Gjate shekujve te fundit, mikroskopet kane revolucionalizuar boten tone
Na zbuluan nje bote mikroskopike me objekte, jete, dhe struktura
te cilat jane shume te vogla per t'u pare me sy te lire.
Ata kane kontribuar jashtemase ne shkence dhe teknologji.
Sot dua t'ju prezantoj nje lloj te ri mikroskopi,
nje mikroskop per te pare ndryshimet.
Nuk perdor optiken, si nje mikroskop i zakonshem
per te zmadhuar objektet,
por perdor nje kamera dhe procesimin e figures per te na zbuluar
levizjet dhe ndryshimet me te vogla ne ngjyra tek objektet e njerezit,
Ndryshime qe jane te pamundura per t'u pare me sy te lire.
Dhe kjo na le ta shohim boten tone ne nje menyre teresisht te re.
C'dua te them me ndryshime ne ngjyra?
Lekura jone per shembull ndryshon ngjyre shume ngadale
kur gjaku qarkullon nen te.
Ky ndryshim eshte tejmase i lehte
dhe shpjegon pse kur shohim njerez te tjere,
per shembull kur sheh personin e ulur afer teje,
nuk arrin te dallosh ndryshimin e ngjyres tek lekura e tyre.
Kur shohim kete video te Stivit, duket si nje foto statike,
por ne momentin qe e shohim kete video me ane te mikroskopit tone te ri special,
papritur shohim nje figure teresisht te ndryshme.
Cfare po shihni jane ndryshime te vogla ne ngjyren e lekures te Stivit,
te zmadhuara 100 here qe te behen te dukshme.
Madje ne mund te shohim pulsin e njeriut.
Mund te shohim sa shpejt rreh zemra e Stivit,
por edhe menyren sesi gjaku qarkullon ne fytyren e tij.
Kete mund ta bejme jo vetem per te pare pulsin,
por edhe per te rikuperuar ritmin e zemres,
dhe per te matur ritmin e zemres.
Dhe mund ta bejme me kamera te zakonshme, pa i prekur pacientet.
Ketu shihni pulsin dhe ritmin e zemres se nje femije te porsalindur,
nga nje video e regjistruar me nje kamera te zakonshme DSLR,
dhe matja e ritmit te zemres qe nxjerrim,
eshte po aq e sakte sa nje qe do merrje me nje monitor te zakonshem ne spital.
Madje nuk eshte e thene te jete patjeter nje video e regjistruar nga ne.
Mund ta bejme edhe me video te tjera.
Pra thjesht kam marre nje pjese te vogel nga filmi "Batman Fillon" ketu
vetem per t'ju treguar pulsin e Christian Bale.
(Te qeshura)
Dhe e keni parasysh, me shume mundesi ka vene makiazh,
ndricimi eshte paksa sfidues,
por prapseprape, vetem me ane te videos, kemi mundesine t'ia gjejme pulsin
dhe ta tregojme ate vertet mire.
Pra si e bejme tere kete?
Ne menyre te thjeshtezuar, ne analizojme ndryshimet e regjistruara te drites,
ne cdo piksel te videos gjate kohes,
dhe me pas i bejme keto ndryshime me te dukshme.
I bejme me te medha, ne menyre qe te mund t'i dallojme ato.
Pjesa e veshtire eshte se ato sinjale,
ato ndryshime qe ne kerkojme, jane jashtemase te vogla,
keshtu qe duhet te tregohemi shume te kujdesshem kur mundohemi t'i ndajme
nga zhurma qe ekziston gjithmone neper video.
Keshtu ne perdorim disa teknika te zgjuara te procesimit te imazhit,
per te marre nje matje shume te sakte te ngjyres ne cdo piksel te videos,
me pas ne menyren sesi ngjyra ndryshon me kalimin e kohes,
dhe ne fund i amplifikojme keto ndryshime.
I bejme me te medha qe te krijojme lloje te permiresuara, ose te zmadhuara te videos,
qe na tregojne neve keto ndryshime.
Ne fakt ne mund te bejme kete jo vetem per te treguar ndryshimet e vogla ne ngjyre,
por edhe levizjet e vogla,
dhe kjo sepse drita qe regjistrohet ne kamera
ndryshon jo vetem nese ndryshon ngjyra e objektit,
por edhe nese objekti leviz.
