ئۆدیسیای ھۆمەر
یەکێک لە تێکستە ھەرە کۆنەکانی وێژەی ڕۆژئاوا،
چیرۆکی پاڵەوانێکی گریکی بە ناو ئۆدیسیا دەگێڕێتەوە
باسی گه‌شتی دە ساڵەی ئەم پاڵەوانەی لە جەنگی تڕۆجان دەکات.
لەگەڵ ئەوەی لەوەیە چەند بەشێکی چیرۆکەکە ڕووداوی ڕاستەقینە بێت،
ڕووبەڕووبونەوە له‌گه‌ڵ بونەوەری جیاواز و جادووگەری تۆقینەری مەزن و بەھێز،
بە چیرۆکێکی پشت بەستوو بە خەیاڵ دادەنرێت.
بەڵام دەکرێت شتی شاردراوە لە پشت ئەم ئەفسانانە ھەبێت؟
با سەیری بەشێکی ئەم ھۆنراوەیە بکەین.
لە ناوەڕاستی گەشتە دوورو درێژەکەیان،
ئۆدیسیا و تیمەکەی خۆیان لە سەر دورگەی سەیری ئیایای دەدۆزنەوە.
دوای برسی و ماندوو بوون، هه‌ندێك له‌ پیاوەکان ماڵێکی ڕازاوەیان دۆزیەوە
کە ژنێکی سەرنجڕاکێش بۆ خوانێکی نایاب داوەتیان دەکات.
بێ گومان، ئەمە گوماناویە.
ژنەکە، لە ڕاستیدا، جادووگەری بەدناوی سیرسی بوو.
کاتێک سەربازەکان پڕ بە گەدەیان لەسەر مێزەکە نانیان خوارد،
بە ئاماژەیەکی دەستی، ھەموویانی کردە ئاژەڵ.
بۆ بەختی خۆیان، یەکێک لە پیاوەکان ڕزگاری دەبێت،
و ئۆدیسیا دەدۆزێتەوە و لە بەسەر ھاتی سەربازەکان ئاگاداری دەکاتەوە.
بەڵام کاتێک ئۆدیسیا بەرەو ڕزگار کردنی سەربازەکان دەڕوات،
چاوی بە پەیامبەری خواوەندەکان دەکەوێت،
ئامۆژگاری دەکات کە گیایەکی جادووی بخوات سەرەتا.
ئۆدیسیا بە قسەی دەکات،
کاتێک ڕووبەڕووی سێرسی دەبێتەوە، جادووی جادووکەرەکە کار لە سەر ئۆدیسیا ناکات،
ئەمەش یارمەتی ئۆدیسیا دەدات کە جادووکەرەکە تێکبشکێنێت و تیمەکەی ڕزگار بکات.
بە سروشتی، چیرۆکی جادوو و گۆڕان بۆ ئاژەڵ
بە درێژایی چەندین سەدە وەک چیرۆکێک کە لە خەیاڵ سەرچاوە دەگرێت ئەژمار دەکرا.
بەڵام لەم چەند ساڵەدا، ناوھێنانی گژوگیا و دەرمان
سەرنجی زاناکانی بۆ خۆی ڕاکێشاوه‌،
دەبێتە ھۆی ئەوەی ھەندێک خەڵک پێشنیار بکەن
کە ئەم بەسەرھاتانە دەربڕینی خەیاڵی بەسەرھاتی ڕاستەقینە بوو بن.
کۆنترین سەرچاوەی تێکستەکەی ھۆمەر
باس لەوە دەکەن سێرسی پێکھاتەی ژەھراوی تێکەڵی خواردن كرد
کە کاریگەری لەسەر ئەوە ھەبوو سەربازەکان خاک و نیشتیمانی خۆیان لە یاد بچێت.
لە کاتی ئەم ڕووداوە، گیایەک لە دەوروبەری دەریایی ناوەڕاست ھەیە
وەک ھەر گیایەکی تری ئاسایی، پێی دەوترێت گیایی جیمسن،
کاریگەری خواردنی ئەم گیایە لە دەست دانی بیرەوەری و توانایی بە بیرھاتنەوەیە.
ئەم گیاییە چەند پێکھاتەیەکیتر لە خۆ دەگرێت زیانی ترسناک بە گوازەرەوە فرمان دەگەیەنێت
کە پێی دەوترێت ئەستیلکۆلین.
