Την 3η χιλιετία π.Χ.,
οι βασιλιάδες της Μεσοποταμίας κατέγραψαν και εξήγησαν τα όνειρά τους σε πίνακες.
Χίλια χρόνια μετά,
οι Αρχαίοι Αιγύπτιοι έγραψαν ένα βιβλίο
με τα 100 πιο κοινά όνειρα και τη σημασία τους.
Από τότε,
δεν σταματήσαμε την έρευνά μας για τη σημασία και την αιτία των ονείρων.
Μετά από αρκετή επιστημονική έρευνα,
τεχνολογικές προόδους,
και επιμονή,
δεν έχουμε ακόμα ακριβείς απαντήσεις, έχουμε όμως ενδιαφέρουσες θεωρίες.
Ονειρευόμαστε για να εκπληρώσουμε τις επιθυμίες μας.
Στις αρχές του 20ού αιώνα,
ο Ζίγκμουντ Φρόιντ υποστήριξε ότι ενώ όλα τα όνειρα και οι εφιάλτες μας
είναι μια συλλογή εικόνων από τις καθημερινές ζωές μας,
έχουν και συμβολική σημασία,
που σχετίζεται με την εκπλήρωση των υποσυνείδητων επιθυμιών μας.
Ο Φρόιντ είπε ότι όλα όσα θυμόμαστε όταν ξυπνάμε από ένα όνειρο
είναι μια συμβολική αναπατάσταση
των ασυνείδητων πρωτόγονων σκέψεων, παρορμήσεων και επιθυμιών μας.
Ο Φρόιντ πίστευε ότι αναλύοντας αυτά τα στοιχεία που θυμόμαστε,
το ασυνείδητο περιεχόμενο αποκαλύπτεται στο συνειδητό μυαλό μας,
και ψυχολογικά θέματα προερχόμενα από την καταπίεση
μπορούν να λυθούν.
Ονειρευόμαστε για να θυμηθούμε.
Ο ύπνος είναι καλός
για να αυξήσουμε την απόδοσή μας σε κάποιες νοητικές διεργασίες,
αλλά τα όνειρα είναι καλύτερα.
Το 2010 ερευνητές ανακάλυψαν
ότι άτομα ήταν πολύ καλύτερα στην πλοήγηση ενός 3-D λαβυρίνθου
αν είχαν κοιμηθεί και αν τον είχαν ονειρευτεί πριν τη δεύτερη προσπάθεια.
Ήταν δέκα φορές καλύτεροι
από αυτούς που τον είχαν σκεφτεί ξύπνιοι μεταξύ των προσπαθειών,
και αυτών που κοιμήθηκαν αλλά δεν τον ονειρεύτηκαν.
Οι ερευνητές πιστεύουν ότι κάποιες διαδικασίες μνήμης
λαμβάνουν χώρα μόνο ενώ κοιμόμαστε,
και τα όνειρα είναι σημάδι ότι αυτό συμβαίνει.
Ονειρευόμαστε για να ξεχάσουμε.
Υπάρχουν 10.000 τρισεκατομμύρια νευρωνικές συνδέσεις
μέσα στον εγκέφαλό σας.
Φτιάχνονται από όλα όσα σκέφτεστε και όλα όσα κάνετε.
Μια νευροβιολογική θεωρία για τα όνειρα το 1983, η αντίστροφη εκμάθηση,
λέει ότι ενώ κοιμόμαστε, και κυρίως στον ύπνο REM,
ο νεοφλοιός σας ελέγχει αυτές τις νευρικές συνδέσεις
και απορρίπτει τις αχρείαστες.
Χωρίς αυτή τη διαδικασία,
που έχει ως αποτέλεσμα τα όνειρα,
ο εγκέφαλός σας θα κατακλυζόταν από άχρηστες συνδέσεις
και παρασιτικές σκέψεις θα διέκοπταν τις απαραίτητες
που πρέπει να κάνετε όσο είστε ξύπνιοι.
Ονειρευόμαστε για να συνεχίσουν να λειτουργούν οι εγκεφάλοι μας.
