Ne zaman iş seyahatine çıkacak olsam,
içme suyumun nereden geldiğini bulmaya çalışırım,
dışkımla idrarımın nereye gittiğini de.
(Gülüşmeler)
Bu sayede, aile arasında "Kaka Prensesi" lakabını aldım
ve bu birçok tatilimizi mahvetti, çünkü normal bir şey değil.
Fakat nereye gittiğini düşünmek, dışkımız ve idrarımızın üstün güçlerinin
neler olduğunu anlamaktaki ilk aşama.
(Gülüşmeler)
Evet.
Yararlıca kullanırsak,
daha sağlıklıca ve güzelce yaşayabiliriz.
New Mexico'da bulunan Santa Fe'deki şu manzaraya bir bakın.
Zihninizde oluşan sözcükleri ve hisleri bir düşünün.
Burası işlenmiş lağım suyu kullanılarak sulanmış.
Hislerinizde değişiklik var mı?
Olabilir gibi geliyor bana.
Sorun değil ama bu.
Bu konuda nasıl hissettiğimiz,
tam olarak ne kadar yenilikçi olabileceğimizi belirleyecek.
İşleyiş biçimini açıklamak istiyorum,
ama hangi sözcükleri kullanayım?
Yani, "bok" ve "sidik" gibi kaba sözcükler kullanabilirim,
o zaman büyükannem videoyu izlemez.
Ya da "kaka" ve "çiş" gibi çocuksu sözcükler kullanabilirim.
Ya da "dışkı" ve "atık" gibi bilimsel sözcükler kullanabilirim.
Karışık kullanacağım.
(Gülüşmeler)
Elimde bunlar var. (Gülüyor)
Şu kenar mahallede,
kaka, çiş ve yıkama suyu şu arıtma tesisine gidiyor,
bölge halkının tam ortasına.
Arıtma tesisinden çok bir parka benziyor.
Tüm bu çakıl katmanının en dibindeki kaka --
kimseye dokunmadan --
bataklık bitkilerine katı besin sağlıyor.
Diğer uçtan çıkan temiz, berrak suysa
herkesin bahçesini sulamak için yer altından dolaşıyor.
Çölde olsalar bile,
kendi vahalarına sahipler.
Bu yaklaşıma Tümleşik Su Yönetimi deniyor,
bütüncül ya da kapalı devre de deniyor.
Adı ne olursa olsun,
bu yaklaşım, mevcut durumdaki şu temizlik düşüncemizle çatışma içinde:
Sınırlandır, arıt, kurtul.
Fakat bu yaklaşımda, bir aşama iyisini yapıyoruz.
En baştan yeniden kullanmak için tasarlıyoruz,
çünkü her şey yeniden kullanılır,
biz yeni yeni planlamaya başladık.
Sıklıkla, bu yaklaşım gerçekten güzel alanlar ortaya çıkarıyor.
Fakat bu sistemdeki en önemli şey,
çalışma tekniği değil.
Önemli olan hissettikleriniz.
Bahçenizde bunu ister misiniz?
Neden olmasın?
Bu soru gerçekten çok ilgimi çekiyor.
Neden temizlik konusunda daha çok yenileşme görmüyoruz?
Neden bu, yeni olağan durumumuz olmasın?
Bu soruyu bu kadar çok önemsediğim için
kâr amacı gütmeyen Recode'da çalışıyorum.
Sürdürülebilir yapı ve imar
uygulamalarının benimsenmesini hızlandırmak istiyoruz.
Daha fazla yenileşme istiyoruz.
Fakat birçok durumda, yenileşmenin tüm türleri --
daha güzelce yaşamamıza yardım edecek türleri --
yasa dışı çıkıyor.
Günümüz yönetmelik ve yasaları, var olan en iyi uygulamanın
hep en iyi uygulama olarak kalacağı varsayımıyla yazılmış,
bitmeyen sürekli eklemelerle.
Ancak yenileşme her zaman ekleme değildir.
Şöyle bir durum var, yeni bir tekniğe karşı yaklaşımımız
yaptığımız her şeyin içine işliyor:
Konuşma biçimimize,
insanları eğitime teşvikimize,
şakalarımıza, yasalarımıza....
Nihayetinde, ne derece yenileşmeci olabileceğimizi belirliyor.
Temizlikte yenileşememizin ilk nedeni bu.
Temizlik hakkında konuşurken biraz rahatsız hissediyoruz,
bu yüzden ben çok kurcalayınca "Kaka Prensesi" oluyorum.
İkinci nedense şu:
ABD'de sorunumuzun olmadığını düşünüyoruz.
Ama öyle değil.
Hâlâ ABD'de, lağım suyundan bok içtiğimiz için hastalanıyoruz.
