Bletët janë krijesa magjepsëse për shumë arsye:
për moralin e tyre të jashtëzakonshëm në punë,
për shurupin e ëmbël të cilin e prodhojnë
dhe për strukturën e ndërlikuar shoqërore.
Por një arsye tjetër është se bletët janë, në fakt,
matematiciene të mrekullueshme.
Shkencëtarët pohojnë se këto insekte të vogla mund të llogarisin kënde,
dhe madje mund të kuptojnë rrumbullakësine e Tokës.
Por ka një gjenialitet të veçantë matematikor të bletëve
lidhur me aspektin më të rëndësishëm të jetës së tyre: kosheren.
Ashtu si njerëzive, bletëve ju nevojitet ushqim dhe strehë për të jetuar.
Kosherja nuk është vetëm shtëpia e bletëve,
por shërben edhe si vend për të ruajtur mjaltin e tyre.
Pasiqë është kaq parësore për mbijetesë,
bletët duhet ta perfeksionojnë dizajnin arkitekturor të kosheres.
Nëse ekzaminojmë çfarëdo cope të hojeve të kosheres,
do të shohim se është e ndërtuar
nga qeli gjashtëkëndëshe të puthitura ngushtë.
Nga të gjitha dizajnet e mundshme,
pse bletët zgjodhën gjashtëkëndëshin?
Për ta kuptuar, duhet të mendojmë si një bletë.
Bletëve ju nevojitet një vend i sigurt ku mund të jetojë e gjithë kolonia.
Ngjashëm, i duhet edhe një vend
ku nektari i tyre mund të ruhet dhe "piqet"
derisa të kthehet në mjaltë.
Kjo do të thotë se ka vërtetë nevojë për efiçiencë të hapësirës.
Zgjidhje e mirë është ndërtimi i njësive të vogla depozituese, ose qelizave,
mjaftueshëm të mëdha për tu futur një bletë,
të cilat mund të përdoren edhe si kuti ku nektari depozitohet:
Kavanozët e mjaltit të vetë bletëve.
Puna tjetër, është të vendosin se prej çka duhet të ndërtohen ato qeli.
Bletët nuk kanë sqepa ose krahë për të kapur gjëra,
por mund të prodhojnë dyll.
Problemi është se, prodhimi i tij kërkon shumë punë.
Bletët duhet të konsumojnë 240 gram mjaltë
Për të prodhuar 30 gram dyll.
Prandaj nuk dëshirojnë ta shpërdorojnë atë.
Bletëve i duhet një dizajn që u lejon të depozitojnë
sasitë më të mëdha të mundshme të mjaltit
duke përdorur sa më pak dyll.
Cila formë e mundëson këtë?
Imagjinoni se të gjitha bletëve do tu duhej
të studionin arkitekturën dhe të shkonin në kurse të matëmatikës.
Nëse ato pyetën profesorin e tyre të gjeometrisë,
"Cila formë do të na jepte hapësirën më të madhe për të depozituar mjaltin,
por që do të kërkonte sa më pak dyll?"
Profesori i gjeometrisë u përgjigj,
"Forma të cilën po kërkoni është rrethi."
Bletët u kthyen në zonën eksperimentale të ndërtimit
dhe filluan të ndërtonin kosheret me qeliza rrethore.
Pas pak, disa nga to mund të kenë dalluar
një problem me dizajnin e tyre:
hapësirat e vogla mes qelizave.
"Neve nuk na zë aty! Ajo hapësirë është e çuar dëm!"
mund të kenë menduar.
Kështu, duke injoruar mësimet e gjeometrisë,
dhe duke menduar zgjidhjen vetë,
bletët kthehen te dërrasa e zëze
për të menduar prapë dizajnin e kosheres.
Njëra sugjeroi trekëndëshat,
"Ne mund ti përdorim trekëndëshat. Shiko! Përshtaten në mënyrë perfekte."
Një bletë tjetër sugjeroi katrorët.
Në fund, bleta e tretë u ngrit dhe tha,
"Pesëkëndëshat nuk po pështaten, por gjashtëkëndëshat po!
Ne do donim një dizajn i cili kërkon sa më pak dyll
e që do të depozitojë sa më shumë mjaltë.
Po, mendoj se është gjashtëkëndëshi."
"Pse?"
"Duket më shumë si rreth se të tjerët."
"Por si ta dimë me siguri?"
Për ta ditur, insektet arkitekte industriale
llogariten syprinat e trekëndëshit, katrorit dhe gjashtëkëndëshit
dhe gjetën se gjashtëkëndëshi ishte, në fakt,
forma që i jepte më së shumti hapësirë depozituese.
Ato u pajtuan në formën ideale dhe vazhduan punën.
Kosherja me hapësirë efikase që është simbol i bletëve sot,
është me siguri rezultat i këtyre provave dhe gabimeve,
por gjatë periudhave të gjata të historisë së evolucionit.
Sidoqoftë, ja vlejti mundin.
Futu në ndonjë koshere --
me syzet mbrojtëse dhe rrjetat, sigurisht --
e do ti shohësh rezultatet përfundimtare: një koshere e bukur dhe kompakte
që çdo arkitekt do të ishte krenar ta dizajnonte.