Bugün konuşmama
bir şiiri paylaşarak başlayacağım,
Malavili arkadaşım
Eileen Piri yazdı.
Eileen yalnızca 13 yaşında,
ama yazdığımız şiirleri gözden geçirirken,
onun şiirini çok ilginç buldum,
çok harekete geçirici.
Bu yüzden size okuyacağım.
"Ne Zaman İstersem O Zaman Evlenirim" başlığını koymuş şiirine.
(Gülüşmeler)
"Ne zaman istersem o zaman evlenirim.
Annem beni zorla evlendiremez.
Babam beni zorla evlendiremez.
Amcam, teyzem,
erkek ya da kız kardeşim
beni zorla evlendiremez.
Dünyadaki hiç kimse
beni zorla evlendiremez.
Ne zaman istersem o zaman evlenirim.
Beni dövseniz bile,
kovsanız bile,
bana kötü şeyler yapsanız bile,
ne zaman istersem o zaman evlenirim.
Ne zaman istersem o zaman evlenirim,
iyi bir eğitim almadan
ve yetişkin olmadan değil.
Ne zaman istersem o zaman evlenirim."
Bu şiir tuhaf gelebilir,
13 yaşında bir kızın yazdığı bir şiir,
fakat Eileen ile benim geldiğim yerde,
şimdi size okuduğum bu şiir,
bir savaşçının çığlığıdır.
Ben Malaviliyim.
Malavi en yoksul ülkelerden birisi,
çok yoksul,
burada cinsiyet eşitliği konusu kuşkuludur.
Bu ülkede büyürken
yaşamda kendi seçimlerimi yapamam.
Hatta yaşamdaki kişisel fırsatları
bile keşfedemem.
Size iki farklı kızın
hikâyesini anlatacağım,
iki güzel kızın.
Bu kızlar
aynı çatının altında büyüdü.
Aynı yiyecekleri yediler.
Kimi zaman, elbiselerini paylaştılar,
hatta ayakkabılarını bile.
Fakat yaşamları bambaşka
iki yola ayrıldı.
Kızlardan biri benim küçük kız kardeşim.
Küçük kız kardeşim, hamile kaldığında
yalnızca 11 yaşındaydı.
Çok can acıtıcı bir şey.
Yalnızca onun değil, benim de canımı acıttı.
Ben de zor zamanlar yaşadım.
Kültürümde olduğu için,
ergenliğe ulaşınca
cinselliğe hazırlık kamplarına gitmek zorundasınız.
Bu hazırlık kamplarında,
size, bir erkeğe nasıl zevk vereceğiniz öğretiliyor.
Özel bir gün var.
adına "Çok Özel Gün" deniyor,
toplum tarafından kiralanan bir adam
bu kampa geliyor
ve küçük kızlarla yatıyor.
Bu küçük kızların her gün yaşadığı
incinmeyi bir hayal edin.
Çoğu kız hamile kalıyor.
Hatta bu kızlar HIV, AIDS ve diğer
cinsel yolla bulaşan hastalıklara yakalanıyor.
Benim küçük kız kardeşim hamile kalanlardan oldu.
Bugün, yalnızca 16 yaşında
ve üç çocuğu var.
Ne ilk evliliği,
ne de ikincisi devam etmedi.
Diğer bir tarafta, diğer bir kız var.
İnsanı hayrete düşürüyor.
(Gülüşmeler)
(Alkış)
Hayrete düşürüyor diyorum çünkü öyle.
Olağanüstü birisi.
O kız benim. (Gülüşmeler)
13 yaşındayken,
artık büyüdüğüm,
yaşımın geldiği,
hazırlık kampına gitmem gerektiği söylendi.
Bense "Ne?
Hazırlık kampına falan gitmeyeceğim" dedim.
Kadın bana ne dedi biliyor musunuz?
"Aptal bir kızsın. İnatçı şey.
Halkımızın, toplumumuzun geleneklerine saygı göstermiyorsun."
Hayır dedim, çünkü nereye gideceğimi biliyordum.
Yaşamda ne istediğimi biliyordum.
Genç bir kız olarak birçok hayalim vardı.
İyi bir eğitim almak istiyordum,
gelecekte iyi bir iş bulmak için.
Kendimi avukat olarak hayal ediyordum,
o büyük sandalyede oturarak.
Bunlar, her gün
kafamın içinde dolanan hayallerimdi.
Ve biliyordum ki bir gün,
toplumuma, bir şey; küçük bir şey katacaktım.
Fakat her günkü reddeşimden sonra,
kadın bana,
"Kendine bir bak, büyüdün artık. Küçük kız kardeşinin bebeği var.
Sen ne yapacaksın?"
Bu, her gün kulaklarımda dolanan sesti
ve bu sesi; her kız, her gün
toplumun yapmalarını istediği bir şeyi yapmadıklarında duyuyordu.
Kız kardeşimle benim hikâyelerimizi kıyaslayınca
dedim ki, "Neden bir şeyler yapamıyorum?
Neden toplumumuzda uzun süredir olan bir şeyi
değiştiremiyorum?"
İşte o zaman diğer kızları;
kız kardeşim gibi çocuğu olan,
okula gitmiş ama okumayı ve yazmayı unutmuş olan kızları aradım.