Her yıl yedi milyon insan hastalanıyor,
yılda 900 kişi ölüyor.
Durumu iyileştirmek içinse bütüncül bir yaklaşımda değiliz.
Bir şeyi çözdüğümüz yok.
Yaşadığım Portland, Oregon'da,
yağmurlu bir havada bikinimle yüzmeye gidemiyorum,
çünkü bazen ham lağımı nehirlerimize boşaltıyoruz.
Yağmur suyumuz ve lağım suyumuz aynı arıtma tesisine gidiyor.
Aşırı yağmur olunca, nehre taşıyor.
Portland bu konuda tek değil.
Belediyelerin yüzde kırkı
ham ya da kısmen arıtılmış lağımı su yollarımıza boşalttığını bildiriyor.
Mevcut durumdaki diğer vurucu meseleye gelince,
kakanızın ve çişinizin yarısı toprağı gübrelemeye gidiyor.
Diğer yarısıysa yakılıyor
ya da çöpe gidiyor.
Bu bana göre oldukça vurucu,
çünkü her gün çıkardıklarınızda inanılmaz besin maddeleri var.
Domuz gübresiyle kıyaslayabiliriz;
biz de hepçiliz, onlar da hepçil.
Kakanızla çişinizi ağaç için sağlık verici bir meyve suyu gibi düşünün.
(Gülüşmeler)
Diğer vurucu noktaya gelince,
aldığımız ilaçların hepsini de su yollarımıza gönderiyoruz.
Ortalama bir atık arıtma tesisi suya karışan ilaçların belki de
yarısını arıtabilir.
Geri kalan diğer yarısı doğrudan diğer tarafa gidiyor.
Bir düşünün, ilaçlardan oluşan bir karışım --
hormonlar, steroidler, Vicodin --
bir balığa,
bir köpeğe,
bir çocuğa neler yapar?
Fakat bu sorun, devam ettirmemiz gereken bir sorun değil.
Tersine çevirirsek, birçok diğer sorunumuzu
çözebilecek bir kaynak oluşturabiliriz.
Sizin de bu düşünceyi iyice sindirmenizi istiyorum,
bu yüzden hayal edin size göstereceğim teknolojileri
ve şu bakış açısını:
"Yeniden kullanacağız.
Güzelleştirmek için tasarlayalım" --
lazımlık eğitimi olarak görün.
(Gülüşmeler)
Bence buna hazırsınız.
Kültür toplumu olarak biz bu ileri seviye lazımlık eğitimine hazırız.
Üye olmanız için üç harika neden var.
Bir numara:
Yiyeceğimizi gübreleyebiliriz.
Her birimiz bir miktar kaka ya da çiş yapıyoruz,
yiyeceğimizin yarısını belki de hepsini gübrelemeye yeter,
beslenme biçimine bağlı tabii.
Tuvaletteki o koyu kahverengi kaka niçin o renkte biliyor musunuz?
Ölü şeylerden, bakteriler.
İşte bu karbondur.
Karbonu toprağa eklediğimizde
topraktaki diğer mineral ve besinlere bağlanacaktır.
Bom! Alın size daha sağlıklı yiyecek.
Aha! Alın size daha sağlıklı insanlar.
Kimyasal gübrelerin içerisinde karbon bulunmaz.
Tüm hayvan ve insan gübresini toprağımıza taşıdığımızı düşleyin,
fosil yakıta dayalı gübreye bel bağlamak zorunda kalmayabiliriz,
uzak maden minerallerine de.
Tasarruf edebileceğimiz enerjiyi düşleyin.
Şimdi, kimilerimiz bu döngüyü kirleten
sanayi ürünleri hakkında endişeli olabilir.
Bu sorun çözülebilir.
Fakat kakayla çiş hakkında konuşurkenki rahatsızlığı bir kenara bırakmalıyız ki
yeniden kullanımı hakkında sakince konuşabilelim,
kullanmayacağımız şeylerden de konuşalım.
Şunu iyi dinleyin:
Temizliğe yaklaşımımızı değiştirirsek
iklim değişikliğini yavaşlatmaya başlayabiliriz.
Kakadaki karbonu hatırladınız mı?
Karbonu toprak bankamıza ekleyebilirsek
havaya saldığımız karbondioksidi emmeye başlayacak.
Küresel ısınmayı yavaşlatmaya yardım edebilir.
Size bazı cesur ruhları göstermek istiyorum,
bu kişiler ileri seviye lazımlık eğitimi yaklaşımını benimseyecek kadar cesur.
New Mexico'daki bu kişiler --
bunu niye yaptılar?
Çöldeler diye mi? Tasarruf için mi? Evet.
Fakat daha önemlisi, huzurlu hissettiler,
tuvaletlerinden akanı kaynak olarak gördükleri için.
