Có lẽ mọi người không biết tôi,
tôi là một trong số 0.01%,
mà các bạn nghe và biết tới qua truyền thông,
và theo một số định nghĩa hơp lí thì tôi là nhà tài phiệt.
Tối nay, điều tôi muốn làm là nói thẳng
với những nhà tài phiệt khác và mọi người
vì tôi cảm thấy đã đến lúc
chúng ta cần trò chuyện.
Như những nhà tài phiệt khác, tôi cũng là tay tư bản
đầy tự hào và không biện hộ.
Tôi đă sáng lập, đồng sáng lập hay góp vốn
vào hơn 30 công ty khắp các ngành công nghiệp.
Tôi cũng là nhà đầu tư ngoại tộc đầu tiên vào Amazon.com.
Tôi đồng sáng lập công ty aQuantive
mà đã được bán cho Microsoft với giá 6.4 tỉ đô la.
Tôi cùng sở hữu một ngân hàng với vài người bạn.
Tôi nói cho các vị điều này--(Cười)--
Không thể tin được phải không?
Nói ra điều này để bạn biết
rằng cuộc đời tôi cũng giống như những tay tài phiệt khác.
Tôi có tầm nhìn rộng về chủ nghĩa tư bản,
và về kinh doanh,
Tôi đã được thưởng khá hậu hĩnh cho điều đó
bằng một cuộc sống mà các vị
không thể tưởng tượng nổi:
vô số nhà cửa, một du thuyền, một phi cơ riêng,
vv...và vv...
Nhưng thành thật mà nói, tôi không phải là người giỏi nhất mà bạn biết.
Tôi chắc chắn cũng không phải người chăm chỉ nhất.
Tôi từng là một thằng sinh viên quèn.
Chẳng biết gì về công nghệ.
Tôi không thể viết nổi một đoạn mă.
Thực tình thành công của tôi là kết quả
của sự may mắn đầy ngoạn mục
gia thế từ khi sinh ra, hoàn cành và thời điểm.
Thực chất tôi có giỏi về một vài điều.
Thứ nhất, tôi có sức chịu đựng phi thường với rủi ro,
thứ khác tôi có một giác quan tốt,
một trực giác tốt về những gì sẽ xảy đến trong tương lai,
Và tôi nghĩ cái trực giác về tương lai đó,
là tinh túy của một thương nghiệp tốt.
Điều mà tôi thấy ở tương lai lúc này,
bạn biết gì không?
Tôi thấy nhiều vũ khí,
thấy đám giang hồ tay cầm vũ khí đó.
Vì khi những tay tài phiệt như chúng tôi
đang sống trong những giấc mơ đầy tham vọng,
thì 99% dân số còn lại,
đang tụt hậu dần về phía sau.
Năm 1980, 1% dân số người Mĩ ở tầng lớp trên
chiếm khoảng 8% thu nhập quốc gia,
trong khi nhóm 50% ở tầng lớp dưới
chiếm 18%.
Ba mươi năm sau, hôm nay, 1% đứng đầu
chiếm hơn 20% thu nhập quốc gia,
trong khi 50% đứng dưới
chiếm 12% hay 13%.
Nếu xu thế này tiếp diễn,
nhóm 1% trên cùng sẽ chiếm
hơn 30% thu nhập quốc gia
trong 30 năm tiếp theo,
trong khi nhóm 50% bên dưới
sẽ chiếm chỉ 6%.
Bạn thấy đó vấn đề không phải là
sự bất công đang hiện diện giữa chúng ta.
Một số bất công là cần thiết
để nền dân chủ tư bản vận hành tốt hơn.
Vấn đề là sự bất công ngày nay,
đang ở mức cao nhất trong lịch sử,
và diễn tiến ngày càng tệ.
Nếu như sự giàu có, quyền lực và thu nhập
tiếp tục tập trung
ở những phần tử nhóm trên cùng,
xă hội chúng ta sẽ thay đổi,
từ dân chủ tư bản
sang xã hội thực dụng tân phong kiến
như nước Pháp thế kỷ 18.
