Bazen bir balık oltayla yüzeye çekildiğinde,
yuvalarından fırlamış gözleriyle
ve midesinin ağzından çıkmasıyla
sanki bir balon gibi şişirilmiş gibi
şişkin görünecektir.
Basınçtaki hızlı değişikliklerden doğan bu tip fiziksel hasara
basınç travması denir.
Denizin altında her 10,06 m derinlikte
basınç 6,6 kg /25,4 mm kare (1,00 atm) artar.
Basıncın 54,44 atm'nin üstünde olduğu
548,64 m kadar derinlikte yaşayan
sarı gözlü kaya balığını örnek alalım.
Bu bir çeyrekliğin üstünde dengede duran bir kutup ayısının ağırlığına eşit.
Boyle Kanunu, gazın hacminin
basınç ile ters orantılı olduğunu belirtir.
Yani bir kaya balığının yüzme kesesi veya insan akciğerleri gibi
herhangi bir hava dolu alan
daha derine dalarken sıkışacak
ve yukarı çıkarken genişleyecektir.
Bir balık balıkçının kancasına takıldıktan ve hızlıca yüzeye çekildikten sonra
yüzme kesesindeki hava genişlemeye başlar.
Pörtlek göz diye adlandırılan durumda
yükselen iç basınç gözlerini yuvalarından çıkartırken
hızlı genişleme aslında balığın midesini ağzından çıkmaya zorlar.
Bazen kaya balığının gözleri korneanın içinde biriken
küçük gaz baloncuklarından,
kornea amfizeminden dolayı kristal bir görünüşe sahip olucaktır.
Neyse ki bir dalgıç endişelenecek kapalı bir yüzme kesesine sahip değil.
Bir dalgıç yüzeye çıkarken nefes vererek ciğerlerindeki basıncı düzenleyebilir
ama denizin altında geçerli olan diğer fizik yasalarına dikkat etmeli.
Henry'nin Yasası, sıvıda çözülen gaz miktarının
kısmi basınçla orantılı olduğunu belirtir.
Bir dalgıcın nefes aldığı hava %78 nitrojendir.
Deniz altındaki basınç ne kadar yüksekse
dalış tüpünde bulunan havadaki nitrojen
karadakinden daha yoğun biçimde dalgıcın dokularına nüfuz eder.
Dalgıç çok hızlı biçimde yukarı çıkarsa
biriken nitrojen çözeltiden açığa çıkabilir
ve dokularında, kanında ve eklemlerinde küçük baloncuklar oluşabilir,
düşük basınç hastalığına diğer bir deyişle vurguna neden olabilir.
Bu sodandan çıkan karbondioksitin fışırtısına benzer.
Basınç serbest kalınca gaz çözeltiden ayrılır.
Ama bir dalgıç için baloncuklar şiddetli ağrıya
ve bazen ölüme bile neden olabilir.
Dalgıçlar yavaşça yükselerek ve
yükselirken,emniyet durakları denen, molalar vererek vurgun yemekten kaçınırlar
böylece gaz dokularına geri nüfuz edecek
ve nefesiyle dışarı çıkacak zamana sahip olur.
Bir dalgıç nasıl basınç düşmesine ihtiyacı varsa
bir balığın iyileşmesi için de denize geri koyarak elde edilebilecek
basınca maruz kalmaya ihtiyacı var.
Ama bu demek değil ki balık denize gelişigüzel atılmalı.
Şişmiş bir vücut suda yüzecek ve
aç bir deniz aslanı tarafından yakalanacak ya da martılar tarafından yenecek.
Yaygın bir inanış var.
Bir iğneyle midesini delip havanın dışarı çıkmasını sağlamak
balığın kendi başına geri yüzmesine izin verir.
Ama bu patlatılmaması gereken bir balon.
Bir balığı düzgünce yaşadığı yere geri göndermek için
balıkçı misinayla indirmek yerine
alçalan bir alet kullanmalı ve onu doğru derinlikte serbest bırakmalı.
Evine doğru giderken ve geri dönen basınç gaz hacmini azaltırken
gözleri yuvalarına geri döner ve iyileşir
ve midesi eski hâline geri döner.
Bu balık yeni bir gün daha görmek için
bir kez daha özgürce yüzmek, yemek, tekrar üreyip nüfusu canlandırmak için yaşayacak.