Kjo eshte vajza ime kur ajo ishte rreth dy muajshe.
Eshte nje video e regjistruar rreth tre vjet me pare.
Dhe si prinder te rinj, te gjithe duam qe femijet tane te jene te shendetshem,
qe ata marrin fryme, patjeter, qe jane gjalle.
Keshtu edhe une e mora nje nga ato monitoret e foshnjeve,
qe te shihja vajzen time kur ishte ne gjume.
Kjo eshte pak a shume cfare mund te shohesh me nje monitor standart foshnjesh.
Mund te shohesh se bebi po fle, por kjo nuk te jep shume informacion.
Nuk mund te shohim shume.
A s'do ishte me mire, ose me informuese, ose me e dobishme,
nese ne vend te nje videoje te thjeshte, te mund te shihnim dicka te tille
Ketu i kam zmadhuar levizjet 30 here,
dhe atehere mund te shihja qarte se vajza ime ishte vertet gjalle e merrte fryme.
(Te qeshura)
Ketu kemi nje krahasim ane per ane.
Pra perseri, ne videon origjinale,
nuk shohim dot shume gjera,
por ne momentin qe i zmadhojme levizjet, frymemarrja behet shume me e dukshme.
Dhe sic rezulton, ka shume fenomene
qe mund te zbulojme dhe zmadhojme me mikroskopin e ri te levizjes.
Mund te shohim sesi venat dhe arteriet pulsojne ne trupin tone.
Mund te shohim se syte tane levizin ne menyre te vazhdueshme
me levizje dredhese.
Dhe ky ne fakt eshte syri im,
dhe perseri kjo video eshte regjistruar direkt pas lindjes se vajzes sime,
keshtu qe mund te shihni se nuk flija shume. (Te qeshura)
Edhe kur nje person qendron pa levizur,
mund te terheqim shume informacion
ne lidhje me ritmin e frymemarrjes dhe shprehje te vogla te fytyres.
Ndoshta ne mund ti perdorim keto levizje
per te na treguar mbi mendimet ose ndjenjat tona.
Ne gjithashtu mund te zmadhojme levizje te vogla mekanike,
si dridhjet neper motorre,
te cilat ndihmojne inxhinieret te dallojne dhe diagnostikojne problemet,
ose te shohim sesi ndertesat dhe strukturat tona
lekunden ne ere dhe reagojne ndaj forcave.
Keto jane te gjitha gjera qe shoqeria jone di t'i mase ne menyra te ndryshme,
por matja e ketyre levizjeve eshte nje gje,
dhe te shohesh keto levizje teksa ndodhin,
eshte dicka komplet tjeter.
Dhe qe kur kemi zbuluar kete teknologji te re,
e beme kodin tone te disponueshem ne internet qe te tjeret ta perdorin
dhe te eksperimentojne me te.
Eshte shume i lehte per t'u perdorur.
Mund te funksionoje me videot tuaja.
Bashkepunetoret tane tek Quantum Research madje krijuan kete faqe interneti
ku ti mund te ngarkosh videot e tua dhe ti procesosh ne internet,
keshtu edhe nese nuk keni fare eksperience ne shkencat kompjuterike ose programim,
perseri mund te eksperimentoni lehtesisht me kete mikroskop te ri.
Dhe do doja t'ju tregoja disa shembuj
te gjerave qe te tjeret kane bere me te.
Kjo video eshte bere nga nje perdorues i YouTube i quajtur Tamez85.
Une s'e di kush eshte ky perdorues,
por ai, ose ajo, ka perdorur kodin tone
per te zmadhuar levizje te vogla te barkut gjate shtatezanise.
Eshte paksa e frikshme.
(Te qeshura)
Njerezit e kane perdorur per te zmadhuar venat qe pulsojne poshte duarve te tyre.
Dhe e dini, nuk eshte vertet shkence nese nuk perdorni kavjet,
dhe mesa duket kjo kavje quhet Tiffany,
dhe ky perdorues i YouTube thote se eshte brejtesi i pare ne Toke
qe i jane zmadhuar levizjet.
