Làm thế nào để đạt được thứ bạn muốn chỉ bằng lời nói?
Aristotle tìm ra câu trả lời chính xác cho câu hỏi đó hơn 2000 năm trước
bằng thuyết hùng biện.
Theo Aristotle, hùng biện
là nghệ thuật nói chuyện có sức thuyết phục và có giá trị.
Ngày nay ta vận dụng nó vào mọi hình thức giao tiếp.
Aristotle tập trung vào diễn thuyết,
ông đã chia diễn thuyết có tính thuyết phục làm 3 loại.
Hùng biện biện luận, hay giải thích
Dựa vào sự thật và phán đoán đưa ra kết luận
giống như những thám tử ở hiện trường.
Thuật hùng biện chỉ thị hay biểu đạt
Nhắc lại về thực trạng hiện nay
giống như lời thề nguyện trong đám cưới.
Nhưng cách để đạt sự thay đổi là qua thuật hùng biện định trước
hay hùng biện tượng trưng.
Không nói về quá khứ hay hiện tại
thuật hùng biện định trước tập trung vào tương lai.
Khi tranh luận, chính trị gia dùng thuật
hùng biện này nói về một luật mới bằng mường tượng ảnh hưởng nó mang lại
Như khi Ronald Rigard cảnh báo việc xuất hiện Medicare
sẽ dẫn đến một tương lai kể cho con, cho cháu hay
chắt, chút, chít về quá khứ của Mỹ khi con người vẫn còn được tự do.
Ngoài ra, nó còn là nghệ thuật tu từ của nhà cải cách thay đổi xã hội
Như giấc mơ của Martin Luther King Jr
Giấc mơ ấy ông mong con mình được sống ở nơi
Nơi chúng không bị phân biệt bởi màu da khác nhau mà
Được chăm sóc, đối xử dựa vào nhân phẩm của mình
Trong cả hai trường hợp, người nói hướng khán giả đến một tương lai
và cố kêu gọi sự giúp đỡ để tránh hay đạt tương lai đó.
Vậy, ta có thể dùng biện pháp này như thế nào
ngoài việc dùng mấy câu nói về tương lai
Theo Aristotle, có 3 kiểu thuyết phục:
Uy tín,
Logic
và đồng cảm, khơi gợi cảm xúc
Uy tín là cách bạn cho người khác thấy sự đáng tin của mình
Winston Churchill bắt đầu bài diễn thuyết 1941 tới Quốc Hội:
"Tôi đã sống yên bình cả đời dù các quốc gia ở hai bờ Đại Tây Dương
không ngừng tranh chấp đối đầu nhau về chính trị đặc quyền và độc tài,''
và như vậy làm bật lên phẩm hạnh của một người sống trong nền dân chủ.
Trước đó đã lâu, trong một tác phẩm của mình,
Cicero-vị quan chấp chính La Mã- với những bài học kinh nghiệm từ cuộc sống,
kinh nghiệm của một chính trị gia đã nói:
"Bất luận là lúc tôi tự thân nghiên cứu hay
thời khắc luyện tập khắc khổ, tôi phải thừa nhận
tôi chưa bao giờ chán ghét cuộc sống mình"
Cuối cùng, bạn có thể thuyết phục người khác với cái nhìn khái quát
hay cái nhìn của người ngoài cuộc mà đánh giá thuyết phục
Thuyết phục có logic là việc biết sử dụng logic và lý lẽ.
Phương pháp này sử dụng các biện pháp tu từ như so sánh nét tương đồng,
nêu ví dụ,
và trích dẫn các nghiên cứu hay số liệu.
Nhưng không chỉ có số liệu và thông tin.
Đó còn là cấu trúc và nội dung của chính bài diễn văn.
Mục đích là sử dụng kiến thức để thuyết phục người nghe
như những lí lẽ của Sojourner Truth khi đấu tranh cho nữ quyền:
"Tôi có sức mạnh như bao người đàn ông khác, tôi có thể làm việc như họ!
Tôi đã cày ruộng, gặt lúa, giã gạo, cắt cỏ
và liệu có người đàn ông nào có thể làm nhiều hơn thế ?"
Không may, có những diễn giả dùng những thông tin sai lừa gạt người nghe,
khiến người nghe tin đó là thật, như việc
những thông tin sai lầm nhưng vẫn còn lan truyền:
Vắc-xin phòng bệnh gây ra chứng tự kỉ
Cuối cùng, phương pháp đồng cảm có liên quan đến cảm xúc của ta và,
trong thời đại truyền thông xã hội như hiện nay, đó là phương pháp hữu hiệu nhất
Đồng cảm không phân biệt đúng sai
nhưng do đó, chúng đôi khi có thể vô lý và không thể đoán trước
Nó có thể đơn giản là đoàn kết giành lấy hòa bình
và cũng có thể xúi dục nhau chiến tranh
Đa phần những quảng cáo
từ những sản phẩm làm đẹp hứa hẹn sẽ che mờ khuyết điểm của ta
đến xe hơi khiến ta thấy tràn ngập uy quyền
đều dựa trên sự đồng cảm
Thuyết hùng biện của Aristole vẫn là một công cụ hữu dụng
nhưng để lựa chọn nên dùng phương pháp nào,
ta phải hiểu rõ về đối tượng nghe, và mục đích ta cần
cũng như áp dụng đúng lúc đúng chỗ.
Và có lẽ, một lợi ích khác không kém phần quan trọng
là nhận ra liệu nhựng phương pháp này có đang được dùng cho chính ta hay không