Obserwując ataki gniewu u dzieci,
którym zabrano rzeczy uznane przez nich za własne,
Jean Piaget, prekursor dziecięcej psychologii,
odkrył w ludzkiej naturze coś bardzo ważnego.
Nasze poczucie własności objawia się bardzo wcześnie.
Dlaczego tak bardzo się przywiązujemy?
W psychologii istnieje dobrze udokumentowane zjawisko
znane jako efekt posiadania,
zgodnie z którym bardziej cenimy rzeczy, które posiadamy.
W znanym doświadczeniu
studenci mieli wybór między kubkiem kawy
a tabliczką szwajcarskiej czekolady
w nagrodę za pomoc w badaniach.
Jedna połowa wybrała kubek, druga - czekoladę.
Mogłoby się wydawać, że nagrody uznano za równie cenne.
Inni studenci dostali najpierw kubek,
a potem mogli wymienić go na tabliczkę czekolady,
ale tylko 11% się na to zdecydowało.
Druga grupa otrzymała czekoladę
i większość zdecydowała się ją zachować.
Innymi słowy, studenci prawie zawsze cenili wyżej tę rzecz,
którą dostali jako pierwszą.
Częściowo ma to związek z tym, jak szybko tworzymy połączenia
między poczuciem własności a rzeczami, które uważamy za własne.
Widać to nawet w układzie nerwowym.
W jednym z eksperymentów neurolodzy skanowali mózgi uczestników
podczas umieszczania różnych obiektów w koszu z etykietą "moje"
albo jako te należące do Alex.
Kiedy uczestnicy patrzyli na swoje nowe rzeczy,
ich mózgi wykazywały większą aktywność
w rejonie, który pobudza się,
kiedy myślimy o nas samych.
Do rzeczy przywiązujemy się też dlatego,
że od najmłodszych lat wierzymy, że są one unikatowe.
Psycholodzy udowodnili to z pomocą iluzji,
przekonując grupę dzieci od 3 do 6 lat, że zbudowali maszynę
zdolną stworzyć idealną kopię każdej rzeczy.
Kiedy dawano dzieciom do wyboru ulubioną zabawkę
i identyczną kopię,
większość wybierała oryginał.
Dzieci były wręcz przerażone perspektywą zabrania do domu kopii.
Ten magiczny sposób myślenia o rzeczach nie jest czymś, z czego wyrastamy.
Z wiekiem przybiera on jedynie bardziej wyrafinowaną formę.
Spójrzmy, jak postrzegamy rzeczy,
które należały kiedyś do celebrytów.
To jak wierzyć, że kupiony przedmiot
ma w sobie cząstkę poprzedniego sławnego właściciela.
Z podobnych powodów wielu z nas niechętnie rozstaje się z rodzinnymi pamiątkami,
które pomagają poczuć więź z utraconymi bliskimi.
Te przekonania mogą mieć wpływ na postrzeganie świata materialnego,
a nawet na nasze zdolności fizyczne.
Uczestnikom pewnego badania powiedziano, że używany przez nich kij do golfa
należał do mistrza świata Bena Curtisa.
Podczas eksperymentu
dołek wydawał się im o centymetr większy
niż grupie kontrolnej korzystającej ze zwykłego kija.
Zaliczyli też zdecydowanie więcej dołków.
Choć poczucie własności kształtuje się wcześnie, ważna jest też kultura.
Na przykład odkryto ostatnio, że plemię Hadza z północnej Tanzanii,
żyjące z dala od współczesnej kultury,
nie przejawia efektu posiadania.
To możliwe, bo mieszkańcy żyją w społeczeństwie egalitarnym,
gdzie niemal wszystko jest wspólne.
Ale czasem przywiązanie do rzeczy może być zbyt duże.
Jedną z przyczyn patologicznego zbieractwa jest przesadne poczucie odpowiedzialności
i potrzeba ochrony własności.
To dlatego ludzie z tym zaburzeniem mają problem z wyrzuceniem czegokolwiek.
Dziś pozostaje zbadać to,
jak nasze relacje z posiadanymi rzeczami
zmienią się wraz z rozwojem technologii.
Przewiduje się upadek papierowych książek i muzyki,
choć na razie się na to nie zanosi.
Może już zawsze będzie coś wyjątkowo satysfakcjonującego
w możliwości trzymania rzeczy w dłoni i nazywania jej naszą własną.