Mund te besh edhe pak art me te.
Keshtu, kjo video me eshte derguar nga nje student dizajni ne Yale.
Ajo donte te shihte nese ka ndonje ndryshim
ne menyren sesi levizin shoket e saj te klases.
I beri te gjithe te rrine pa levizur dhe zmadhoi levizjet e tyre.
Eshte sikur te shohesh piktura statike te vijne ne jete.
Dhe gjeja e bukur me tere keto shembuj
eshte se ne nuk kishim te benim fare me ta.
Ne thjesht i mundesuam kete vegel te re, nje menyre te re per te pare boten,
dhe pastaj njerezit gjejne menyra te tjera interesante, te reja, kreative per ta perdorur.
Por ne nuk ndaluam aty.
Kjo vegel jo vetem na lejon te shohim boten ne nje menyre komplet te re,
gjithashtu ripercakton cmund te bejme
dhe shtyn limitet e asaj qe ne mund te bejme me kamerat tona.
Pra si shkencetare, ne filluam te hamendesojme
cilat fenomene te tjera fizike prodhojne levizje shume te vogla
qe mund t'i masim me kamerat tona te reja?
Dhe nje prej ketyre fenomeneve ne te cilin jemi perqendruar keto kohe eshte zeri.
Zeri, sic te gjithe e dime, eshte thjesht ndryshim
ne shtypjen e ajrit, qe qarkullon neper te.
Keto vale presioni perplasen me objektet dhe krijojne dridhje te vogla ne to,
qe eshte menyra sesi e degjojme dhe regjistrojme zerin.
Por si duket, zeri prodhon edhe levizje vizuale.
Keto jane levizje qe nuk jane te dukshme per ne
por jane te dukshme per nje kamera me procesimin e duhur.
Pra ketu kemi dy shembuj.
Ky jam une duke shfaqur aftesite e mia fantastike te te kenduarit.
(Duke kenduar)
(Te qeshura)
Dhe i bera fytit tim nje video me shpejtesi te larte, teksa po mermerisja.
Perseri, nese e sheh videon me kujdes,
nuk arrin te dallosh shume,
por kur i zmadhojme levizjet me 100 here, mund te shohim tere levijet dhe valet
ne qafe, qe perfshihen ne krijimin e zerit.
Ai sinjal eshte aty ne ate video.
Ne dime gjithashtu se kengetaret mund te thyejne gota vere
nese kapin noten e duhur.
Pra ja, ne do luajme nje note
qe eshte ne frekuencen e rezonances se gotes
me ane te nje boksi ngjitur me te.
Kur e luajme ate note, dhe i zmadhojme levizjet 250 here,
mund te dallojme shume qarte menyren sesi gota dridhet
dhe rezonon duke iu pergjigjur zerit.
Nuk eshte dicka qe je mesuar te shohesh cdo dite
Por kjo na beri te mendojme. Na dha kete idene e cmendur.
A mundemi t'i kthejme keto procese ne te kundert e te marrim zerin nga video
duke analizuar dridhjet e vogla qe krijohen ne objekte nga valet e zerit,
dhe duke i kthyer keto dridhje ne tingullin qe i ka prodhuar.
Ne kete menyre, ne mund te transformojme objektet e perditshme ne mikrofone.
Pra ne beme pikerisht kete.
Ja ku eshte nje qese patatinash bosh, qe po qendronte mbi tavoline,
dhe ne do e kthejme kete qese patatinash ne nje mikrofon
duke e filmuar me nje kamera
dhe duke analizuar levizjet e vogla qe krijohen te qesja nga valet e zerit.
Pra ky eshte tingulli qe kemi luajtur ne dhome.
(Muzike: "Meri kishte nje dele te vogel")
Dhe kjo eshte nje video me shpejtesi te larte e asaj qeseje qe regjistruam.
Perseri po luan.
Nuk ka shanse qe ti te mund te dallosh asgje nga cfare po ndodh ne video
vetem duke e pare,
por ja ku eshte tingulli qe arritem te marrim vetem duke analizuar
levizjet e vogla ne ate video.
(Muzike: "Meri kishte nje dele te vogel")
Une e quaj -- Faleminderit.