Đó là nước Pháp
trước cuộc cách mạng,
với nhiều đám giang hồ có vũ khí.
Nên tôi có một thông điệp cho các chiến hữu tài phiệt,
cho các bạn giàu kếch xù
và cho những ai đang sống
trong một thế giới với hàng rào bong bóng.
Tỉnh dậy đi.
Nó không còn được bao lâu nữa đâu.
Vì nếu chúng ta không làm gì đó
để sửa chữa những bất công kinh tế trong xă hội,
những vũ khí sắt nhọn sẽ hướng vào chúng ta.
Vì tự do và nền xă hội mở không thể dung túng
Cho sự bất công ngày càng tăng như vậy nữa.
Điều này chưa từng xảy ra, cũng không có tiền lệ.
Một xã hội bất công
sẽ dẫn đến một đất nước chuyên chế,
hay một cuộc nổi dậy.
Những thứ vụ khí ấy sẽ hướng vào chúng ta,
nếu chúng ta không giải quyết triệt để vấn đề này.
Vấn đề không phải "nếu như" mà là "khi nào".
Sẽ rất kinh khủng khi chúng xảy đến
cho mọi người,
Cụ thể là các tay tài phiệt như chúng tôi.
Nghe có vẻ tôi là người thích làm việc thiện,
thực tình tôi chỉ đang đưa ra lập luận luân lí,
rằng bất công trong kinh tế là sai.
Sự bất công ngày càng tăng trong kinh tế
là ngu xuẩn và thất sách.
Bất công tăng cao, không chỉ gia tăng rủi ro
vũ khí hướng vào chúng ta,
mà còn tác động xấu đến kinh doanh.
Vậy mô hình cho những kẻ giàu chúng ta là phải như Henry Ford.
Khi Ford áp dụng chính sách trứ danh $5/ngày.
Mức lương/giờ cao gấp đôi thời đó,
ông không chỉ làm tăng sản lượng
cho các nhà máy sàn xuất của mình,
mà còn chuyển đổi tầng lớp lao động tự động nghèo khó bị bóc lột
thành tầng lớp trung lưu phát đạt,
những người mà hiện nay đã có thể mua được sản phẩm mình làm ra.
Ford nhận thấy điều chúng ta biết ngày nay là đúng,
rằng nền kinh tế nên được hiểu như một hệ sinh thái
và được đặc tính hóa bởi cùng mô hình
của vòng phản hồi mà ta thấy
trong hệ sinh thái.
Một vòng phản hồi giữa khách hàng và các ngành kinh doanh.
Tăng lương làm tăng nhu cầu tiêu thụ,
dẫn đến nhu cầu sử dụng lao động tăng,
từ đó khiến lương lại tăng,
cùng với đó là nhu cầu và lợi nhuận.
Chu kỳ tích cực làm tăng sự thịnh vượng đó
mà chính xác đang bị thiếu đi
trong sự hồi phục kinh tế ngày nay.
Đó là lí do tại sao chúng ta cần bỏ lại phía sau
những chính sách nền kinh tế thấm nhập
đang thống trị các đảng phái chính trị,
và chú trọng phát triển nền kinh tế từ tầng lớp trung lưu.
Nền kinh tế từ tầng lớp trung lưu
bác bỏ ý tưởng kinh tế tân cổ điển,
rằng các nền kinh tế đang hoạt động hiệu quả, đúng hướng và mang tính cơ giới,
đang có xu hướng tiến đến cân bằng và công bằng.
Thay vào đó, bám theo ý tưởng thế kỷ 21,
rằng các nền kinh tế là phức tạp, mang tính thích nghi,
giống như hệ sinh thái,
rằng chúng có xu hướng rời xa sự cân bằng và hướng đến sự bất công,
rằng chúng không hiệu quả chút nào.
Nhưng chúng sẽ hiệu quả nếu được quản lí tốt.
