Hapishane ve cezaevi kültürümüzü değiştirmemiz gerekli,
özellikle gençler için.
New York, otomatik olarak 16-17 yaşındakileri
tutuklayan ve yetişkin gibi yargılayan Amerika'daki sadece iki şehirden biri.
Bu şiddet kültürü gençleri alıyor,
düşman ortamına koyuyor
ve ıslah memurları olagelen her şeye oldukça fazla müsaade ediyorlar.
Bu gençlerin gerçekten de kendi yeteneklerini geliştirmeleri
ve rehabilite edilmeleri pek mümkün değildir.
Cezai mesuliyet yaşı olan 18 yaşına gelene kadar,
bu gençlerin günlük hayatlarını değiştirmeye odaklanmalıyız.
Doğrudan biliyorum.
18'ime gelmeden önce,
Rikers Adaları'nda yaklaşık 400 gün geçirdim
ve buna ilaveten,
tam 300 gün hücre cezası aldım
ve şunu söylememe izin verin:
Tüm gün hücre kapınızdan tüm gücünüzle acı acı haykırmak
ya da pencerenizden acı acı haykırmak
canınızdan bezdiriyor.
İçerideyken yapacağın pek bir şey olmadığı için,
hücrende ileri geri volta atmaya başlarsın,
kendinle konuşmaya başlarsın,
düşüncelerin yabanileşir
ve sonra düşüncelerin kendinin en kötü düşmanın olurlar.
Aslında hapishanelerin bir insanı rehabilite etmeleri beklenir,
onun daha öfkeli, sinirli ve daha umutsuz olmasına
neden olması değil.
İçeri konulan bu gençlerin kurtarılmasına yönelik bir plan olmadığı müddetçe,
neredeyse hepsi topluma eski hâlleriyle geri döner.
Onları önceki hayatlarından koruyacak pek bir şey yoktur.
Fakat her şey ıslah memurlarıyla başlar.
Islah memurlarını iyi,
tutukluları da kötü adam olarak görmek,
bazıları için çok kolayken
bazıları için ise çok zordur.
Ama bundan fazlası var.
Islah memurları normal, sıradan insanlardır.
Aynı semtte "Hizmet ettikleri" toplumun içinden gelirler.
Sadece sıradan insanlardır.
Robot değillerdir ve bizden ayrı bir yanları yoktur.
Toplumda herkesin yaptığı hemen hemen her şeyi yaparlar.
Erkek ıslah memurları, kadın memurlarla flört etmek isterler.
Beraber liseli gençlerin çocuksu oyunlarını oynarlar.
Birbirlerine karşı politiktirler.
Kadın memurlar birbirleriyle dedikodu yaparlar.
Ben sayısız ıslah memuruyla sayısız zamanlar geçirdim,
özellikle ismi Monroe olan memurdan bahsetmeme müsaade edin.
Bir gün bizim bölümün kuzey ve güney yanlarını ayıran
A ve B kapısının arasında beni kenara çekti.
Kenara çekti çünkü bizim bölümdeki başka bir gençle
fiziksel bir münakaşaya girmiştim
ve o genç orada bir kadın memur çalışırken yere düştü,
onun vardiyasını ihlal etmiştim.
Bu yüzden göğsüme yumruk attı.
Bir anda nefesimi kesti.
Tahrik olmadım, hemen tepki vermedim,
çünkü orası onların evi.
Kazanmam mümkün değil.
Yapması gereken pimi çekmekti ve hemen yardım gelecekti.
Bu yüzden gözlerinin içine baktım,
sanırım öfke ve hayal kırıklığındaki ateşi gördü
ve bana dedi ki:
"Gözlerin seni bir sürü belaya sokacak,
çünkü kavga istiyor gibi bakıyorsun."
Kemerini çıkarmaya başladı,
sonra tişörtünü ve rozetini çıkarttı
ve "Dövüşebilirdik." dedi.
Ben de "Tutacak mısın?" diye sordum.
Bu terim Rikers Adası'nda yaygın kullanılır.
Kimseye bir şey söylemeyeceğin
ve raporlamayacağın anlamındadır.
"Evet tutacağım. Sen de tutacak mısın?" dedi.
Cevaplamadım bile.
Yüzüne bir yumruk geçirdim
ve hemen orada dövüşmeye başladık.
Kavganın sonuna doğru beni duvara çarptı
boğuşurken "Şimdi iyi misin?" dedi,
sanki o yenmişti.
