türü.
Şu kamyonu dağdan indirmeye çalışın.
Ve güçlü: çeliğin gerilme,
betonun sıkışma gücüne sahip.
4 tonu üzerine pat diye atın
onu bile kaldırabilir.
Hafif ve içi boş olduğundan
bir kaç adamla kaldırılabilecek ağırlıkta
ya da, belli ki, bir kadınla.
(Kakahalar) (Alkış)
Babam Bali'de Yeşil Okulu yaptığı zaman
kampüsteki tüm yapılar için bambuyu seçti.
Çünkü babam için bu çocuklara verilmiş,
tutulması gereken bir sözdü.
Onların tüketemeyeceği sürdürülebilir bir malzemeydi.
6 yıl önce ilk kez bu yapıları gördüğümde,
ilk aklıma gelen bunun mükemmel bir fikir olduğuydu.
Çevremizde yetişiyordu.
Güçlü. Zarif.
Depreme dayanıklı.
Niye daha önce yapılmamıştı? Sırada ne vardı? Sonrakini ne yapabiliriz?
Yeşil okulu asıl inşa edenlerden bazılarıyla
Ibuku'yu buldum.
"Ibu", anne; " ku" ise benim demektir. Yani kelime "Toprak Ana"yı temsil ediyor.
Ibuku'da bir grup mimar, tasarımcı ve sanatçıydık.
Birlikte yaptığımız şey ise yeni bir inşa yöntemi yaratmak.
Birlikte geçirdiğimiz 5 yılın ardından
birçoğu Bali de olan 50'den fazla eşsiz yapı inşa etmiştik.
9 tanesi Yeşil Köyde;
az önce içlerini görmüş olduğunuz evler.
Evlere özel tasarım mobilyalar yerleştirip,
çevresine sebze bahçeleri yapıyoruz.
Bir gün hepinizi gelip görmeniz için davet etmeyi çok isteriz.
Oraya gittiğinizde Yeşil Okulu da görebilirsiniz.
Her yıl okula yeni sınıflar,
yenilenmiş peri mantarı evleri ekliyoruz.
Aynı zamanda dışa satım için küçük bir ev üzerinde çalışıyoruz.
Dokuması ve tüm detaylarına kadar aynısı olan,
geleneksel bir Sumbalı evi.
Açık havada mutfağı olan bir restoran.
Mutfağa benziyor, değil mi?
Nehir üzerinde uzanan 22 metrelik bir köprü.
Şimdi yaptığımız ise çok da farklı bir şey değil.
Küçük bir barakadan Java'daki gibi detaylı bir köprüye kadar,
bambu on binlerce yıldır
dünyanın tropikal bölgelerinde kullanılmakta.
Bambu sallar sayesinde ilk kez ulaşılan adalar hatta kıtalar bile var.
Son zamanlara kadar,
bambuları böceklerden korumak neredeyse imkansızdı,
ve bu yüzden, bambu ile yapılmış olan şeyler artık yok.
Korunmayan bambu aşınır.
Ham bambu toza yenik düşer.
Bu yüzden insanların çoğu, özellikle Asya'da,
bambudan bir evde yaşamak isteyecek kadar
fakir olmayacağını düşünüyor.
Bu nedenle biz de
onların fikrini nasıl değiştiririz diye düşündük.
İnsanları bambuyla inşa etmeye nasıl ikna ederiz,
en azından nasıl özendiririz?
İlk olarak güvenli bakım yöntemlerine ihtiyacımız vardı.
Boraks doğal bir tuz.
Bambuyu verimli bir inşaat malzemesine dönüşür.
Uygun bakım, dikkatli tasarım ile
bambudan inşa edilen yapı hayat boyu kalabiliyor.
İkincisi, sıra dışı bir şey inşa etmek.
Yaptığın şeyle insanlara ilham vermelisin.
Neyse ki,
Balili kültürü sanatkarlığı teşvik ediyor.
Zanaatçıya önem veriyor.
Yani bunları aykırı maceraperest,
yörede yetişmiş, yeni nesil
mimarlar, tasarımcılar ve mühendislerle birleştirin
ve eğik, incelmiş, içi boş direklerle tasarım yaptığınızı
daima aklınızda tutun.
Ne benzer olan iki direk ne dümdüz iki çizgi
ne de 5'e 10 vardı.
Tecrübe edilmiş, iyi yapılmış formüller ve mimarlık kelime bilgisi
burada geçmiyor.
Kendi kurallarımızı kendimiz koymalıydık.
Bambuya neyde iyi olduğunu, ne olmak istediğini sorduk
ve o da şöyle dedi: saygı duy, gücü içi tasarla,
sudan koru ve kıvrımlarının kıymetini bilin.
Biz de kullanacağımız malzemeyi
yapısal ölçülerinde, gerçek 3 boyutta
küçük bir ev üzerinde modelledik.
Bambu model yapımı bir sanat olduğu gibi
zorlu bir mühendislik de.
Bu evin ayrıntılı planı
(Kahkahalar)
Evin, küçücük cetvellerle
her bir direğini ölçerek,
her kıvrımını düşünerek bambunun her bir parçasını özenle seçerek
benzerini yaptık.
Detaya indiğimizde ise her şeyi hesapladık.
Niye kapılar daha çok dikdörtgensi?
Neden daha kavisli değil?
Bir kapıyı daha iyi nasıl yapabiliriz?
Menteşeler yerçekimiyle mücadele ederken
ve her zaman yerçekimi kazanırken
niye dönen nokta dengede kalabildiği
merkezde olmasın?
Niye kapılar gözyaşı şeklinde olmuyor?
Seçici özelliklerinden yararlanabilmek ve malzemenin
kısıtlamaları içinde çalışmak için
gerçekten kendimizi zorlamamız gerekti.
Bu kısıtlamalar içinde yeni bir şey için alan bulduk.
Bu bir mücadeleydi.
Mesela hiç düz bir tahtan yokken nasıl bir tavan yaparsın?
Bazen kaya levhası ve kontraplak hayal ettim.
(Kahkahalar)
Eğer sahip olduğunuz yetenekli bir zanaatkar ve
miniminnacık parçalar ise,
tavanı doku
üstünü kanvasla kapla ve onu vernikle.
Daha şimdi inşa ettiğin kavisli yapının hakkını vererek,
dayanıklı bir mutfak tezgahını nasıl tasarlarsın?
Koca bir kaya parçasını ekmek gibi dilimle,
her birini elle yontarak diğerine benzer hale getir.
Dış tabakayı olduğu gibi bırak,
ve yaptığımız şey neredeyse tamamen el yapımı.
Yapısal bağlatılar çelikle birleştirilse de
birçok el yapımı, bambu dubeller kullandık.
Her katta binlerce dubel var.
Bu zemin cilalı ve dayanıklı bambu dokusundan yapıldı.
Çıplak ayağınla yürüdüğün dokuyu hissedebilirsin.
Yürüdüğün zemin,
yürüme şeklini etkiler mi?
Peki dünyada bıraktığın ayak izini değiştirebilir mi?
9 yaşında oluşumu hatırlıyorum
merakı hissedişimi
ve olasılığı
ve de birazcık idealistliği.
Önümüzde çok uzun bir yol var,
öğrenecek hala çok şeyimiz var.
Fakat bildiğim bir şey de şu ki, yaratıcılık ve kararlılıkla
güzeli ve rahatı
ve güveni ve hatta lüks olanı
yeniden büyüyecek bir malzemeden yaratabilirsin.
Teşekkürler.
(Alkışlar)