Quan điểm của thế kỷ 21 này,
cho phép ta thấy rő rằng chủ nghĩa tư bản
không hoạt động dựa trên sự phân bổ hiệu quả
của các nguồn tài nguyên có sẵn.
Nó hoạt động dựa trên việc tạo ra những giải pháp
cho những vấn đề của con người.
Cái hay của tư bản chủ nghĩa đó là
Nó là một hệ thống tìm kiếm giải pháp luôn tiến hóa.
Nó đền đáp những người giải quyết những vấn đề của người khác.
Điểm khác biệt giữa xã hội nghèo
và xã hội giàu, hiển nhiên,
là mức độ mà xã hội đó
tạo ra những giải pháp dưới hình thức
là sản phẩm cho cư dân của nó.
Toàn bộ giải pháp
mà chúng ta có trong xã hội
thực sự là sự thịnh vượng của chúng ta, điều này giải thích
tại sao những công ty như Google và Amazon,
Microsoft và Apple,
cùng những thương nhân tạo ra chúng
đã đóng góp quá nhiều
cho sự thịnh vượng của đất nước chúng ta.
Quan điểm của thế kỉ 21 này
cũng làm rõ
rằng điều mà chúng ta nghĩ là sự phát triển kinh tế
nên được hiểu theo cách tốt nhất là
tốc độ chúng ta giải quyết vấn đề.
Nhưng tỉ lệ đó hoàn toàn phụ thuộc vào
số những người giải quyết vấn đề--
khả năng đa dạng hoá của những nhà giải quyết vấn đề mà chúng ta có.
Và từ đó, bao nhiêu cư dân trong xã hội này
tham gia tích cực ,
với cả hai tư cách là thương nhân người có khả năng đưa ra những giải pháp,
và khách hàng mà tiêu thụ chúng.
Nhưng sự tham gia tối đa này
không tự nhiên xảy ra,
nó cũng không tự diễn ra,
mà đòi hỏi công sức và đầu tư,
đó là tại sao
những nền dân chủ tư bản cực thịnh
đều được đặc tính hóa bởi những khoản đầu tư khổng lồ
từ tầng lớp trung lưu và cơ sở hạ tầng
mà họ phụ thuộc.
Những tay tài phiệt chúng tôi
cần bỏ lại phía sau nền kinh tế thấm nhập,
chúng tôi càng giàu,
thì người khác sẽ giàu hơn.
Không đúng. Sao lại có thể chứ?
Tôi kiếm được hơn 1,000 lần mức lương trung bình,
nhưng đâu có mua hàng với giá gấp 1,000 lần,
Đúng không?
Thực tình tôi mua hai cái quần jean,
thứ mà đối tác của tôi anh Mike gọi là
quần jean cho người quản lí.
Tôi đã có thể mua 2,000 cái,
nhưng làm gì với chúng đây? (Cười).
Tôi có thể đi cắt tóc được mấy lần?
Ra ngoài ăn tối thường xuyên thế nào?
Mặc cho những nhà tài phiệt có giàu đến cỡ nào,
thì cũng không bao giờ chi phối được nền kinh tế quốc gia.
Chỉ có tầng lớp trung lưu phát đạt mới có thể làm được điều đó.
Chẳng có gì để làm cả,
đó là điều các bạn tài phiệt của tôi sẽ nói.
Henry Ford là thời đại khác.
Có thể chúng ta không thể làm điều gì đó.
Hoặc có thể làm gì đó.
Ngày 19 tháng 6 năm 2013,
Bloomberg phát hành một bài báo tôi viết gọi là
“Nhà Tư Bản Với Chủ Trương Lương Tối Thiểu $15/Giờ” .
Những người ủng hộ điều này tại tạp chí doanh nhân Forbes,
là một trong những người ngưỡng mộ tôi,
gọi nó là “Đề xuất gần như là điên rồ của Nick Hanauer.”
