Drieëntwintig jaar geleden,
op 19-jarige leeftijd,
schoot ik een man dood.
Ik was een jonge drugsdealer
met een kort lontje
en een semi-automatisch pistool.
Maar dat was niet het einde van mijn verhaal.
In feite begon het pas.
De 23 jaren nadien
zijn een verhaal van erkenning,
spijtbetuiging en boetedoening.
Maar dit verliep niet op de manier waarop je het zou verwachten.
Deze dingen kwamen in mijn leven op een verrassende manier,
vooral voor mij.
Zoals velen van jullie
presteerde ik bovengemiddeld,
was voorbestemd voor de universiteit
en droomde ervan dokter te worden.
Maar het ging helemaal mis
toen mijn ouders uit elkaar gingen en uiteindelijk scheidden.
De feitelijke gebeurtenissen zijn vrij simpel.
Toen ik 17 jaar was,
werd ik door drie kogels getroffen op een straathoek in Detroit.
Een vriend reed mij naar het ziekenhuis.
Doktoren verwijderden de kogels,
lapten me op
en stuurden me terug naar dezelfde buurt waar ik zojuist was beschoten.
Tijdens deze hele beproeving
omarmde niemand mij,
gaf niemand me advies
en zei niemand me dat het goed zou komen.
Niemand vertelde me dat ik in angst zou leven,
dat ik paranoïde zou worden,
of dat ik hyper-agressief zou reageren op het feit dat ik was neergeschoten.
Niemand vertelde mij dat ik op een dag
degene zou zijn die de trekker overhaalt.
Veertien maanden later,
om 2 uur 's nachts,
vuurde ik de kogels af
die een einde maakten aan een iemands leven.
Toen ik de gevangenis in ging,
was ik bitter, boos en gekwetst.
Ik wilde geen verantwoordelijkheid nemen.
Ik gaf alles en iedereen de schuld,
van mijn ouders tot het systeem.
Ik rationaliseerde mijn besluit om te schieten:
'In mijn wijk
is het beter om te schieten
dan beschoten te worden'.
Ik zat in mijn koude cel
en voelde me hulpeloos,
onbemind en in de steek gelaten.
Ik had het gevoel dat niemand om mij gaf,
waardoor ik me vijandig opstelde jegens mijn gevangenschap.
Ik raakte steeds dieper in de problemen.
Ik verkocht zwartemarkt-artikelen,
ik leende geld uit tegen een hoge rente
en ik verkocht drugs die illegaal de gevangenis waren binnen gesmokkeld.
Ik was geworden wat de cipier van het tuchthuis in Michigan noemde:
"de slechtste van de slechtste".
En door mijn illegale praktijken
belandde ik in de isoleercel.
Daar zat ik zevenenhalf jaar
van mijn gevangenschap.
In mijn ogen is de isoleercel een van de meest inhumane en barbaarse plekken
waar je je kunt bevinden,
maar dat was waar ik mijzelf vond.
Op een dag was ik aan het ijsberen,
toen een diender langskwam om mijn post te bezorgen.
Ik bekeek een paar brieven
voordat ik de brief zag
waarop ik mijn zoon's kronkelende handschrift herkende.
Een brief van mijn zoon
voelde altijd als een lichtstraal in de bitterste duisternis.
Die dag opende ik deze brief
waarin hij met hoofdletters had geschreven:
"Mijn moeder heeft me verteld waarom je in de gevangenis zit:
moord."
Hij schreef: "Pap, niet moorden.
Jezus ziet wat je doet. Bid tot hem."
Ik was toentertijd niet gelovig,
noch ben ik dat nu,
maar er zat iets heel dieps
in de woorden van mijn zoon.
Ze zetten mij aan het denken over zaken waaraan ik nooit eerder had gedacht.
Het was de eerste keer in mijn leven
dat ik stil stond bij het feit
dat mijn zoon mij als moordenaar zou zien.
Ik ging op mijn slaapbank zitten
en dacht na over iets wat ik had gelezen van Plato,
die Socrates in 'Apology' laat zeggen
dat een onbewust geleefd leven het niet waard is om geleefd te worden.
Dat was het moment waarop de transformatie begon.
Maar het ging niet vanzelf.
Een van de dingen die ik mij realiseerde als onderdeel van de transformatie,
was dat er vier sleutelcomponenten waren.
De eerste was,
dat ik goede mentoren had.
Ik weet dat sommige van jullie nu denken:
hoe vind je een goede mentor in de gevangenis?
Maar in mijn geval waren een aantal van mijn mentoren
die levenslang uitzaten,
de beste mensen die ooit in mijn leven voorbijkwamen,
omdat ze me dwongen eerlijk naar mijzelf te kijken,
en me dwongen om mijn besluiten te overdenken.
Het tweede was literatuur.
Voordat ik naar de gevangenis ging
wist ik niet dat er zoveel briljante zwarte dichters, schrijvers
en filosofen waren.
Toen ontdekte ik tot mijn geluk
de autobiografie van Malcolm X.
Die vermorzelde elk stereotype dat ik over mezelf had.
Het derde was familie.
19 jaar lang had mijn vader aan mijn zijde gestaan
met onwankelbaar vertrouwen,
omdat hij geloofde dat ik in staat zou zijn
om mijn leven te beteren.
