Oğlum ve iPhone, üç hafta arayla
Haziran 2007'de doğdular.
Erkenden benimseyenler bu yeni muhteşem aleti ellerine almayı
beklemek için dışarıda sıraya girdiklerinde,
ben ellerimde bana sürekli bildirim gönderen
başka bir şeyle, evde mahsur kalmıştım --
(Gülüşmeler)
yalnızca hareket eden bir pusette
ve tamamen sessizlikte uyuyabilen zavallı, sancılı bir bebek.
Günde gerçekten 10 ila 15 mil yürüyordum
ve bebeğin verdiği kilo gitmişti.
Bu kısım muhteşemdi.
Fakat, ben sıkılmıştım.
Anne olmadan önce, Concorde kaza yaptığında
aceleyle oraya giden bir gazeteciydim.
Sırbistan'da devrim olduğunda Belgrad'a giden
ilk kişilerden birisi bendim.
Şimdi bitkinim.
Yürüyüş haftalarca devam etti.
Üç ay içerisinde bir şeyler değişene dek sürdü.
Ben kaldırımları arşınladıkça,
zihnim de dolaşmaya başladı.
Tekrar uyuduğumda ne yapacağımı hayal etmeye başladım.
Sonra sancı yok oldu
ve ben de bir iPhone aldım
ve tüm o saatleri, eyleme geçerek harcadım.
Hayalimdeki iş olan radyo şovu sunuculuğunu yarattım.
Artık savaş bölgelerine aceleyle gitmek yoktu,
fakat akıllı telefonum sayesinde
hem anne hem de gazeteci olabilirdim.
Aynı anda hem oyun alanında hem de Twitter'da olabilirdim.
Evet, pekala, bunu düşündüğümde,
teknoloji gelip her şeyi ele geçirdiğinde,
bu, iğneyle kuyu kazdığım andı.
Bunu şöyle resmetmenizi istiyorum:
bir ortam akışı sunuyorsunuz ve değerli radyo
dolarlarına yaptığınız yatırım,
buna değiyor.
Amacım, seyirci miktarını on kat arttırmaktı.
Bir gün beyin fırtınası yaptım,
sizler gibi
ve bir faydası olmadı.
Bu, yazarın tıkanmasından farklı, değil mi?
Orada ortaya çıkarılmayı bekleyen bir şeyler varmış gibi değil.
Ortada hiçbir şey yoktu.
Geriye dönük düşünmeye başladım:
En son ne zaman gerçekten iyi bir fikir bulmuştum?
Evet, bu lanet bebek arabasını iterken bulmuştum.
Artık gün içerisindeki tüm çatlaklar, telefonla doluyordu.
Kahvemi beklerken manşetleri kontrol ediyordum.
Koltukta otururken takvimimi düzenliyordum.
Mesajlaşma her anımı, iş arkadaşlarıma
ve sevgili kocama ne kadar duyarlı bir insan olduğumu gösterme
şansına çevirmişti
veya en azından Pinterest'teki sayfam için diğer mükemmel
koltuğu bulma şansı elimdeydi.
Hiç sıkılmadığımı fark ettim.
Her neyse, zaten yalnızca sıkıcı insanlar sıkılmazlar mı?
Sonra merak etmeye başladım:
Sıkıldığımız zaman bize aslında ne olur?
Daha da önemlisi: Hiç sıkılmazsak bize ne olur?
Peki bu insani duygulardan tamamen kurtulabilsek ne olurdu?
Nörologlarla ve bilişim psikologlarıyla konuşmaya başladım ve bana
söyledikleri şey, büyüleyiciydi.
Görünen o ki, sıkıldığınız zaman,
beyninizde "varsayılan mod" adında bir ağı yakıyorsunuz.
Yani vücudumuz, biz çamaşırları katlarken veya işe doğru yürürken
oto-pilota geçiyor,
fakat aslında beynimiz bu anda gerçekten meşgul oluyor.