Nhưng chỉ 350 ngày sau,
sau khi bài báo phát hành,
Thị trưởng bang Seatle Ed Murray kí duyệt
một sắc lệnh tăng mức lương tối thiểu ở Seatle
lên $15/ giờ,
hơn gấp đôi
mức lương tối thiểu bang hiện hành là $7.25.
Chuyện này đã xảy ra như thế nào,
những nhà lập luận sẽ hỏi thế.
Nó xảy ra vì một nhóm trong chúng ta
đã nhắc nhở tầng lớp trung lưu
rằng họ là tài nguyên
của sự phát triển và thịnh vượng trong nền kinh tế tư bản.
Chúng ta đã nhắc nhỏ họ rằng khi người lao động kiếm nhiều tiền hơn,
thì các ngành kinh doanh có thêm khác hàng,
từ đó lại tăng nhu cầu tuyển dụng lao động.
Chúng ta nhắc nhở họ rằng khi các ngành kinh doanh
trả lương người lao động mức đủ sống,
những người đóng thuế sẽ được miễn khỏi gánh nặng
tài trợ quỹ cho các chương trình đói nghèo,
như trợ cấp thực phẩm và hỗ trợ y tế,
cùng với hỗ trợ nhà ở
mà những người lao động đó cần.
Chúng ta đã nhắc nhở họ rằng người lao động thu nhập thấp
tạo ra những người trả thuế tồi tệ,
và khi ta tăng lương tối thiểu
cho tất cả các ngành,
thì mọi ngành đều hưởng lợi,
nhưng vẫn duy trì được sự cạnh tranh.
Những phản ứng chính thống, tất nhiên,
là tăng lương tối thiểu sẽ khiến việc làm bị cắt giảm, đúng không?
Những chinh trị gia của ta luôn nhắc về ý tưởng
nền kinh tế thấm nhập bằng những điều như,
“Nếu ta tăng giá thuê lao động,
đoán xem điều gì sẽ xảy ra? ta hưởng lợi ít hơn.”
Chắc không?
Vì đã có một số chứng cứ trái ngược.
Từ năm 1980, lương của các CEO nước ta
tăng từ hơn 30 lần lương trung bình
đến 500 lần.
Đó là “hậu quả” tăng lương cho người lao động đó.
Tuy nhiên theo sự hiểu biết của tôi,
tôi chưa từng thấy một công ty nào
thuê CEO ngoài nước, tự động hóa công việc của họ,
xuất khẩu công việc qua Trung quốc.
Thực tế, dường như chúng ta thuê
nhều CEO và quản lí cao cấp hơn bao giờ hết,
cũng như người lao động trong lĩnh vực công nghệ,
và dịch vụ tài chính,
người mà kiếm tiền hơn cấp số nhân so với lương trung bình,
nhưng chúng ta thuê họ ngày càng nhiều.
Vậy rõ ràng là ta có thể tăng lương lao động
và hưởng lợi nhiều hơn từ điều này.
Tôi biết hầu hết mọi người
nghĩ rằng lương tối thiểu $15/giờ
là điên rồ, và là thử nghiệm kinh tế đầy rủi ro.
Chúng tôi không đồng ý.
Chúng tôi tin rằng mức lương tối thiểu $15/giờ
tại Seattle
thực sự là sự tiếp nối
của chính sách kinh tế luận lí.
Nó cho phép thành phố của ta
Phát triển vượt mặt những thành phố khác.
Vì bạn thấy đó,
bang Washington đã
có mức lương tối thiểu cao nhất
trong các bang ở nước ta.
Chúng ta trả người lao động $9.32/giờ
gấp gần 30%
so với lương tối thiểu liên bang $7.25/giờ,
nhưng điều quan trọng là, gấp 427%
so với lương liên bang tối thiểu nhất là $2.13/giờ.
Nếu những nhà tư tưởng về nền kinh tế thấm nhập đúng,
thì bang Washington đã xảy ra thất nghiệp trên diện rộng.
Seattle đã thảm hại đến thế nào.
Tuy nhiên, Seattle
đang là thành phố phát triển nhanh nhất cả nước.