Ook ontmoette ik een geweldige vrouw
die nu de moeder is van mijn tweejarige zoon Sekou.
Zij leerde me mijzelf lief te hebben
op een gezonde manier.
Als laatste was er het schrijven.
Toen ik die brief van mijn zoon kreeg,
begon ik dingen op te schrijven
die ik had beleefd in mijn jeugd
en in de gevangenis.
Dit opende mijn geest voor het idee van verzoening.
Eerder in mijn gevangenschap had ik een brief ontvangen
van een familielid van mijn slachtoffer.
In die brief
vertelde ze me dat ze me vergaf,
omdat ze besefte dat ik een kind was
met een harde jeugd,
vol ontberingen achter de rug,
en een paar slechte keuzes had gemaakt.
Dat was voor het eerst in mijn leven
dat ik me in staat voelde mezelf te vergeven.
Een van de dingen die gebeurden
na die ervaring
is dat ik dacht aan die andere mannen
die net als ik in de cel zaten.
Hoezeer ik dit met hen wilde delen.
Dus ik begon met hen te praten
over hun ervaringen
en was geschokt toen ik besefte
dat de meesten uit dezelfde ruwe omstandigheden kwamen.
De meesten wilden hulp en wilden het goede pad op,
maar helaas is het systeem
dat momenteel 2,5 miljoen mensen gevangen houdt,
ontworpen als opslagplaats
in plaats van als plek voor rehabilitatie en transformatie.
Dus ik nam me voor
dat ik na mijn vrijlating
alles zou doen wat ik maar kon
om dat te helpen veranderen.
In 2010 verliet ik de gevangenis
voor het eerst na twintig jaar.
Stel je even voor:
Fred Flintstone die een aflevering van 'The Jetsons' binnenloopt.
Dat beschrijft mijn ervaring een beetje.
Voor het eerst stond ik bloot aan het internet, sociale media,
auto's die praten als KITT uit 'Knight Rider'.
Maar wat me het meest fascineerde
was telefoontechnologie.
Toen ik de gevangenis in ging,
waren onze autotelefoons zo groot
dat twee mensen ze moesten dragen.
Stel je voor hoe het was
om een Blackberry te pakken
en te leren sms'en.
Maar de mensen om me heen
beseften niet dat ik geen idee had
wat al die afkortingen betekenden.
LOL, OMG, LMAO en zo.
Op een dag sms'te ik met een vriend
en ik vroeg hem om iets te doen en hij antwoordde "K".
Ik dacht, wat is K?
Dus hij zegt: "K is oké".
En ik vroeg me af:
"Wat is er nou mis met oké?"
Dus ik sms een vraagteken.
Hij antwoordt: "K = oké".
Waarop ik antwoord: "FU". (Gelach)
Dan sms't hij terug en vraagt me
waarom ik hem uitscheld.
Dus ik zeg: "LOL FU
oftewel finally understand" [eindelijk begrepen] (Gelach)
Drie jaar later
gaat het best goed met me.
Ik heb een beurs bij MIT Media Lab,
werk voor een geweldig bedrijf, BMe,
en geef les aan de University of Michigan.
Maar het is een worsteling,
want ik besef dat er meer mensen naar huis komen
die niet zulke kansen krijgen.
Ik heb samen met fantastische mensen
anderen mogen helpen bij hun terugkeer naar de maatschappij.
Een van hen is mijn vriend Calvin Evans.
Hij zat 24 jaar onschuldig vast.
Hij is 45 jaar en doet momenteel een universitaire opleiding.
We praatten over de drie dingen
die ik belangrijk vond in mijn persoonlijke transformatie.
Ten eerste erkenning.
Ik moest erkennen dat ik anderen pijn had gedaan.
Maar ook dat ikzelf gekwetst was.
Ten tweede moest ik mij verontschuldigingen
bij de mensen die ik gekwetst had.
Ook al kon ik geen positieve reactie verwachten,
was het belangrijk omdat dat het juiste was.
Maar ik moest me ook bij mezelf verontschuldigen.
Ten derde was er verzoening.
Voor mij betekende dat teruggaan naar mijn gemeenschap
en werken met risicojongeren die op hetzelfde pad zaten.
Ook betekende het eenwording met mezelf.
Door mijn ervaring van opgesloten zijn
ontdekte ik onder andere het volgende:
het merendeel van de mannen en vrouwen die vastzitten,
zijn te beteren.
In feite keert 90% van die mensen
op enig moment terug naar de maatschappij.
Wij hebben de taak om te bepalen
wat voor soort mensen terugkeert naar de maatschappij.
Mijn wens is nu
dat we een meer empathische benadering gaan vinden
van onze omgang met massa-opsluiting.
We moeten af van die 'opgeruimd-staat-netjes'-mentaliteit,
want het is bewezen dat die niet werkt.
Mijn reis is uniek,
maar ze hoeft dat niet te zijn.
Iedereen kan een transformatie beleven
als we de ruimte daarvoor creëren.
Ik vraag je vandaag
om je een wereld voor te stellen
waarin mannen en vrouwen
geen gijzelaars zijn van hun verleden.
Waar misdaden en fouten
je niet een leven lang definiëren.
Ik denk dat we daar samen voor kunnen zorgen
en ik hoop jij ook.
Dank je wel.
(Applaus)