Karşınızda sıkıntı araştırmacısı Dr. Sandi Mann.
(Ses) Dr. Sandi Mann: Hayal kurmaya başladığınızda
ve zihninizi gezinmeye bıraktığınızda,
bilincin biraz ötesinde, biraz bilinçaltına doğru
düşünmeye başlarsınız
ve bu da bir takım farklı bağlantıların oluşmasına yol açar.
Bu aslında gerçekten muhteşem.
Manoush Zomorodi: Çok muhteşem, değil mi?
Bu benim fMRI'daki beynim
ve öğrendim ki, varsayılan mod, farklı fikirleri birleştirdiğimizde,
en rahatsız edici sorunlarımızı çözdüğümüzde ve
"otobiyografik planlama" adlı şeyi yaptığımızda gerçekleşiyor.
Bu, yaşamda geçmişe doğru baktığımız,
büyük anları not ettiğimiz, kişisel bir anlatı oluşturduğumuz
ve amaçlar oluşturduğumuz,
onlara ulaşmak için atacağımız adımları belirlediğimiz andır.
Fakat artık koltuğa uzanıyoruz ve bir Google dökümanı güncelliyoruz veya
e-postaya cevap veriyoruz.
Buna "işleri halletmek" diyoruz,
fakat nörolog Dr. Daniel Levitin, aslında yaptığımız bu şeyi
şöyle tanımlıyor.
(Ses) Dr. Daniel Levitin: Dikkatinizi ne zaman bir yerden
başka bir yere çekseniz,
beyniniz, bunu başarmak için beyindeki besinleri kullanan
bir nörokimyasal şalteri çalıştırmak zorundadır.
Yani eğer çoklu bir göreve girişiyorsanız,
bir kerede dört veya beş şey yapmak gibi,
aslında aynı anda dört, beş şey yapıyor olmazsınız,
çünkü beyin böyle çalışmaz.
Aksine, bir şeyden diğerine hızlıca geçiş yapıyor olursunuz,
her seferinde sinirsel kaynak tüketirsiniz.
(Ses) MZ: Değiştir, değiştir, değiştir, glikoz kullanıyorsun, glikoz, glikoz.
(Ses) DL: Kesinlikle doğru ve kısıtlı bir glikoz desteğimiz var.
MZ: On yıl önce, çalışırken dikkatimizi üç dakikada
bir değiştirirdik.
Artık 45 saniyede bir yapıyoruz
ve tüm gün yapıyoruz.
Ortalama bir insan, günde 74 kez e-posta kontrolü yapıyor
ve günde 566 kez bilgisayardaki
görevlerini değiştiriyor.
Bunları bilişim profesörü Dr. Gloria Mark ile konuşarak
keşfettim.
(Ses) Dr. Gloria Mark: Görüyoruz ki insanlar stresliyken,
dikkatlerini daha hızlı değiştirme eğilimine sahipler.
Ayrıca, oldukça ilginç bir şey bulduk,
bir insan ne kadar az uyku alırsa, Facebook'u kontrol etme
eğilimleri de o kadar artıyor.
Yani bu kısır, alışılmış döngüdeyiz.
MZ: Peki bu döngü kırılabilir mi?
Bu kısır döngüyü kırarsak ne olur?
Belki dinleyicilerim bana yardımcı olabilir.
Gün içerisindeki bu çatlakları kurtarsak ne olurdu?
Yaratıcılığımızı hızla başlatmamıza yardımcı olabilir mi?
Projeye "Sıkkın ve Zeki" adını verdik.
Ben yüzlerce insanın katılmasını beklemiştim, bilirsiniz,
fakat binlerce insan başvurmaya başladı.
Telefonlarıyla ilişkileri bir tür "eş-bağımlı"
ilişkiye dönüştüğünden endişe duydukları için de bunu
yaptıklarını söylediler.
(Ses) Adam: Bir bebek ve ayıcığı veya bir bebek ve emziği
arasındaki ilişki
ya da bir yabancının kucağından sıkılmış
annesini isteyen bir bebek --
(Gülüşmeler)
benim telefonumla aramdaki ilişki de bu.