ئەم بارە نائاساییە لەوەیە ببێتە ھۆی وڕێنە کردن،
ھەڵسوکەوتی سەیر و سەمەرە،
جیانەکردنەوەی ڕاستی و خەیاڵ بە شێوەیەکی بنەڕەتی،
شتگەلێکە
کە وا لە خەڵک بکات ھەست بکەن بووینە ئاژەڵ،
کە ئەمەش دەریدەخات کە سێرسی جادووگەر نەبووە،
تەنیا دەرمانسازێک بووە، زانیتی چۆن گیایە ناوچەییەکان بۆ سوودی خۆی بەکار بھێنێت.
بەڵام گیایی جیمسن تەنھا نیوەی چیرۆکەکەیە.
بە پێچەوانەی ئەو ماددانەی ناو ئۆدیسیا،
ئەو گیاییەی کە ھێرمس بە ئۆدیسیایی دەبەخشێت بە شێوەیەکی ناوازە ناوی ھێنراوە.
ئەم گیاییە لە لایەن خواوەندەکان ناونراوە مۆڵی،
ئاماژە بەوە کراوە کە لە دەشتاییەکانی ناو دارستانەکان دەست دەکەوێت،
ئەم ڕووەکە ڕەگەکەی ڕەشە و گوڵەکانی وەک شیر سپییە
وەک چیرۆکەکانی تری سێرسی،
مۆڵیش چه‌ندین سه‌ده‌ بە بەرھەمی خەیاڵ ئەژمار دەکرا.
بەڵام لە ساڵی ١٩٥١، دەرمانسازی ڕوسیی، میخایل ماشکۆڤسکی
دەرمانێک دەدۆزێتەوە کە لەلایەن دانیشتوانی شاخەکانی ئوڕال
بەکاردێت کە بریتیە ڕووەکێک کە ڕەگەکەی ڕەشە و گوڵەکەی وەک شیر سپییە
بۆ چارەسەری شەلەلی منداڵان.
ڕووەکەکە پێی دەوترێت سنۆدڕۆپ،
پێکھاتەیەک لە خۆ دەگرێت کە پێی دەوترێت گاڵانتامین
کە ڕێگە لە تێکچوونی ئەسیتل کۆلینی گوازەرەدەمارەکان دەگرێت،
ئەمەش وەک دەرمانێکی کاریگەری نەک تەنھا دژ بە ڤایرۆسی پۆلیۆ بەڵکو
ئەلزەھایمەریش ئەژمار دەکرێت.
لە کۆبوونەوەی دوانزدەھەمی دەمارناسانی جیھانی،
دکتۆر ئەندریاس پلاتیکیس و ڕۆجەر دۆڤیسن
یەکەم کەس بوون کە پێشنیار بکەن سنۆدڕۆپ ئەو ڕووەکەیە کە ھێرمس بە ئۆدیسیایی بەخشیوە.
لەگەڵ ئەوەی بەڵگەی تەواو بەردەست نییە کە خه‌ڵكی لەسەردەمی ھۆمەر
کە بزانن کاریگەریەکانی دژە-وڕێنە چین،
بەڵام تێکستێکی تیۆفراستەس کە لە سەدەی چوارەھەم نووسراوە
باس لەوە دەکات کە مۆڵی وەک دەرمان دژه‌ بە شتە ژەھراویەکان بەکار دێت.
بۆیە، ئایا ئەمە ئەوە دەگەیه‌نێت،
کە ئۆدیسیا، سێرسی و کەسەکانی تری ناو چیرۆکی ئۆدیسیا ڕاستەقینە بن؟
نا، مەرج نییە.
بەڵام ئەمە پێشنیاری ئەوە دەکات کە چیرۆکە کۆنەکان توخمی ڕاستەقینەی زۆرتریان تێدایە
وەک ئەوە بیرمان لێ دەکردەوە.
تا زیاتر سەبارەت بە دەوروبەرمان بزانین،
لەوەیە چەندە زانیاریەکی شاراوە ئاشکرا بکەین
کە لە ناو ئەفسانەکان و بەسەرھاتە کۆنەکان خۆیان حەشار دابێت.