Ama yendiğimi biliyordum
ve emin bir şekilde cevapladım.
"Evet, iyiyim, sen iyi misin?"
"Evet, ben iyiyim, iyiyim." dedi.
Rahatladık, elimi sıktı ve bana saygı gösterdi.
Bir sigara verdi ve yolladı.
İster inanın ister inanmayın Riker Adası'ndaki bazı memurlarla
bire bir dövüşeceksiniz.
Bunun nasıl olduğunu hissedebiliyorlar
ve neredeyseniz sizinle orada karşılaşacaklarını anlıyorlar.
Çoğunlukla anlaşmazlıklarınızı böyle ele aldığınız için
bu şekilde idare edebiliriz.
Bir erkek gibi oradan uzaklaşırım, sen de bir erkek gibi oradan uzaklaşırsın,
hepsi bu.
Bazı memurlar sizinle hapis yattığını düşünür.
İşte bu yüzden bu zihniyet ve tutuma sahiptirler
ve bu fikirle ilerlerler.
Bazı durumlarda memurlarla beraber işin içindeyizdir.
Bununla birlikte, kurumlar bu ıslah memurlarına,
bu genç toplulukla nasıl başa çıkacağının yanı sıra
onların ruh sağlığı ile nasıl başa çıkacağı
konusunda uygun eğitimler vermelidirler.
Bu memurlar genç insanların hayatlarında kendi hâllerinde bir düzene
ulaşana kadar büyük bir rol oynuyorlar.
Bu genç insanlara oradayken neden rehberlik edilmeye çalışılmasın?
Neden onların bir değişiklik yapması için bazı kavramlar verilmesin?
Böylece topluma tekrar döndüklerinde,
olumlu bazı şeyler yapıyor olmayacaklar mı?
İkinci büyük şey; hapisteki gençlerimize yardımcı olmak için daha iyi programlama.
Riker Adası'ndayken hücre cezası çok ağırdı.
Hücre cezası aslında insanı zihinsel, fiziksel ve duygusal
olarak kırmak için dizayn edilmişti.
Öyle dizayn edilmişti.
ABD Adalet Bakanlığı geçenlerde, New York eyaletindeki çocuklar için
hücre cezasının kaldırılacağını belirten
bir rapor yayınladı.
Hücre cezasındayken aklımı muhafaza eden tek şey okumaktı.
Olabildiğince kendimi eğitmeye çalıştım.
Elime geçirebildiğim her şeyi okudum.
Bunun yanında, şarkı sözleri ve kısa hikâyeler yazdım.
Gençlerimizin yararlanacağını umduğum bazı programlar,
resim çizme yeteneği olan çocuklar için
sanat terapi programlarıdır,
ya peki müziğe eğilimi olan gençler için?
Onlara gerçekten nasıl yazacağını ve besteleyeceğini öğreten
bir müzik programı nasıl olur?
Bir düşünün.
Gençler Rikers adasına geldiğinde,
kalmaları için C74 ve RNDC binaları var.
Bunların takma adı "Gladyatör Okulu"
çünkü sokaktan gelen ve belalı olduklarını düşündüğünüz
gençleriniz var,
etrafı beş bölgeden gelen bir grup genç tarafından sarılmaya başlanan,
herkesin belalı olduğunu düşündüğü gençler.
Şu senin kadar güçlü olduğunu kanıtlama duygusuyla
göğüs kafeslerini şişiren bir grup gencimiz var.
Sen, sen ve senden daha güçlüyüm.
Ama hadi dürüst olalım:
Bu kültür gençlerimiz için çok tehlikeli ve zararlı.
Bu gençlerin önceki yaşantılarına geri dönmemeleri ve de
aslında sokaktayken bir değişiklik yapabilmeleri adına
kurumlara yardım etmemiz gerekiyor.
Hapisteyken bunu söylemek üzücüydü,
sohbetlerinde tahliye olurken ne yapacaklarını duymaya alıştım,
çünkü sokağa döndüklerinde ne tür suçlar işleyeceklerini
konuşuyorlardı.
Şu cümleleri kullanıyorlardı:
"Evet, sokaklara döndüğümde,
kardeşimin bu iş için bağlantısı var",
ya da "Adamımın burada düşük fiyat için bağlantısı var.
Hadi bilgi alışverişi yapalım."
ve de "Şehre döndüğümüzde büyük işler yapacağız."
Bu konuşmaları duydum ve kendi kendime, "Vay be, bu züppeler
gerçekten sokağa dönüp gelecekteki işleyecekleri suçları
konuşuyorlar" diye düşündüm.