(Ses) Kadın: Telefonumu bir güç aracı olarak görüyorum:
inanılmaz kullanışlı, fakat düzgün kullanmıyorsan da tehlikeli.
(Ses) Kadın 2: Eğer yeterince dikkat etmezsem,
birdenbire bir saattir çok saçma bir şeyler yapıyor
olduğumu fark ediyorum.
MZ: Tamam, ama bir gelişmeyi ölçmek için verilere
ihtiyacımız var, değil mi?
Çünkü son zamanlarda böyle yapıyoruz.
Biz de telefonumuzda ne kadar zaman harcadığımızı ölçebilecek
birkaç uygulama ile işbirliği yaptık.
Eğer insanlardan telefonlarında
daha az vakit geçirmeleri için başka bir
uygulama indirmelerini istemem ironik geliyorsa:
evet, insanlarla oldukları yerde buluşmalısınız.
(Gülüşmeler)
Mücadele haftasından önce
telefonlarımızda günde iki saat ortalama alıyorduk
ve 60 kontrol,
bilirsiniz, hızlı kontrol gibi, yeni bir postam var mı?
Bard Kolejinden Tina'nın kendisiyle ilgili
keşfettiği şey şöyle;
(Ses) Tina: Bu zamana dek
telefonumda günde ortala 150, 200 dakika geçiriyordum
ve telefonumu günde 70 ila 100 kez elime alıyordum.
Bu konuyla alakalı,
çünkü bu, daha yaratıcı, daha kendime dönük bir
şeylere harcayabileceğim kadar uzun bir zaman,
çünkü telefon elimdeyken önemli bir şey yapmıyorum.
MZ: İnsanlar da tıpkı Tina gibi kendilerini gözlemlemeye başladılar.
Mücadele haftasına hazırlanıyorlardı.
O Pazartesi,
mesaj kutularındaki talimatlara ve denenecek bir deneye
uyandılar.
Gün bir:
"Onu cebine koy."
Telefonu elinden bırak.
Tüm gün kontrol etme refleksini yok edip edemediğini gör,
sadece bir gün için.
Kolay geliyor olabilir,
henüz denemediniz.
İşte dinleyicimiz Amanda Itzko.
(Ses) Amanda Itzko: Kesinlikle sinirlerim bozuluyor.
Biraz çılgın gibi hissediyorum,
çünkü bir odadan diğer odaya geçerken bile telefonumu
elime aldığımı fark ettim,
asansöre binerken,
ve hatta -- bu gerçekten sesli söylemekten en çok
utandığım kısım --
arabadayken.
MZ: Hadi be.
Evet, fakat Amanda öğrendi ki,
bu sinirlenme hissi onun hatası değil.
Teknoloji, bu davranışı tetiklemek için oluşturuldu.
(Gülüşmeler)
Yani, değil mi?
Karşınızda, eski Google tasarımcısı, Tristan Harris.
(Ses) Tristan Harris: Eğer ben Facebook, Netflix veya Snapchat isem,
işi sizin ilginizi çekmek olan
binlerce mühendisim var demektir.
Bunda çok iyiyim
ve hiç durmanı istemiyorum.
Netflix'in başkanı geçenlerde şöyle söyledi,
"En büyük rakiplerimiz Facebook, YouTube ve uyku."
Yani dikkatinizi harcayabileceğiniz milyonlarca yer var
ama bunun için bir savaş sürüyor.
MZ: Yani, o hissi bilirsiniz:
"Transparent" dizisinin o muhteşem son bölümü
ve bir sonraki oynamaya başlar,
siz de tamam dersiniz, uyumayıp izleyeceğim.
LinkedIn ilerleme çubuğu size mükemmel bir profile ne kadar
yaklaştığınızı gösterir,
siz de biraz daha kişisel bilgi eklersiniz.
