Hãy để tôi hỏi các bạn một câu hỏi.
bạn nghĩ cần bao nhiêu năng lượng hạt nhân
để san bằng một thành phố cỡ như San Francisco?
Bao nhiêu người nghĩ cần một lượng
có kích cỡ như chiếc vali này?
OK. hay chiếc xe buýt này?
Được rồi.
Thực ra, ở điều kiện chuẩn,
một lượng uranium cỡ ly cà phê latte buổi sáng của bạn
cũng đủ để giết chết 100,000 người
ngay lập tức.
Hàng trăm ngàn người khác sẽ nhiễm những bệnh khủng khiếp
và một số nơi ở thành phố sẽ không thể sống được trong nhiều năm
hoặc hàng thập kỉ.
Nhưng hãy quên ly latte hạt nhân đó đi,
vì vũ khí hạt nhân ngày nay mạnh gấp hàng trăm lần
so với những gì chúng ta ném xuống Hiroshima và Nagasaki.
Thậm chí một cuộc chiến tranh hạt nhân có hạn với hàng chục vũ khí hạt nhân
cũng có thể dẫn đến cái kết của mọi sự sống trên hành tinh.
Vì vậy điều thật sự quan trọng là
rằng ngay bây giờ chúng ta có hơn 15,000 vũ khí hạt nhân
trong tay của chín quốc gia.
Và nếu bạn sống trong một thành phố hoặc gần một cơ sở quân sự,
một (vũ khí hạt nhân) nào đó có thể được nhắm vào chính bạn.
Trong thực tế, nếu bạn sống ở vùng nông thôn
nơi cất giữ vũ khí toàn cầu
một cái có thể được nhắm vào bạn.
Khoảng 1,800 vũ khí đó đang ở vào mức báo động cao,
nghĩa là họ có thể phóng trong vòng 15 phút
theo lệnh của tổng thống.
Tôi biết đó là điều của vấn đề
và có thể bạn bị -- gọi là gì ấy nhỉ -- mệt mỏi tâm lý
điều mà chúng ta đã nghe nói trước đây.
Tôi sẽ đổi chủ đề một lát
và tôi sẽ nói về người bạn tưởng tượng của tôi,
người mà tôi thích gọi là Jasmine,
chỉ trong giây lát thôi.
Jasmine, 25 tuổi,
là một phần của một thế hệ mà bận bịu cả về chính trị và xã hội
hơn bất cứ thế hệ nào chúng ta biết 50 năm qua.
Cô ấy và bạn cô ấy nghĩ chính họ
là tác nhân thay đổi, người lãnh đạo và nhà hoạt động.
Tôi nghĩ họ là Thế hệ đầy khả năng.
Họ thường xuyên phản đối về những vấn đề mà họ quan tâm tới,
nhưng vũ khí hạt nhân không trong số đó, cũng phải thôi,
vì Jasmine sinh vào năm 1991, ngay hồi kết của Chiến tranh Lạnh.
Vì vậy cô ấy đã không nghe nhiều về vũ khí hạt nhân.
Cô ấy không bao giờ phải cúi xuống và ẩn nấp dưới bàn ở trường học.
Với Jasmine, một nơi trú ẩn bụi phóng xạ là một ứng dụng trên kho ứng dụng Android.
Vũ khí hạt nhân giúp chiến thắng trò chơi.
Và đó thật sự là một điều hổ thẹn,
vì ngay bây giờ, chúng ta cần một Thế hệ đầy khả năng
giúp chúng ta đưa ra những quyết định quan trọng về vấn đề vũ khí hạt nhân.
Ví dụ như, chúng ta liệu sẽ giảm kho vũ khí hạt nhân trên thế giới,
hay chúng ta sẽ tiêu hàng tỉ,
có thể một nghìn tỉ đô,
để hiện đại hóa chúng để chúng tồn tại trong suốt thế kỉ 21,
để khi Jasmine bằng tuổi tôi, cô ấy sẽ nói với con cô ấy
và có thể thậm chí là cháu cô ấy
về mối đe dọa của sự hủy diệt hạt nhân?
Nếu bạn có đang để ý tới những mối đe dọa an ninh mạng,
hoặc, ví dụ, nếu bạn có đọc về vi rút Stuxnet
hay, vì chúa, nếu bạn đã từng có một tài khoản email hoặc Yahoo
hoặc một chiếc điện thoại bị hack,
bạn có thể tưởng tượng cả một thế giới mới đau thương gây ra
bởi sự hiện đại hóa trong thời kì của chiến tranh mạng.
