ممکنه شما اخیراً عبارت "بدون گلوتن" رو بر روی بسته بندی مواد غذایی،
یا در منوهای رستوران، بطری شامپو، فهرست اقلام آپارتمان، برچسب پیراهنتون،
روی یه چکش، به شکل یه خالکوبی، یا در رزومه دوستتون دیده باشین.
دفعه بعد که یه نفر درباره زندگی بدون گلوتن بگه،
میتونین این چند تا پرسش رو ازش بپرسین،
و دوست شما پاسخهای آگاهانهای،
به عنوان یه فرد منطقی به شما میده، با انتخابهای غذاییِ خردمندانه،
و نه فقط به شکل پیروی از چیزی که آخرین مُد غذایی است.
گلوتن چیه؟
گلوتن ترکیب پروتئینی غیرمحلولی است
مرکب از دو پروتئین به نام های گلیادین و گلوتنین.
کجا ممکنه گلوتن رو پیدا کنین؟
گلوتن در بعضی غلات، به ویژه گندم، جو و چاودار پیدا میشه.
گلوتن در طول تمام تاریخ بشر کجا بوده
و چرا ناگهان مهم شده؟
گلوتن مسئول قوام کشسان خمیر
و قابلیت جویده شدن غذاهایی است که از آرد گندم تهیه میشه،
مانند نان و پاستا.
این غذاها برای بعضی افراد مشکل ساز هستن،
مثل آلرژی گندم، بیماری سلیاک، و حساسیت به گلوتن غیر سلیاکی.
آلرژی گندم وضعیت ناشایعی است
که وقتی اتفاق میافته که دستگاه ایمنی یه نفر
بر علیه پروتئینهای گندم واکنش نشون میده،
و مشکلات خفیفی ایجاد میکنه و در موارد نادر
واکنش بالقوه خطرناکی به نام آنافیلاکسی (ایجاد می کنه.)
بیماری سلیاک یه بیماری ارثی است
که در آن خوردن غذاهای حاوی گلوتن
باعث التهاب و آسیب پوشش روده کوچک میشه.
این مشکل عملکرد روده رو مختل میکنه،
و باعث مشکلاتی مانند درد شکم، نفخ، باد، اسهال،
کاهش وزن، بثورات جلدی، مشکلات استخوان مثل پوکی استخوان،
فقر آهن، کوتاهی قد، ناباروری، خستگی و افسردگی میشه.
بیماری سلیک اگه درمان نشه باعث افزایش خطر
برخی انواع سرطان میشه.
از هر ۱۰۰ الی ۲۰۰ نفر در آمریکا یک نفر به بیماری سلیاک مبتلاست.
وقتی آزمایش خون نشون میده احتمال سلیاک هست،
تشخیص با تکه برداری تأیید میشه.
مؤثرترین درمان، رژیم غذایی بدون گلوتن است،
که به التیام آسیب روده و بهبود علائم کمک میکنه.
برخی افراد مبتلا به بیماری سلیاک یا آلرژی گندم نیستن،
اما همچنان هنگام خوردن غذاهای حاوی گلوتن دچار مشکل میشن.
این افراد دچار حساسیت به گلوتن غیر سلیاکی هستن.
اونها دچار علائم دردناک شکمی میشن
و از خستگی، فراموشی، درد مفصل یا بثورات پوستی شاکی هستن.
یه رژیم غذایی بدون گلوتن نوعاً به رفع این مشکلات کمک میکنه.
خوب چند نفر واقعاً دچار این حساسیت به گلوتن هستن که حرفشو میزنین؟
میزان وقوع حساسیت به گلوتن در جمعیت عمومی روشن نیست،
اما احتمالاً بسیار شایع تر از آلرژی گندم یا بیماری سلیاک است.
تشخیص براساس بروز علائم،
و فقدان آلرژی گندم و بیماری سلیاک،
و بهبود آن به دنبال رژیم بدون گلوتن استوار است.
هیچ آزمایش خون یا بافت قابل اطمینانی وجود نداره،
بخشی به این دلیل که حساسیت به گلوتن یه بیماری واحد نیست،
و چندین علت احتمالی مختلف داره.
به عنوان مثال، احتمالاً
گلوتن میتونه دستگاه ایمنی رو در روده کوچک فعال کنه،
یا باعث اختلالش بشه.
اما گاهی، افرادی که گفته میشه حساسیت به گلوتن دارن
در واقع به پروتئینهای گندم حساس نیستن،
بلکه قندهای موجود در گندم یا غذاهای دیگه به نام فروکتان (مشکل ساز هستن).
روده انسان قادر به تجزیه و جذب فروکتان نیست،
در نتیجه وارد روده بزرگ میشه،
و اونجا توسط بکتری ها تخمیر میشه،
و اسیدهای چرب زنجیره کوتاه و گاز تولید میکنه.
این در برخی افراد مبتلا به مشکلات روده باعث علائم نامطلوب میشه.
توجیه احتمالی دیگه در پشت حساسیت به گلوتن اثر گزندنما (نوسبو) یا اثر شبه جانبی است.
این اثر وقتی رخ میده که یه نفر فکر می کنه چیزی براش ضرر داره،
و به خاطر اون عقیده، همین طور میشه.
این متضاد اصطلاح رایج تر و بسیار شانسی تر اثر دارونما (پلاسبو) است.
با توجه نام بدی که گلوتن در رسانه ها پیدا کرده
پاسخ گزندنما میتونه در برخی افراد
که فکر میکنن به گلوتن حساس هستن نقش داشته باشه.
به دلیل همه اینها،
روشنه که مشکلاتی که افراد دچارش میشن
موقعی که گندم و غلات دیگه رو میخورن منحصراً ناشی از گلوتن نیست.
پس یه اسم بهتر از حساسیت به گلوتن غیرسلیاکی
میتونه عدم تحمل گندم باشه.