Portland, Oregon'da sıradan bir ev.
Bu ev özel, çünkü gübre dönüşümlü bir tuvaletleri var,
tüm kaka ve çişleri, birikerek toprak iyileştiriciye dönüşüyor.
Yıkama suları, banyo suları toprağın altından
kuru odun parçacıkları dolu çukurlara
gidiyor ve bu meyve bahçesini suluyor.
Buna izin çıkartmak istedikleri zaman
Oregon'da bu yasaktı.
Fakat yakındaki diğer beş eyalette izin veriliyordu.
Recode'un -- çalıştığım kuruluşun -- ilk yasa değişikliği mücadelesiydi bu.
Tümleşik Su Yönetimi yaklaşımının en ucuz seçenek olduğu
harika bir örnek görüyoruz.
Portland'ın şehir merkezindeki üç adet yüksek binadan bahsediyorum
ve çektikleri sifonlar lağıma gitmiyor.
Nasıl mı?
Yıkama suları yeniden kullanılıyor; tuvalet sifonları için,
havalı mekanik sistemler için
ve bahçeyi sulamak için.
Bina kullanılabilecek her şeyi tükettiğinde --
içine ettiğinde desek de olur --
hemen yanındaki bitki ve bakterilerce en üstün biçimde işleniyor
ve hemen altındaki yer altı suyuna süzülüyor.
Tüm bu işlemler
çevredeki lağım altyapısını yenilemekten daha ucuzdu.
Bu da, değişikliğe giderek heyecanlanmak için
son neden oluyor:
Çok fazla tasarruf yapabiliriz.
Oregon'daki türünün ilk yasal izniydi bu.
Cesur ve açık fikirli insanlar toplandı ve rahatça dedi ki:
"Boktan iş, ama mantıklı."
(Gülüşmeler)
"Yapalım öyleyse."
(Alkış)
Anladınız işte.
Örnekler gösterip duruyorum,
herkes var olan şeyleri yeniden kullanıyor.
Niçin yapıyorum?
Eskiyen altyapımıza baktığımızda, -- gerçekten epey eski --
bunu yenileme maliyetine baktığımızda,
bu maliyetin dörtte üçü şehrin altında kıvrılan borular.
Baştan kurarken, yenileştirirken,
var olan her şeyi işlemek ve yeniden kullanmak daha mantıklı.
San Francisco bunun mantığını kavradı:
Her meskene indirime yatırım yapıyor,
yıkama sularını ve yağmur sularını tekrar kullanarak
arka bahçelerini sulamaları için;
çünkü topluluk olarak tasarruf edecekleri su çok fazla.
Fakat niçin bütün bu projeler bu kadar yenilikçiydi?
İşin para boyutu var, evet.
Ama daha önemlisi,
ileri seviye lazımlık eğitimi fikri insanları rahatlattı.
Temizlikteki yenileşmeci anlayışı diğer şeylerdeki gibi benimsesek ya,
örneğin güneş enerjisindeki gibi.
Düşünün bir -- güneş enerjisi de yaygın değildi ve el yakıyordu.
Artık her zamankinden daha çok güç ağımızın bir parçası oldu.
Zor durumlarda dayanıklılığı sağlıyor.
Artık güneş gibi bir güç kaynağımız var,
dünyadaki sorunlardan etkilenmiyor.
Tüm bu yenileşmeyi ne körüklüyor?
Bizler.
Enerjiden bahsediyoruz.
Enerjiden bahsetmek havalı.
Hatta kimileri sorunlardan bahsediyor,
enerjimizi sağladığımız kısıtlı kaynak sorunlarından.
Bu konuda çalışması için en iyi ve parlak kişileri destekliyoruz --
daha iyi güneş panelleri, daha iyi piller, ne varsa işte hepsi.
İçme suyumuzun nereden geldiğini de konuşalım,
kakamızla çişimizin gerçekten nereye gittiğini de.
Bu konuyu konuşmadaki rahatsızlığımızdan kurtulabilirsek
geleceğimizin altın madeni olacak bir şey oluşturabiliriz.
Her sifonu çektiğinizde,
sizden düşünmenizi istiyorum,
"Kakamla çişim nereye gidiyor?
Getirili biçimde kullanılıyorlar mı?"
(Gülüşmeler)
"Ya da su yolunun birinde zarar ziyan mı olacaklar?"
Bilmiyorsanız gidin öğrenin.
Yanıt hoşunuza gitmezse,
değişimi sağlayacak kişilerle iletişime geçmenin yolunu bulun,
ileri seviye lazımlık eğitiminiz var, tekrar kullanıma hazırsınız.
Hepinizin nasıl hissettiği
tam olarak ne kadar yenilikçi olabileceğimizi belirleyecek.
Çok teşekkürler.
(Alkışlar)