Bang Washington đang tạo ra nhiều doanh nhiệp nhỏ
với tốc độ cao hơn những bang lớn khác
trong cả nước
Ngành kinh doanh nhà hàng ở Seattle đang bùng nổ.
Vì sao, vì định luật cơ bản của tư bản chủ nghĩa là,
khi người lao động kiếm nhiều tiền hơn,
các ngành kinh doanh có thêm khác hàng
rồi lại có nhu cầu tuyển thêm lao động.
Khi các nhà hàng trả lương đủ sống cho người lao động
để họ có khả năng đi ăn nhà hàng,
thì đó đâu phải là không có lợi cho ngành kinh doanh nhà hàng
mà là rất tốt
mặc cho những gì chủ nhà hàng nói với ta.
Nó có phức tạp hơn những gì tôi đang trình bày không?
Tất nhiên là có rồi.
Có rất nhiều các nhân tố tác động trong này.
Nhưng làm ơn hãy thôi khăng khăng
rằng người lao động thu nhập thấp kiếm hơn được một chút,
nhưng tỉ lệ thất nghiệp lại tăng vọt
thì nền kinh tế sẽ sụp đổ?
Chẳng có chứng cứ nào cho điều đó.
Điều nguy hiểm nhất về
nền kinh tế thấm nhập
là nó không phải sự tuyên bố rằng nếu người giàu càng giàu thêm,
thì mọi người đều khấm khá.
Nó là lời tuyên bố bởi những người chống lại
bất kì sự tăng lương tối thiểu nào,
rằng nếu người nghèo giàu lên
thì sẽ không tốt cho nền kinh tế.
Điều này thật vô lí.
Vậy chúng ta có thể nào miễn sự hùng biện
rằng những tay giàu có như tôi
cùng với các bạn tài phiệt của mình
tạo ra đất nước này?
Những tay tài phiệt tôi biết,
thậm chí nếu chúng tôi không thích tự thú nhận trước công chúng,
rằng nếu chúng tôi được sinh ra ở nới khác,
chứ không phải tại Mỹ,
chúng tôi có lẽ chỉ là những gã chân không
đứng lề đường bụi bặm bán trái cây.
Không phải họ không có những thương nhân giỏi ở những nơi đó,
thậm chí ngay cả những nơi rất nghèo.
Chỉ là vấn đề về
khả năng chi tiêu của khách hàng của thương nhân kia...
Nên đây là một ý tưởng cho kiểu nền kinh tế mới,
một kiểu chính trị mới
Mà tôi gọi là tư bản chủ nghĩa mới.
Hãy hiểu rằng chủ nghĩa tư bản
thắng thế hơn sự thay thế nào,
nhưng càng nhiều người chúng ta hòa nhập,
cả vai trò là thương nhân hay khách hàng,
thì nó hoạt động hiệu quả hơn.
Hãy làm mọi cách giảm kích thước bộ máy chính quyền,
nhưng không phải là cắt bỏ những chương trình trợ cấp
mà bằng cách đảm bảo người lao động được trả đủ sống,
để họ không cần tới những chương trình trợ cấp đó nữa.
Hãy đầu tư đầy đủ vào tầng lớp trung lưu
để làm cho nền kinh tế chúng ta công bằng và mang tính hòa nhập hơn,
công bằng hơn thì cạnh tranh trung thực hơn,
cạnh tranh trung thực hơn,
thì tạo nhiều khả năng đưa ra giải pháp hơn
cho những vấn đề của con người,
mà là nhân tố thực sự tác động đến sự tăng trưởng và thịnh vượng.
Tư bản chủ nghĩa là công nghệ xã hội vĩ đại nhất
từng được phát minh
để tạo ra sự thịnh vượng trong xã hội loài người,
nếu nó được quản lí tốt,
nhưng tư bản chủ nghĩa, vì động lực
cấp số nhân cơ bản của các hệ thống phức tạp,
có khuynh hướng tiến về phía trước, mang tính không lay chuyển, không cân bằng,
tập trung và sụp đổ.