Bây giờ, nếu bạn đang quan tâm đến tiền,
một nghìn tỉ đô có thể được sử dụng lâu dài
để nuôi dưỡng và giáo dục và sử dụng con người,
tất cả những thứ đó có thể giảm mối đe dọa của chiến tranh hạt nhân.
Vậy--
(Vỗ tay)
Đây thật sự là điều cấp thiết bây giờ,
vì vũ khí hạt nhân-- chúng dễ bị tấn công.
Chúng tôi có bằng chứng vững chắc
rằng bọn khủng bố đang cố nắm trong tay chúng (vũ khí).
Chỉ mới mùa xuân trước,
khi bốn người về hưu và hai lái xe taxi bị bắt
tại nước Cộng hòa Georgia
trong khi đang cố bán vật liệu hạt nhân với giá 200 triệu đô,
họ chứng minh rằng những vật liệu đó ở chợ đen vẫn tồn lại và bán rất tốt.
Và nó thực sự quan trọng,
vì đã có hàng tá tai nạn liên quan
đến vũ khí hạt nhân,
và tôi cá hầu hết chúng ta chưa bao giờ nghe điều gì về chúng.
ngay ở đây tại Mĩ,
chúng ta đã thả vũ khí hạt nhân hai lần trên hai bang Carolina.
Trong một lần, một trong những quả bom
đã rơi ra từ một máy bay không quân,
nhưng không nổ
vì lõi hạt nhân đã được cất giữ ở một nơi nào khác trên máy bay.
Trong một lần khác, vũ khí được trang bị khi rơi xuống đất
và năm công tắc được thiết kế để giữ cho nó khỏi nổ đã bị hỏng.
May thay, cái thứ sáu không hỏng.
Nhưng nếu chuyện đó chưa đủ để bạn chú ý tới,
thì đã có sự cố Black Brant năm 1995.
Khi một kỹ thuật viên radar Nga thấy
cái họ cho là một tên lửa hạt nhân của Mĩ
đang bay về phía không phận của Nga.
Sau đó, hóa ra nó là một tên lửa của Na Uy
đang thu thập dữ liệu về ánh sáng phương Bắc.
Nhưng tại thời điểm đó,
Tổng thống Nga Boris Yeltsin đã đến trong năm phút
khởi động một cuộc tấn công hạt nhân toàn diện để trả đũa
lại Hoa Kỳ.
Vì vậy, hầu hết các quốc gia hạt nhân trên thế giới
đã có cam kết loại bỏ các loại vũ khí hủy diệt hàng loạt.
Nhưng hãy cân nhắc điều này:
Hiệp ước không phổ biến vũ khí hạt nhân,
hiệp ước được sử dụng rộng rãi nhất để kiểm soát vũ khí trong lịch sử
với 190 bên ký kết,
không đặt ra một ngày nhất định để các quốc gia sở hữu vũ khí hạt nhân
loại bỏ vũ khí hạt nhân của họ.
Bây giờ, khi John F. Kennedy đưa một người lên mặt trăng
và quyết định đưa anh ấy trở về, hay quyết định làm cả hai việc đó,
ông ấy không nói,"Này, bất cứ khi nào các bạn đạt được nó."
Ông ấy đã cho chúng ta một thời hạn.
Ông ấy đã cho chúng tôi một thử thách
khó có thể tưởng tượng được chỉ một vài năm trước đó.
Và với thử thách đó,
ông ấy đã tạo cảm hứng cho các nhà khoa học và tiếp thị,
phi hành gia và giáo viên trung học.
Ông ấy cho chúng tôi một mơ ước.
Nhưng cùng với mơ ước đó,
ông ấy cũng đã cho chúng tôi -- hầu hết mọi người cũng không biết cái này -
ông ấy cố gắng cho chúng tôi một cộng sự
trong hình thức đối thủ đáng gờm trong Chiến tranh Lạnh: Liên bang Xô-viết.
Bởi một phần của giấc mơ về chương trình Apollo của Kennedy
là nó phải là một sự hợp tác, chứ không phải là sự cạnh tranh, với Liên Xô.
Và hiển nhiên là, Nikita Khrushchev, nhà lãnh đạo Liên Xô, đồng tình.
Nhưng trước khi đạt được sự hợp tác đó,
Kennedy bị ám sát,
và một phần của giấc mơ đó bị hoãn lại.
