Yirmi yıl önce
Ben Londradaki tam günlü yasal uygulamalarda
insan hakları avukatı iken
ve bölgedeki en yüksek mahkeme
hâlâ toplanırken, bazıları bir tarih kazası ile açıklayabilir,
burada, bu binada
henüz İngiliz Dış işleri ofisindeki işini bırakmış
genç bir adamla tanıştım.
Ona neden bıraktığını sorduğumda
bana hikayesini anlattı.
Bir sabah patronuna gitmiş ve
"Çin'deki insan hakları ihlalleri ile ilgili bir şeyler yapalım." demiş.
Ve patronu cevaplamış:
"Çin'deki insan hakları ihlalleri ile ilgili bir şeyler yapamayız."
Çünkü Çin ile ticaret ilişkimiz var.
Arkadaşım da kuyruğunu kıstırarak oradan uzaklaşmış,
ve altı ay sonra tekrar patronuna dönmüş
ve bu sefer:
daha önce söylendiği gibi
"Burma'daki insan hakları hakkında birşeyler yapalım." demiş
Patronu bir defa daha duraksamış
ve "Fakat Burma'daki insan hakları ile ilgili bir şey yapamayız.
Çünkü Burma ile herhangi bir ticari ilişkimiz yok." demiş
(Gülüşmeler)
O anda ayrılmak zorunda olduğunu anlamış.
Canını sıkan sadece iki yüzlülük değildi.
Bu, hükumetin diğer hükumetler ile çatışmaya,
yoğun tartışmaya girmedeki
gönülsüzlüğüdür,
tüm süreç boyunca, masum insanlar zarar gördü.
Bize sürekli
çatışmanın kötü olduğu söylenir,
uzlaşmanınsa iyi olduğu.
Çatışma kötüdür
fakat mutabakat iyidir.
Çatışma kötüdür
ve işbirliği iyidir.
Fakat bana göre,
bu çok fazla basit bir dünya vizyonudur.
Kimin savaştığını,
niçin savaştığını
ve nasıl savaştığını bilmedikçe
çatışmanın kötü olup olmadığını
bilemeyiz.
Eğer masada olmayan, savunmasız,
güçsüz kılınmış, korumakla yükümlü olduğumuz insanlara
zarar verirlerse
uzlaşmalar tamamen çürümüş olabilir.
Şimdi, çatışmanın faydaları hakkında tartışan
ve uzlaşma için problem yaratan bir avukat hakkında
şüpheleriniz olabilir, fakat aynı zamanda
nitelikli bir arabulucuyum ve bu günlerde
zamanımı etik hakkında ücretsiz konuşmalar yaparak geçiriyorum.
Banka müdürünün hatırlatmaktan hoşlandığı gibi gittikçe fakirleşiyorum.
Fakat, benim argümanımı kabul ederseniz
sadece kişisel hayatımızı yönlendirme şeklini değiştirmemeli
-ki bunu şimdilik bir kenara bırakmak istiyorum-
fakat bu bizim halk sağlığı ve çevrenin temel problemleri hakkında
düşünme şeklimizi değiştirecektir.
Açıklayayım.
Birleşik Devletlerdeki tüm orta okul öğrencileri
ki buna benim 12 yaşındaki kızım dahil
yönetimin 3 erki olduğunu öğrenir.
Yasama, yürütme ve yargı.
James Madison şöyle yazdı:
"Anayasamızda ve aslında herhangi bir özgür anayasada
daha kutsal olan bir prensip varsa,
o da yasama,
yürütme ve yargı güçlerini
birbirinden ayıran prensiptir."
Şimdi, Kurucular sadece gücün toplanması ve
uygulaması hakkında endişelenmemişlerdi.
Onlar nüfuzun tehlikelerini de anlamışlardı.
Eğer yargıçlar kanun yapımına katılırlar ise
ne yasaların anayasaya uygunluğunu değerlendirebilirler,
ne de yönetimin diğer erklerdeki sorumluluğunu düzenleyebilirler.
Eğer bunlarla işbirliği yaparlar ise
veya yakın bir ilişkiye girişirler ise
Anayasa, ünlü bir bilginin de ifade ettiği gibi,
"mücadeleye bir davettir."
ve bu erkler bunu yaptığında daha doğrusu birbirleri ile mücadele ettiklerinde
biz insanlara hizmet ederler.
Şimdi, sadece kamu sektöründe değil
yönetim erkleri arasında da
yapılan mücadelenin önemini anlıyoruz.
Bu durumun özel sektörde,
şirketler arası ilişkilerde de geçerli olduğunu biliyoruz.
İki Amerikan hava yolu şirketinin bir araya geldiğini ve uzlaştığını
düşünün, bu durumda Ekonomik sınıf fiyatlarını
250 dolar altına düşürmeyeceklerdir.
Bu işbirliğidir, bazıları bunu gizli anlaşma olarak tanımlar
rekabet olarak değil,
ve biz insanlar bundan zarar görürüz
çünkü bilet için daha fazla öderiz.
