Meer dan 100 jaar na een eerste verschijning
in de mistige, gaslampverlichte straten in Victoriaans Londen
is Sherlock Holmes wereldwijd herkenbaar.
Zelfs zijn garderobe en accessoires zijn iconisch:
de Inverness-jas,
hertenstalkerhoed
en kalebaspijp.
Figuren zoals zijn beste vriend en huisgenoot Doctor Watson,
aartsvijand Moriarty
en huishoudster mevrouw Hudson
zijn een deel geworden van het populaire bewustzijn,
net als zijn exceptionele, onfeilbare macht van deductie
die in naam van de wet wordt toegepast,
zijn beruchte drugsgebruik
en zijn populaire uitspraak: "Elementair, mijn beste Watson."
Toch verschijnen veel van deze herkenbare kenmerken van Holmes
niet in Arthur Conan Doyles originele verhalen.
Doyles grote detective lost op allerlei manieren misdrijven op
en niet enkel door het gebruik van deductie.
Hij speculeert, waagt soms zelfs een gok en maakt regelmatig valse aannames.
Verder wordt mevrouw Hudson nauwelijks genoemd,
niemand zegt: "Elementair, mijn beste Watson"
en de detective en zijn partner leven merendeels gescheiden.
Moriarty, de grote schurk, verschijnt alleen in twee verhalen,
het drugsgebruik van de detective is onregelmatig na de eerste twee romans
en Holmes is zelden gefascineerd door het Engels rechtssysteem.
Hij bepaalt veel liever zijn eigen vorm van natuurlijke gerechtigheid
dan zich te houden aan de letter der wet.
Ten slotte: veel van de meest iconische elementen van de Holmesiaanse legende
zijn ook niet van Doyle.
De hertenstalkerhoed en -jas werden eerst bedacht door Sidney Paget,
de oorspronkelijke illustrator van het verhaal.
De gebogen pijp werd gekozen door Amerikaanse acteur William Gillette,
zodat het publiek zijn gezicht duidelijker op het podium kon zien,
en de zin "Elementair, mijn beste Watson",
werd bedacht door auteur en humorist P.G. Wodehouse.
Wie is Sherlock Holmes nou precies?
Wie is de werkelijke grote detective en waar kunnen we hem vinden?
Puristen antwoorden waarschijnlijk dat de originele Sherlock
geïnspireerd op Arthur Conan Doyles universiteitsbegeleider dokter Joseph Bell
de ware is.
Maar het feit blijft dat die versie van Sherlock grotendeels werd overschaduwd
door het enorme volume aan interpretatie,
waardoor Doyles detective grotendeels onherkenbaar blijft.
Hier is een ander, ingewikkelder,
maar misschien bevredigender antwoord op de vraag,
maar om daar te komen, moeten we eerst het enorme aantal interpretaties afwegen
van de grote detective.
Sinds Conan Doyles eerste verhaal in 1887
waren er duizenden aanpassingen op Holmes,
wat hem misschien het meest bewerkte fictieve personage in de wereld maakt.
Dit proces begon met Victoriaanse podiumbewerking
en nam in rap tempo toe met de opkomst van film.
Er waren alleen al in de eerste twee decennia van de 20e eeuw
meer dan 100 film-aanpassingen van Holmes.
Sindsdien zijn er nog duizenden meer in druk,
op film,
op televisie,
op het podium
en op de radio.
Holmes is door mensen over de hele wereld geherinterpreteerd
op bijzonder verschillende en vaak tegenstrijdige manieren.
Deze aanpassingen tonen zowel Holmes populariteit
als zijn flexibiliteit.
Zo was hij te zien in diverse anti-nazi propagandafilms van de geallieerden
tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Zowel Winston Churchill als Franklin Delano Roosevelt
waren enthousiaste liefhebbers,
waarbij laatstgenoemde zelfs deelnam aan 'The Baker Street Irregulars',
een gemeenschap van Holmesbewonderaars,
en 'Baker Street' als bijnaam gaf aan een schuilplaats van de geheime dienst.
Toch verscheen Holmes ook tegelijkertijd
in diverse Duits-talige film-aanpassingen,
waarvan men zei dat het zeer geliefde favorieten waren van Adolf Hitler.
Laten we terugkomen op onze vraag.
Wil de echte Sherlock Holmes alsjeblieft opstaan?
In werkelijkheid lijkt hij door alle aanpassingen wel een Russisch poppetje.
Sherlock is een culturele tekst
die steeds weer werd gewijzigd en waarbij iedere nieuwe interpretatie
als een nieuwe laag over de vorige viel.
Dit houdt in dat Sherlock continu evolueert
en ideeën en waarden belichaamt
die vaak ver afwijken van wat Conan Doyle beschreef.
Aan het eind van een bepaald verhaal verschijnt Sherlock weer,
misschien ietwat veranderd,
met een nieuw gezicht en verfrissende manieren of zinswendingen,
maar hij blijft hoofdzakelijk Sherlock,
onze Sherlock.