Nhưng sự hứa hẹn về một sự chung tay đổi mới giữa hai siêu cường hạt nhân này
không hoàn toàn bị dập tắt.
Bởi vào năm 1991, năm mà Jasmine ra đời
và Liên Xô sụp đổ,
hai quốc gia này cùng tham gia vào một dự án
thực sự đáng kinh ngạc cho đến nay
theo đúng nghĩa của từ đó,
tức là khi Mĩ gửi tiền cho Nga khi mà họ cần nó nhất,
để đảm bảo nguyên liệu hạt nhân nguyên chất
và thuê những nhà khoa học hạt nhân thất nghiệp.
Họ làm việc cùng với những nhà khoa học Mĩ để chuyển đổi uranium cấp độ vũ khí
thành một loại nhiên liệu có thể dùng để sản xuất năng lượng hạt nhân.
Họ gọi nó là, "Megatons to Megawatts."
Kết quả là sau 20 năm,
hai quốc gia của chúng ta có một chương trình
tức là cứ một trong 10 bóng đèn ở Mĩ
nhất thiết phải được cấp nhiên liệu bởi những đầu đạn trước kia của Liên Xô.
Vậy, hai quốc gia đã cùng nhau làm một điều thực sự táo bạo.
Nhưng tin tốt là, cộng đồng thế giới có cơ hội
để làm điều gì đó táo bạo không kém ngày nay.
Để loại bỏ vũ khí hạt nhân
và chấm dứt nguồn cung những nguyên liệu cần thiết để sản xuất chúng,
vài chuyên gia bảo tôi rằng cần 30 năm.
Sẽ cần một sự phục hưng hay đại loại,
các loại của sự đổi mới mà, tốt hơn hay tệ hơn,
đã củng cố cả Dự án Manhattan, Dự án mà đã dẫn đến sự ra tăng vũ khí hạt nhân,
và chương trình Megatons to Megawatts.
Cần có những giới hạn thiết kế.
Đây là điều căn bản đối với sáng tạo,
những thứ như một nền tảng hợp tác quốc tế;
một ngày nhất định, đó là một cơ chế bắt buộc;
và một giấc mơ tích cực để tạo cảm hứng cho hành động.
Nó sẽ đưa chúng ta tới năm 2045.
Giờ đây, 2045 hóa ra là kỉ niệm 100 năm
ngày ra đời của vũ khí hạt nhân trong sa mạc New Mexico.
Nhưng đây cũng là một ngày quan trọng vì một lý do khác.
Nó được tiên đoán là thời điểm ra đời của một trạng thái đặc biệt,
một giai đoạn mới trong sự phát triển của con người,
khi mà ranh giới giữa trí tuệ nhân tạo và trí tuệ con người mờ đi,
khi mà thuật toán và ý thức trở nên hầu như không thể phân biệt
và công nghệ tiên tiến giúp ta giải quyết được những vấn đề lớn nhất thế kỉ 21:
nạn đói, năng lượng, sự nghèo nàn,
mở ra một kỉ nguyên của sự giàu có.
Và ta đều có thể đi vào vũ trụ
trên con đường trở thành một giống loài đa hành tinh.
Giờ đây, những người thực sự tin vào giấc mơ này là những người đầu tiên nói
họ chưa biết chính xác làm sao chúng ta tới được đó.
Nhưng những giá trị ẩn sau giấc mơ của họ
và sự sẵn lòng hỏi "Chúng ta sẽ làm thế nào?"
đã truyền cảm hứng cho một thế hệ những nhà đổi mới.
Họ đang làm việc ngược từ những kết quả họ muốn,
sử dụng những phương pháp giải quyết vấn đề sáng tạo của thiết kế hợp tác.
Họ đang vượt qua những trở ngại.
Họ đang định nghĩa lại thứ chúng ta đều cho là có thể.
Nhưng đây là vấn đề:
giấc mơ về sự giàu có đó không tương thích
với một thế giới vẫn phụ thuộc vào một học thuyết hạt nhân thế kỉ 20
gọi là "sự hủy diệt lẫn nhau được đảm bảo."
Điều quan trọng phải là xây dựng nền tảng cho thế kỉ 22.
Điều quan trọng phải là những chiến lược cho sự thịnh vượng chắc chắn của các bên
hay, ít nhất là, sự tồn tại chắc chắn của các bên.
Giờ đây, mỗi ngày, tôi được gặp những người tiên phong
trong lĩnh vực đe dọa hạt nhân.
