Rekiny były wysławiane jako potężni bogowie
w niektórych tubylczych kulturach.
Na przykład Fidżyjczycy wierzyli, że rekini bóg Dakuwaga
może chronić rybaków od zagrożeń na morzu.
Dzisiaj rekiny uchodzą za najlepsze drapieżniki w oceanach
i zaliczane są do najdłużej żyjących kręgowców.
Co czyni te ryby wartymi starożytnych legend
i tak skutecznymi w morzach?
W większości ich sprawność w polowaniu pochodzi z wyjątkowego zestawu cech,
szlifowanych przez ponad 400 milionów lat.
Ich chrzęstne szkielety są mniej zbite niż szkielety kostne
i potrzebują mniej energii do ruchu.
Duża, tłusta wątroba zapewnia wyporność opływowemu tułowiu.
Mięśnie tułowia ryb kościstych przylegają bezpośrednio do szkieletu,
u rekinów przylegają także do skóry.
Ta specjalna konstrukcja przemienia je w ciśnieniowe tuby,
których elastyczna skóra wydajnie przekazuje siłę do ogona.
Rekinia skóra ma liczne niezwykłe cechy.
Wygląda na gładką,
ale w dużym powiększeniu widać szorstką strukturę
dzięki tysiącom łusek w kształcie zęba
zwanymi ząbkami skórnymi.
Każdy z nich pokryty jest szkliwem,
które zmienia skórę w twardą tarczę.
Struktura ząbków zmienia się w zależności od części ciała,
co zmniejsza hałas i opór wody
wokół płynącego rekina.
Co do zębów,
rekiny mogą wytworzyć ich 50 000 w ciągu całego życia.
Średnio tracą jeden tygodniowo,
a ząb jest natychmiast zastępowany.
Dzięki warstwie fluorku pokrywającego zęby
rekiny unikają ubytków.
Nie wszystkie rekinie zęby są takie same.
Różnią się zależnie od gatunku i diety.
Niektóre są zbite i płaskie,
co pomaga zgniatać mięczaki.
Inne są w kształcie igły, co pomaga chwytać ryby.
Zarłacze białe mają spiczaste dolne zęby do trzymania ofiary
i trójkątne, ząbkowane górne do cięcia.
Ta różnorodność pozwala rekinom na polowanie w różnych środowiskach.
Wiele gatunków ma osobliwą cechę:
zdolność do wystrzelenia szczęki i otwarcia jej bardzo szeroko,
by złapać ofiarę znienacka.
W trakcie ewolucji rekinie mózgi urosły
razem ze wzrostem narządów czucia.
Obecne rekiny mogą wyczuć kropelki krwi
i słyszeć dźwięki z odległości 800 metrów.
Szczególnie dobrze słyszą niskie częstotliwości,
emitowane przez umierające ryby.
Podobnie jak koty, mają na dnie oczu odblaskowe błony, zwane tapeta lucida,
które poprawiają im wzrok przy słabym świetle.
Jakby tych zdolności było za mało,
rekiny wykształciły szósty zmysł.
Mogą polować, używając sieci komórek elektrosensorycznych,
zwanych ampułkami Lorenziniego.
Komórki te wypełnia ultraczuły żel,
który wyczuwa impulsy elektryczne ofiary, nawet najmniejszy skurcz mięśnia.
Niektóre z najbardziej rozpoznawalnych rekinów,
takie jak żarłacz biały, mako, lamna, rekiny łososiowe,
zawdzięczają sukces kolejnej zaskakującej cesze:
ciepłej krwi w zimnokrwistym stworzeniu.
Mają organizmie mnóstwo żył i tętnic zwanych siecią dziwną.
Tam żylna krew rozgrzana dzięki pracy rekinich mięśni
płynie obok tętnic z zimną i bogatą w tlen krwią ze skrzeli.
Takie ułożenie przekazuje ciepło krwi, która wraca do ważnych organów.
Cieplejsze mięśnie umożliwiają szybsze i energiczniejsze pływanie,
a cieplejsze brzuchy wspomagają trawienie i szybszy rozwój młodych w macicy.
Ciepłe oczy i mózgi utrzymują czujność rekinów w zimnej wodzie.
Przez niezwykłe przystosowania trzeba raczej szanować niż bać się
500 gatunków rekinów krążących po oceanach.
Niestety, jedna trzecia tych gatunków jest zagrożona
z powodu nadmiernych połowów.
Po milionach lat rozwoju
te najlepsze drapieżniki napotkały swoje największe wyzwanie.
[Autor: Tierney Thys Narracja: Pen-Pen Chen]
[Muzyka: David Obuchowski, Brett Bamberger. Animacja: TED-Ed]