Dedim ki, "Haydi, birbirimize
okumayı ve yazmayı;
kalemi tutmayı, okumayı, kitabı tutmayı yeniden hatırlatabiliriz.
Onlarla çok güzel vakit geçirdiğim zamanlardı.
Onlar hakkında yalnızca azıcık bir şeyler öğrenmedim,
bana kendi hikâyelerini anlatma fırsatı buldular,
her gün anne olarak
karşılaştıkları zorlukları.
Tam o sırada,
"Neden başımıza gelen her şeyi bir araya toplayıp
annelerimize, geleneğimizin büyüklerine sunarak
bunların yanlış olduğunu anlatmıyoruz?"
Bunu yapmak çok korkutucuydu,
çünkü geleneğimizin büyükleri,
zaten uzun zamandır bulunan şeylere
alışmış durumdaydılar.
Değiştirmesi zor bir şeydi,
ama denemeye değerdi.
Bu yüzden biz de denedik.
Çok zordu, ama şansımızı zorladık.
Ve benim halkımda, kızlar, geleneksel büyüklerimize
bu kadar baskı yaptıktan sonra,
büyüklerimizin bizim haklarımızı savunup
18'inden önce hiçbir kız evlenmek zorunda değildir diyen ilk topluluk olduğunu
söylemek için buradayım.
(Alkış)
Benim halkımda,
bir topluluğun
yönetmelik çıkarmak,
kızları koruyan ilk yönetmeliği çıkarmak zorunda kaldığı
ilk andı.
Bununla yetinmedik.
Daha da ileri gittik.
Yalnızca topluluğumdaki kızlar için değil, diğer küçük topluluklar için de
mücadelede kararlıydık.
Çocuk evliliğiyle ilgili yasa önergesi Şubat'ta sunulduğunda
biz de Meclis'teydik.
Her gün, Meclis üyeleri içeri girerken,
onlara "Lütfen önergeyi destekler misiniz?" diyorduk.
Ve buradaki gibi teknolojimiz yok,
ama küçük telefonlarımız var.
Biz de "Numaralarını bulup telefonlarına ileti göndersek ya." dedik.
Ve bunu yaptık. İyi de oldu.
(Alkış)
Yasa önergesi meclisten geçince, yeniden ileti gönderdik,
"Önergeyi desteklediğiniz için teşekkürler."
(Gülüşmeler)
Ve önerge cumhurbaşkanı tarafından imzalanıp
yasalaştığında, bu olumlu bir gelişmeydi.
Artık, Malavi'de, evlenme yaşı 15'ten 18'e çıktı.
(Alkış)
Önergenin yasalaştığını bilmek güzel,
ama size şunu diyeceğim:
Yasal evlenme yaşının 18 olduğu ülkeler var,
ama her gün kadınların ve kızların çığlıklarını duymuyor muyuz?
Her gün, kızların yaşamları hiç ediliyor.
Yöneticilerin sorumluluklarını şereflendirmelerinin tam zamanı.
Bu sorumluluğu şereflendirmek demek,
kızların sorunlarını her zaman en öncelikli sorun olarak görmek demektir.
İkincil olarak görülmemeliyiz,
bilmeleri gerekiyor ki, bu odada olduğumuz gibi, biz kadınlar
yalnızca kadın değiliz, yalnızca kız değiliz,
biz sıradışıyız.
Daha fazlasını yapabiliriz.
Ve Malavi'ye,
yalnızca Malavi'ye değil, diğer ülkelere de:
Var olan yasalarla ilgili olarak,
bir yasa uygulanana kadar yasa değildir.
Daha yeni meclisten geçen yasamızın
ve diğer ülkelerde uzun süredir bulunan yasaların;
yerel çapta ve kızların sorunlarının çok çarpıcı olduğu
topluluk çapında
halka duyurusu yapılmalıdır.
Kızlar sorunlarla, büyük sorunlarla topluluk çapında her gün karşılaşıyor.
Eğer bu genç kızlar yasaların onları koruduğunu bilirlerse,
kendilerini savunabilecekler,
çünkü onları koruyan bir yasanın olduğunu bilecekler.
Ve söyleyeceğim diğer bir şey olarak,
kızların ve kadın sesini çıkarması
güzel, varlıklarını gösteriyorlar,
ama bunu tek başımıza yapamayız.
Erkek destekçilerin dahil olması,
adım atması ve birlikte çalışması gerekiyor.
Bu işbirliği gerektiren bir iş.
İstediğimiz, her yerdeki kızların istediğiyle aynı:
iyi eğitim ve her şey bir yana, 11'indeyken evlenmemek.
Ve daha da ötesi,
biliyorum ki birlikte,
kızları haklarından alıkoyan
yasal, kültürel ve siyasî yapıyı
değiştirebiliriz.
Bugün burada dikiliyorum
ve çocuk evliliklerini bir nesilde bitirebileceğimizi söylüyorum.
Tam şu an,
bir kızın, bir kızın daha, dünya genelindeki milyonlarca kızın
şunu diyebileceği an:
"Ne zaman istersem o zaman evlenirim."
(Alkış)
Teşekkür ederim. (Alkış)