Như các bạn có thể thấy, rất nhiều trong số họ là những phụ nữ trẻ,
và họ đang những công việc cực kì thú vị,
như Mareena Robinson Snowden, cô ấy đang phát triển những cách mới,
những cách tốt hơn, để dò đầu đạn hạt nhân,
mà sẽ giúp ta vượt qua những rào cản có tính
quyết định sự giải giáp quốc tế.
Hay Melissa Hanham, người đang sử dụng ảnh vệ tinh
để lý giải điều đang xảy quanh những địa điểm hạt nhân xa xôi.
Hay chúng ta có Beatrice Fihn ở Châu Âu,
người đã vận động để biến vũ khí hạt nhân thành phi pháp
trong các tòa án quốc tế,
và vừa giành một thắng lợi lớn tại Liên Hợp Quốc tuần trước.
(Vỗ tay)
Tuy nhiên,
tuy nhiên,
với cả bài nói trong một nền văn hóa về những công nghệ "trên trời",
quá ít thành viên của Thế hệ của khả năng và những người cố vấn cho họ
đang nói về vũ khí hạt nhân.
Cứ như thể có một điều cấm kị.
Nhưng tôi nhớ vài điều Kennedy nói mà đã thực sự gắn bó với tôi,
và đó là những điều kiểu như là
con người có thể lớn lao như những cách
giải quyết mọi vấn đề chúng ta tạo ra.
Ông nói rằng không có vấn đề nào về vận mệnh con người,
vượt quá tầm tay con người.
Tôi tin điều đó.
Và tôi cá nhiều người ở đây cũng tin điều đó.
Và tôi biết Thế hệ đầy khả năng tin điều đó.
Vì vậy đã đến lúc chúng ta cam kết một ngày nhất định.
Hãy kết thúc chương vũ khí hạt nhân
vào ngày kỉ niệm 100 năm ngày nó ra đời.
Sau tất cả, vào năm 2045, chúng ta sẽ có hàng tỉ người là con tin
của mối đe dọa hủy diệt hạt nhân.
Chắc chắn là, 100 năm sẽ là quá đủ.
Chắc chắn là, một thế kỉ của phát triển kinh tế
và sự phát triển của chiến lược quân sự
sẽ cho chúng ta những cách tốt hơn để giải quyết xung đột toàn cầu.
Chắc chắn là, nếu từng có một công nghệ "trên trời" toàn cầu nào đáng để ủng hộ,
thì nó đây.
Giờ đây, đối mặt với những mối đe dọa thực sự --
ví dụ như những lần thử vũ khí hạt nhân gần đây của Triều Tiên,
diễn ra bất chấp những lệnh trừng phạt --
những người biết suy nghĩ phản đối
về việc liệu ta có nên giữ lại một số vũ khí hạt nhân
để ngăn chặn tấn công không.
Nhưng câu hỏi đặt ra là: Con số kì diệu là gì?
Có phải là 1000?
Có phải là 100? 10?
Và rồi chúng tôi phải hỏi:
Ai phải chịu trách nhiệm cho chúng?
Tuy vậy, tôi nghĩ ta có thể đồng ý
rằng sở hữu 15,000 (vũ khí hạt nhân) đại diện cho một mối đe dọa toàn cầu
cho thế hệ của Jasmine hơn là một lời hứa.
Vì vậy đã đến lúc chúng ta đưa ra một lời hứa
về một thế giới mà chúng ta phá vỡ sự kiểm soát
mà vũ khí hạt nhân áp đặt lên trí tưởng tượng của chúng ta;
nơi mà ta đầu tư vào những cách giải quyết sáng tạo
đến từ việc nỗ lực từ cái tương lai chúng ta muốn có một cách tuyệt vọng,
thay vì khó nhọc bước về phía trước từ cái hiện tại
mà mang theo tất cả những hình mẫu tinh thần và thành kiến về quá khứ với nó.
Đã đến lúc chúng ta viện đến tài nguyên của ta - những nhà lãnh đạo ở mọi lĩnh vực
để giải quyết vấn đề này bằng những cách mới,
để hỏi: "Chúng ta sẽ làm thế nào?"
Chúng ta sẽ làm sao để thực hiện một lời hứa
về sự an toàn cao hơn cho thế hệ của Jasmine
trong một thế giới hậu vũ khí hạt nhân?
Tôi thực sự mong rằng bạn sẽ tham gia cùng chúng tôi.
Cảm ơn.
(Vỗ tay)
Cảm ơn.
(Vỗ tay)