Bir UX tasarımcısının söylediği gibi,
müşterilerine "kullanıcı" adıyla hitap eden tek insanlar, uyuşturucu
satıcıları ve teknoloji uzmanlarıdır.
(Gülüşmeler)
(Alkış)
Kullanıcılar da, bildiğimiz gibi, çok fazla para ederler.
Karşınızda, eski Facebook üretim müdürü
ve yazarı, Antonio García Martínez.
(Ses) Antonio García Martínez: Söylenen şu, eğer bir ürün ücretsizse,
o zaman ürün sizsinizdir; ilginiz, üründür.
Peki ilginizin değeri nedir?
Sadece Facebook'ta veya bir uygulamada değil,
bir yerde bir sayfa açtığınızda
bir reklam etkisinin ederini ölçmek için günde milyarlarca kez,
anında bir açık artırma yapılıyor.
MZ: Bu arada, ortalama bir insan yaşamının iki senesini Facebook'ta
geçirmiş olacak.
Mücadele haftasına dönelim.
Birdenbire, bir yaratıcılık doğduğunu gördük.
İşte New York'tan Lisa Alpert.
(Ses) Lisa Alpert: Sanırım sıkılmıştım.
Birden, istasyonun yukarısına çıkan merdivenlere baktım ve
şöyle düşündüm, bilirsiniz,
az önce o merdivenlerden indim, fakat tekrar çıkabilirim
ve sonra tekrar inebilirim ve spor yapmış olabilirim.
Ben de yaptım,
sonra biraz daha zamanım vardı, tekrar ve tekrar yaptım,
10 kez yapmıştım.
Bir spor çalışmasını tamamlamış oldum.
R trenine bitkin bir şekilde bindim,
ama, vay, bu bana daha önce hiç olmamıştı.
Bu nasıl oldu?
(Gülüşmeler)
MZ: Yani öğrendim ki, yaratıcılık herkes için farklı bir anlama geliyor.
(Gülüşmeler)
Fakat herkes üçüncü gün mücadelesinin en zor olduğunu düşündü.
Adı "O uygulamayı sil".
O uygulamayı -- hangisi olduğunu
biliyorsun; seni hep elinde tutan, seni içine çeken --
telefonundan sil,
en azından o gün için.
Ben Two Dots adlı oyunu sildim ve neredeyse ağlayacaktım.
(Gülüşmeler)
Evet, Two Dots oyuncuları beni anlıyorlar.
Fakat, mutsuzluğum yalnız değildi.
(Ses) Adam 2: Ben Los Angeles'tan Liam ve
telefonumdan Twitter, Facebook, Instagram, Tumblr, Snapchat ve Vine'ı
bir hamlede
sildim.
İlk başta bu utandırıcı bir şekilde duygusal bir tecrübeydi.
Hiçbir bildirim olmayan kilit ekranına bakmak, garip şekilde
yalnız hissettirdi.
Fakat telefonumun benim adıma
karar verme gücüne sahip olması yerine, sosyal ağlarıma ne zaman
erişeceğim konusunda kendi kararımı vermeyi çok sevdim.
O yüzden teşekkürler.
(Ses) Kadın 3: Twitter uygulamasını silmek çok üzücüydü
ve Twitter'da geçirdiğim son bir yılda ona karşı bir bağımlılık
geliştirdiğimi hissettim
ve bu "Sıkkın ve Zeki" mücadelesi bunu fark etmemi sağladı.
Berbat bir geri çekilme hissi süreci sonrasında, tıpkı kafein
eksikliğinin baş ağrısı gibi,
artık hoş hissediyorum.
Ailemle hoş bir akşam yemeği yedim
ve umarım bu güçlü araçları bu şekilde kullanmaya devam ederim.
(Ses) Kadın 4: Telefonumda boşa vaktimi harcadığımda
hissettiğim suçluluk hissini şu an hissetmiyorum.
Belki de kendime her sabah bu tür mücadeleler ve hatırlatıcılar
yaratmalıyım.