Η θεωρία συνεχούς ενεργοποίησης λέει ότι τα όνειρα είναι η ανάγκη του εγκεφάλου
να προσπαθεί διαρκώς να εμπεδώσει και να δημιουργήσει μακροχρόνιες μνήμες
ώστε να λειτουργήσει σωστά.
Όταν η εξωτερική τροφοδοσία πέφτει κάτω από ένα επίπεδο,
όπως όταν κοιμάστε,
ο εγκέφαλος ενεργοποιεί αυτόματα
τη δημιουργία δεδομένων από τις αποθήκες μνήμης του,
που εμφανίζονται σε εσάς ως σκέψεις και συναισθήματα
που έχετε στα όνειρά σας.
Με άλλα λόγια,
τα όνειρα μπορεί να είναι σαν μια προστασία οθόνης του εγκεφάλου
ώστε να μην σταματήσει τελείως η λειτουργία του.
Ονειρευόμαστε για να κάνουμε πρόβα.
Στα όνειρα οι επικίνδυνες και απειλητικές καταστάσεις είναι πολύ κοινές,
και η θεωρία της πρόβας πρωτόγονου ενστίκτου
λέει ότι το περιεχόμενο ενός ονείρου είναι σημαντικό για τον σκοπό της.
Είτε είναι μια αγχωτική νύχτα που σας κυνηγά στο δάσος μια αρκούδα
είτε πολεμάτε έναν νίντζα σε ένα σκοτεινό σοκάκι,
με αυτά τα όνειρα εξασκείτε τα ένστικτα φυγής ή πάλης σας,
ώστε είναι αξιόπιστα και σε ετοιμότητα αν τα χρειαστείτε στην πραγματική ζωή.
Αλλά δεν χρειάζεται να είναι πάντα δυσάρεστα.
Παράδειγμα, τα όνειρα για την όμορφη γειτόνισσά σας
εξασκούν επίσης και τα αναπαραγωγικά σας ένστικτα.
Ονειρευόμαστε για να θεραπευτούμε.
Οι νευροδιαβιβαστές άγχους στον εγκέφαλο είναι λιγότερο ενεργοί
στο στάδιο REM του ύπνου,
ακόμα και με όνειρα που έχουν τραυματικές εμπειρίες,
κάποιοι ερευνητές λένε
ότι ένας σκοπός των ονείρων είναι να απαλύνει τις επώδυνες εμπειρίες
ώστε να έχουμε ψυχολογική θεραπεία.
Η επανεξέταση τραυματικών εμπειριών στα όνειρα με λιγότερο άγχος
ίσως σας δώσει μια καθαρότερη προοπτική
και την ικανότητα να τα εξετάσετε με ψυχολογικά καλύτερους τρόπους.
Οι άνθρωποι με διαταραχές διάθεσης και PTSD δυσκολεύονται συχνά να κοιμηθούν,
και κάποιοι επιστήμονες πιστεύουν ότι η έλλειψη ονείρων
ίσως συμβάλλει στην ασθένειά τους.
Ονειρευόμαστε για να λύσουμε προβλήματα.
Χωρίς τους περιορισμούς της πραγματικότητας και της λογικής,
στα όνειρα, το μυαλό σας δημιουργεί άπειρα σενάρια
που βοηθούν στην κατανόηση των προβλημάτων
και φτιάχνουν λύσεις που ίσως δεν σκέφτεστε όσο είστε ξύπνιοι.
Ο Τζον Στάινμπεκ το ονόμασε επιτροπή του ύπνου,
και έρευνες έδειξαν
την αποτελεσματικότητα των ονείρων στην επίλυση προβλημάτων.
Έτσι ο γνωστός χημικός Ώγκουστ Κεκούλ
ανακάλυψε τη δομή του μορίου της βενζίνης,
και είναι ο λόγος που κάποιες φορές η καλύτερη λύση ενός προβλήματος
είναι να κοιμηθείτε.
Κι αυτές είναι μόνο μερικές από τις κυριότερες θεωρίες.
Όσο η τεχνολογία αυξάνει την ικανότητά μας να καταλάβουμε τον εγκέφαλο,
είναι πιθανό μια μέρα
να ανακαλύψουμε τον λόγο ύπαρξής τους.
Μέχρι να έρθει αυτή η μέρα όμως, θα πρέπει απλά να ονειρευόμαστε.