Benzer şekilde hayal edin iki hava yolu şirketi dese ki;
"hey, Havayolu şirketi A, biz LA'dan Şikago'ya olan rotayı alacağız,"
ve B şirketi " biz Şikago'dan DC'ye olan rotayı alacağız,
ve biz rekabet etmeyelim" diye söylese.
Bir defa daha tekrar edersek bu rekabetin yerine
işbirliği veya anlaşmadır, ve bu insanlara zarar verir.
Bu nedenle yönetim birimleri arasındaki ilişkilere,
kamu sektörüne gelince
mücadelenin önemini anlıyoruz.
Şirketler arasında ki ilişkilere,
özel sektöre gelince
çatışmanın da önemini anlıyoruz.
Fakat bizim unutmuş olduğumuz şey
kamu sektörü ile özel sektör arasındaki ilişkisinin içindedir.
Ve tüm dünyada ki yönetimler
halk sağlığı ve çevre sorunlarını çözmek için endüstri ile işbirliği yapıyorlar,
sıklıkla birçok şirket ile yapılan işbirlikleri
ki bu çözmeye çalıştıkları problemleri meydana getiriyor ve şiddetlendiriyor.
Bize bu ilişkinin kazan-kazan
olduğu söyleniyor.
Ancak ya birileri kaybediyorsa?
Size bir takım örnekler vereyim.
Birleşmiş Milletler ajansı bazı problemleri ilgilenmeye karar verdi:
Hindistan'ın kırsal alanındaki okulların kısıtlı hijyen işleri.
Bu sadece Birleşmiş Milletler ve yerel yönetim işbirliği ile yapılmadı
bir televizyon şirketi ile
ve bir uluslar arası soda şirketi ile yapıldı.
Bir milyon dolardan az bir bedelle
bu firma bir ay süreyle firma logosu ve renklerini kullanan
12 saatlik kamu spotunu içeren tanıtım kampanyasından
faydalandı.
Bu firmanın bakış açısından
tamamen anlaşılabilir
bir anlaşmaydı.
Bu firmanın şöhretini artırdı
ve kendi ürünleri için marka güvenilirliği yarattı.
Benim açımdan;
Hükumetler arası ajanslar ve sürdürülebilir yaşamı
teşvik eden ajans için derin bir problem sahasıdır.
Kısıtlı yerel su kaynaklarından yapılan ve halen obezite ile
uğraşan bir ülkede plastik şişeden içilen şekerle tatlandırılmış
içeceklerin tüketimini artırarak,
bu ne halk sağlığı ne de çevre açısından
sürdürülebilir bir durum değildir.
Ve halk sağlığının bir problemini çözmek için,
ajans bir başka şeyin tohumlarını
ekiyor.
Yönetimler ve Endüstriler arasındaki ilişki üzerine olan kitabı araştırırken
bu benim keşfettiği düzineler içerisinden bir örnek.
Size egzersizi teşvik eden aynı firmayı içeren Londra'da ve tüm ülkedeki
parklardaki girişimlerden veya aslında endüstriyi düzenlemek
yerine
endüstri ile ortaklık vaadinde
bulunan İngiliz yönetiminden
bahsedebilirdim.
Bu ortaklık ve işbirliği halk sağlığında paradigmik oluyor,
ve bir kez daha, endüstri açısından mantıklı oluyor.
Bu durum onlara halk sağlığı problemlerini ve en az tehdit eden
yollarla kendi çözümlerini, en uyuşan ticari çıkarlarını
ifade etmelerine izin veriyor.
Bu nedenle obezite bireysel karar vermenin,
kişisel davranışların, kişisel sorumlulukların
ve fiziksel aktivitelerinin eksikliğinin
problemi oluyor.
Bu şekilde ifade edildiğinde
bu durum
büyük şirketleri içeren uluslararası yemek sisteminin problemi olmuyor.
Ve bir kez daha, Endüstriyi suçlamıyorum.
Doğal olarak endüstri kendi ticari çıkarlarını desteklemek için
etkileme stratejisine angaje olacaktır.
Fakat yönetimlerin, bizi ve ortak faydayı korumak için
yeni karşı stratejiler geliştirme
sorumluluğu
vardır.
Yönetimlerin endüstri ile bu yolla
işbirliği yaparken
yaptığı hata şudur;
ortak fayda ile
ortak paydayı
birleştrimek.
Endüstri ile işbirliği yaparken
masa başı işleri ertelemelisiniz ki
bu endüstrinin aynı fikirde olmadığı ortak faydayı teşfik eder.
Endüstri daha fazla düzenlemeyi def edeceğine
veya belki bazı rakiplerini market dışına iteceğine inanmadıkça
düzenlemenin artmasını onaylamayacaktır.
Firmalarda, örneğin sağlıksız ürünlerin fiyatlarının artırılması gibi belirli
şeylerin yapılmasını kabul etmeyebilirler,
çünkü bizim saptadığımız gibi
bu rekabet kanununu ihlal eder.