Bu yüzden bir isim ortaya attım
ve onu hapse çabuk dönüş diye adlandırdım,
çünkü gerçekten de, ne kadar sürecek ki?
Bununla ilgili emeklilik planınız var mı?
Küçük bir emekli maaşı mı? Emeklilik fonu?
Sağlık sigortası var mı? Diş için mesela?
(Gülüşmeler)
Size bunu da söyleyeceğim:
Hapiste ve nezarethanedeyken,
şimdiye dek hiç tanışmadığım en zeki, parlak ve yetenekli
birkaç insanla karşılaştım.
Bir patates cipsi paketi alan ve bunu en güzel
resim çerçevesine dönüştüren insanlar gördüm.
Ücretsiz verilen devlet sabunlarını alarak,
Michelangelo eserlerinin bir anaokulu öğrencisi yapmış gibi görünmesini sağlayan
en güzel heykellere dönüştürdüğünü gördüm.
21 yaşında, adı Elmira Islahevi olan
tam güvenlikli cezaevindeydim.
Ağırlık çalışmak için kulübeden dışarı çıktığımda,
avlunun ortasında durup gökyüzünü seyrettiğini fark ettiğim
yaşlı bir beyefendi gördüm.
Dikkat edin, 33 yıl hapis cezası verilmiş ve bu cezanın
zaten 20 yılını yatmış.
Ona doğru yürüdüm ve dedim ki,
"Hey! Yaşlı adam nasılsın, iyi misin?"
Bana baktı ve "İyiyim, delikanlı" dedi.
"Adamım, gökyüzünde neye bakıyorsun?
Orada ilginç olan şey ne?" dedim.
"Yukarı bak ve ne gördüğünü söyle" dedi.
"Bulutlar" dedim. (Gülüşmeler)
"Pekâlâ. Başka ne görüyorsun?" dedi.
Tam da o anda bir uçak geçiyordu.
"Uçak görüyorum" dedim.
"Aynen! Peki o uçakta kim var?" "İnsanlar."
"Aynen! Bu uçak ve o insanlar nereye gidiyorlar?"
"Ben bilmiyorum. Sen biliyor musun?
Bunu yapabiliyorsan lütfen bana söyle. Sonra gidip loto oynayalım."
Bana dedi ki: "Büyük resmi kaçırıyorsun, delikanlı.
Biz buraya sıkışıp kalmışken, o uçak ve insanlar
bir yerlere gidiyorlar.
Büyük resim:
Biz burada duvarlar arasında mahsur kalmış hayatımızı geçirirken
o uçak ve insanların bir yerlere gidiyor olması."
O günden beri,
zihnimde bazı şeyler uyandı ve bir değişiklik yapmam gerektiğini gösterdi.
Büyürken, her zaman iyi ve akıllı bir çocuktum.
Bazı insanlar kendi iyiliğim için biraz fazla akıllı olduğumu söyleyebilirler.
Mimar ya da arkeolog olma hayallerim vardı.
Şu anda, bir yeniden giriş programı olan
Fortune Society'de çalışıyorum.
Suç işleme riski yüksek olan bir dava yöneticisi olarak insanlarla çalışıyorum.
Cezaevi ve hapishanelerden çıktıklarında,
topluma geri dönüşlerinde pozitif bir geçiş yapabilmeleri adına
ihtiyaçları olan servislerle bağlantı kuruyorum.
Bugün kendimin 15 yaşındaki hâlini görseydim,
oturup onunla konuşur ve eğitmeye çalışırdım
ve de ona şunu söylerdim, "Dinle, bu benim. Ben senim.
Bu biziz. Biz tekiz.
Yapmak üzere olduğun her şeyi sen yapmadan önce biliyorum,
çünkü ben bunları zaten yaptım.
Bazı insanlarla takılmamasını teşvik ederdim.
Bazı yerlerde bulunmaması gerektiğini söylerdim.
Okuluna devam etmesini söylerdim,
çünkü orası olması gereken yerdir,
çünkü hayatta bu şekilde bir yerlere gelecektir."
Bu, genç erkeklerimiz ve kadınlarımız ile
paylaşmamız gereken mesajdır.
Kaçmalarının neredeyse imkânsız olduğu bir ortamda onlara yetişkin gibi
davranmamalı ve onları şiddet kültürünün içine atmamalıyız.
Teşekkürler.
(Alkış)