(Duartrokitje)
Une e quaj mikrofoni vizual.
Ne ne fakt nxjerrim sinjale zanore nga sinjalet e videove.
Dhe thjesht qe t'ju orientoj ne lidhje me shkallen e levizjeve ketu,
nje tingull shume i larte shkakton tek qesja nje levizje prej me pak se nje mikrometer.
Kjo eshte nje e njemijeta e nje milimetri.
Kaq te vogla jane levizjet qe ne tani arrijme te dallojme
vetem duke vezhguar sesi objektet thyejne rrezet e drites
te cilat regjistrohen nga kamerat tona.
Ne mund te nxjerrim tingull edhe nga objekte te tjera, si bimet.
(Muzike: "Meri kishte nje dele te vogel")
Dhe madje mundemi edhe te nxjerrim fjale.
Pra ja ku eshte nje person duke folur ne nje dhome.
Ze: Meri kishte nje dele te vogel, leshi i se ciles ishte i bardhe si bora,
Dhe kudo qe shkonte Meri, patjeter do shkonte edhe delja.
Michael Rubinstein: Dhe ketu eshte marre perseri ai fjalim
vetem nga kjo video e se njejtes pako me patatina.
Ze: Meri kishte nje dele te vogel, leshi i se ciles ishte i bardhe si bora,
Dhe kudo qe shkonte Meri, patjeter do shkonte edhe delja.
MR: Ne perdorem "Meri kishte nje dele te vogel"
sepse thuhet se ato kane qene fjalet e para
qe Tomas Edisoni ka thene ne fonografin e tij ne 1877.
Ishte nje nga makinerite e para te regjistrimit te zerit ne histori.
Ne parim, ajo i drejtonte tingujt drejt nje diafragme
ku keto dridhnin nje gjilpere qe ne thelb e gdhendte kete vale ne nje leter alumini
qe ishte e mbeshtjelle rreth cilindrit.
Ketu kemi nje demonstrim sesi regjistrohet dhe luhet zeri me fonografin e Edisonit.
(Video) Ze: Prova, prova, nje dy tre.
Meri kishte nje dele te vogel, leshi i se ciles ishte i bardhe si bora,
Dhe kudo qe shkonte Meri, patjeter do shkonte edhe delja.
Prova, prova, nje dy tre.
Meri kishte nje dele te vogel, leshi i se ciles ishte i bardhe si bora,
Dhe kudo qe shkonte Meri, patjeter do shkonte edhe delja.
MR: Dhe tani, 137 vjet me vone,
ne kemi mundesine te marrim ze te nje cilesie pakashume te njejte
por thjesht duke pare me ane te kamerave sesi objektet dridhen nga tingulli,
dhe madje ne mund ta bejme kete edhe kur kamera
eshte 4.5 metra larg objektit, pas nje xhami te papershkueshem nga zeri.
Pra ky eshte tingulli qe arritem te kapim ne ate rast.
Ze: Meri kishte nje dele te vogel, leshi i se ciles ishte i bardhe si bora,
Dhe kudo qe shkonte Meri, patjeter do shkonte edhe delja.
MR: Dhe patjeter, mbikqyrja eshte aplikimi i pare qe te vjen ne mendje
(Te qeshura)
Por ne fakt mund te jete e dobishme edhe per gjera te tjera.
Ndoshta ne te ardhmen, ne do mund ta perdorim per shembull,
per te marre tingull ne hapesire
sepse zeri nuk mund te udhetoje ne hapesire, por drita po.
Ne vetem sapo kemi filluar te zbulojme
perdorime te tjera te mundshme per kete teknologji te re.
Na le te shohim procese fizike te cilat ne i dime qe jane aty
por nuk kemi arritur asnjehere t'i shohim me syte tane deri tani.
Kjo eshte skuadra jone.
Cdo gje qe ju tregova sot vjen si rezultat i nje bashkepunimi
me kete grup fantastik njerezish qe ju shihni ketu,
dhe ju inkurajoj te shihni faqen tone, e ju mirepres,
provojeni vete edhe ju,
dhe bashkohuni me ne ne zbulimin e kesaj bote plot me levizje te vogla
Falemnderit.
(Duartrokitje)