Chức năng của chế độ dân chủ,
là tối đa hóa sự hòa nhập của nhiều thành phần
để tạo ra sự thịnh vượng,
chứ không phải để cho một số thành phần tích lũy tiền bạc.
Chính phủ có tạo ra sự thịnh vượng và phát triển
bằng cách tạo ra những điều kiện mà cho phép
cả thương nhân và khách hàng của họ
phát đạt.
Cân bằng vị thế các tay tư bản như tôi và người lao động
cũng không phải là xấu cho tư bản chủ nghĩa,
mà là trọng yếu cho nó.
Các chương trình như mức lương tối thiểu hợp lí,
dịch vụ y tế có thể tiếp cận được,
nghỉ ốm được trả lương,
và đánh thuế lũy tiến
là cần thiết, để xây dựng cơ sở hạ tầng quan trọng
cần cho nền giáo dục, Nghiên Cứu và Phát Triển của tầng lớp trung lưu.
Đây là những công cụ không thể thiếu
mà những nhà tư bản khôn ngoan nên nắm lấy
để tác động lên sự tăng trưởng.
Vì không ai hưởng lợi từ nó như chúng ta.
Nhiều nhà kinh tế khiến bạn tin rằng
nghề của họ là ngành khoa học mục tiêu.
Tôi không đồng ý và tôi nghĩ, nó chỉ là
một công cụ mà loài người sử dụng
để thi hành và mã hóa
sự ưu đãi và các định kiến đạo đức xã hội
về địa vị và quyền lực,
điều mà tại sao các tay tài phiệt như tôi
luôn cần để tìm kiếm những câu chuyện có tính thuyết phục
để kể cho người khác.
về lí do vị trí tuyệt đối của chúng tôi
là chân chính về đạo đức và tốt cho mọi người:
chúng tôi là thành phần không thể thiếu, là người tạo ra công việc,
bạn thì không;
và sự giảm thuế để chúng tôi tạo ra sự phát triển,
nhưng những khoản đầu tư vào các bạn
sẽ làm khoản nợ chúng tôi tăng vọt
và làm đất nước phá sản;
rằng chúng tôi quan trọng;
còn bạn thì không.
Qua hàng ngàn năm, những câu chuyện này được gọi là
quyền siêu phàm.
Ngày nay, chúng ta có nền kinh tế thấm nhập.
Điều này thật hiển nhiên, rõ ràng
mà nó chứng minh.
Các tay tài phiệt như chúng tôi cần thấy
rằng nước Mỹ tạo ra chúng tôi,
chứ không phải ngược lại;
rằng một tầng lớp trung lưu phát đạt là tài nguyên
cho sự thịnh vượng trong nền kinh tế tư bản,
không phải là “hậu quả” của nó.
Chúng tôi cũng không bao giờ nên quên
rằng thậm chí những người giỏi nhất trong chúng tôi mà rơi vào hoàn cảnh tồi tệ nhất
thì chỉ là những gã chân không bên đường bụi bặm bán trái cây.
Các chiến hữu tài phiệt, tôi nghĩ đã đến lúc chúng ta
phải cam kết với đất nước lần nữa,
cam kết với một kiểu tư bản chủ nghĩa mới
mà có cả tính hòa nhập và hiệu quả hơn,
một chế độ tư bản chủ nghĩa mà sẽ đảm bảo
rằng nền kinh tế Mỹ sẽ duy trì
tính năng động và thịnh vượng trên toàn thế giới.
Hãy củng cố tương lai chúng ta,
con cháu chúng ta sau này
Hay thay vì đó, chúng ta chẳng thể làm gì,
trốn sau cánh cửa cộng đồng riêng của mình
và các trường tư,
tận hưởng đặc quyền với máy bay và du thuyền riêng
--thú vị mà --
rồi chờ đợi những cây xỉa chĩa vào
Cám ơn.
(Vỗ tay)