Bu nedenle bizim hükumetimiz,
özellikle ortak paydanın anlamı endüstri anlaşmaya varmak olduğunda
ortak fayda ile ortak paydayı karıştırmamalıdır.
Size başka bir örnek vermek istiyorum,
Yüksek profilli işbirliğinden
alt seviye olana gidelim
Tam anlamıyla;
doğal gazın hidrolik kırılması.
Mineral haklarının satıldığından haberiniz olmadığı araziyi
satın aldığınızı düşünün.
Bu petrol patlamasından önce.
Araziye hayalinizdeki evi yapıyorsunuz,
ve kısa bir süre sonra,
petrol şirketinin sizin arazinize petrol musluğu inşa ettiğini fark ediyorsunuz
Bu Hallowich ailesinin durumuydu.
Kısa bir süre içerisinde,
gürültü , sallanma ve doğal gazın alevinden çıkan parlak ışıklara
ilave olarak
baş ağrısı, boğaz ağrısı, kaşınan gözlerden
şikayetçi olamaya başladılar.
Eleştirilerinde gayet sesliydiler,
ve ardından sessizleştiler.
Ve bu fotoğrafın görüldüğü Pittsburg Post gazetesi ve bir başka gazete sayesinde
neden sessisleştiklerini fark ettik.
Gazeteler mahkemeye gitti ve "Hallowich'lere ne oldu" dediler.
Ve ortaya çıktı ki Hallowich'ler gaz şirketi ile gizli anlaşma yapmış
ve bu da AL veya TERK ET anlaşmasıydı.
Gaz şirketi
" Başka bir yere taşınmak ve tekrar hayatınıza başlamanız için
altı rakamlı bir meblağa sahip sahip olabilirsiniz" demiş
fakat karşılığında
bizim şirketimiz ile olan tecrübenizden konuşmayacağınıza söz vereceksiniz,
ve de medikal incelemeyle ortaya çıkabilecek
sağlık sorunları hakkında
konuşmayacaksınız" demiş.
Şimdi, AL veya TERK ET anlaşmasını kabul ettiği ve
herhangi bir yerde hayatlarına başladıkları için
Hallowich'leri suçlamıyorum.
Ve şirketin gıcırdayan tekerlekleri niçin susturmak istediğini
herhangi biri anlayabilir.
Burada parmak basmak istediğim nokta yasal ve düzenleyici sistem,
sistem ki içinde bunun gibi insanları susturmaya ve
halk sağlığı uzmanlarından ve epidemiologlardan gelen
veri noktalarını kapatmaya
hizmet eden,
hatta sistem ki, eğer mülk sahipleri
ve gaz şirketi anlaşmayı kabul ederse
düzenleyiciler hava kirliliği durumunda
ihlali bildirmekten
sakınacaklardır.
Bu sadece kamu sağlığı açısından kötü olan bir sistem değil;
karanlıkta kalan yerel aileler
için tehlike ortaya çıkartmaktadır.
İzole edilmiş oldukları için şimdi size iki örnek verdim.
Verdim çünkü bunlar sistematik problem örnekleridir.
Bazı karşı örnekleri de paylaşabilirim,
kendi antidepresan ilaçlarının yetişkinlerde intihar düşüncesini
artırdığı gerçeğini gizleyen
ilaç şirketini mahkemeye veren
kamu görevlisi örneği gibi.
Size kendi yoğurtlarının sözde sağlığa faydalarını abartan
yiyecek şirketlerini takip eden düzenleyiciden bahsedebilirim.
Ve size koridorun iki tarafından ağır lobicilik faaliyetine
maruz kalmasına rağmen çevre koruması için iten
milletvekillini söyleyebilirim.
Bunlar izole edilmiş örneklerdir,
fakat bunlar karanlıktaki ışığın feneridir,
ve bize yolu gösterebilirler.
Bazen çatışmaya girmemiz gerektiğini ifade ederek başladım.
Hükumetler uğraşmalı,
mücadele etmeli, bazen şirketlerle direkt çatışmaya girmeli.
Bu yönetimlerin doğası gereği iyi olması
ve şirketlerin doğası gereği kötü olmasından kaynaklanmıyor.
Her ikisi de iyi veya kötü olabilir.
Fakat şirketler anlaşılır bir şekilde kendi ticari çıkarlarını artırmak için hareket eder,
ve bunu bazen ortak faydanın altını oymak, bazen de desteklemek için yaparlar.
fakat ortak faydayı korumak ve desteklemek
yönetimlerin sorumluluğudur.
Ve bunu yapmak için savaşmaları hususunda
ısrarcı olmalıyız.
Çünkü, yönetimler
kamu sağlığının
koruyucusudur;
yönetimler çevrenin
koruyucularıdır;
Ve bizim ortak faydamızın
önemli parçalarının koruyucusu
yönetimlerdir.
Teşekkür Ederim.
(Alkış)