MZ: Yani, evet, bu bir süreçtir.
Hafta sonunda rakamların ne söylediğini görmek için
sabırsızlanıyorum.
Fakat veriler geldiğinde gördük ki,
ortalamada bir eksiğimiz
vardı,
yalnızca altı dakika --
günde 120 dakika telefondan,
114 dakikaya.
Evet. Yaşasın.
Biraz sıkkın hissederek bilim adamlarına gittim
ve bana güldüler, dediler ki,
bu kadar kısa sürede insanların davranışlarını
değiştirmek, saçma bir şekilde
hırslıydı ve başardığın şey,
mümkün olduğunu düşündüğümüzün ötesinde bir şeydi.
Çünkü insanların hikayeleri, rakamlardan daha önemlidir.
Güçlenmiş hissettiler.
Telefonları bir başkan olmaktan
çıkıp, bir araca
dönüştü.
Aslında, genç insanların söylediklerini daha şaşırtıcı buldum.
Bazıları bana, mücadele
haftasında hissettikleri duyguların bazılarını
daha önce fark etmediklerini söyledi,
çünkü, düşünürseniz,
bağlantısız bir hayatın ne demek olduğunu bilmiyor olsaydınız,
sıkkınlığı hiç tecrübe etmeyebilirdiniz.
Bunun sonuçları da olabilir.
Güney Kaliforniya Üniversitesindeki araştırmacılar şunu buldular --
sohbet ederken veya ödev yaparken sosyal medyada gezen gençler
üzerinde çalışıyorlar
ve bu yolda geçen iki yıl sonunda, kişisel gelecekleri ve etraflarındaki,
şiddet gibi sosyal sorunları çözme
konusunda hayal güçleri ve yaratıcılıkları zayıflamış durumda.
Sonraki neslin bazı büyük sorunlara
odaklanabilmesine ihtiyacımız var:
iklim değişikliği, ekonomik eşitsizlik,
devasa kültürel farklılıklar.
Bir IBM anketindeki müdürlerin
yaratıcılığı bir numaralı liderlik gücü olarak tanımlaması şaşırtıcı değil.
Ancak, işte güzel haberler:
Sonucunda, o hafta 20,000 kişi "Sıkkın ve Zeki"ye katılmıştı.
Yüzde doksanı dakikalarını azalttı.
Yüzde yetmişinin düşünmek için hala zamanı var.
İnsanlar daha iyi uyuduklarını söylediler.
Daha mutluydular.
En sevdiğim notta bir adam, ruhsal bir kış uykusundan
uyanmış gibi hissettiğini söylüyordu.
Biraz kişisel veri ve biraz nöroloji
bizlere biraz daha çevrimdışı olma iznini verdi ve
biraz sıkkınlık da bizlere berraklık verdi ve bazılarımızın
hedefler koymasına yardımcı oldu.
Yani, belki de daimi bağlantı birkaç yıl
içerisinde karizma bir şey olmayacak.
Ama bu esnada insanlara, özellikle çocuklara, teknolojinin yaşamlarını
geliştirmek için nasıl kullanılacağını öğretmek ve öz-düzenleme,
dijital okur yazarlığın
bir parçası olmalıdır.
Telefonunuzu baktığınızda, teknolojiyi nasıl
kullanacağınıza kendiniz karar vermezseniz, platformların sizin adınıza
karar vereceğini unutmayın.
Kendinize sorun:
Gerçekten neye bakıyorum?
Eğer e-posta kontrolü ise, güzel -- kontrol edin, bitsin.
Ama eğer derin düşünme gerektiren zor işten kendinizi
uzaklaştırmak içinse,
ara verin,
pencereden bakın
ve hiçbir şey yapmayarak
aslında en üretken ve en yaratıcı özünüze döndüğünüzü unutmayın.
İlk başta garip ve huzursuz hissettirebilir,
fakat sıkkınlık, gerçekten dahiliğe neden olabilir.
Teşekkürler.
(Alkış)