Niewielu wpłynęło na świat w takim stopniu jak Platon.
Pewien XX-wieczny filozof powiedział nawet,
że wszystkie zachodnie filozofie pochodzą od Platona.
Platon stworzył pierwszą zachodnią akademię
i był nauczycielem największych umysłów starożytnej Grecji,
w tym Arystotelesa.
Ale nawet Platon nie był idealny.
Wśród jego wybitnych idei
znalazły się też takie, które nie przetrwały próby czasu.
Oto krótki przegląd najlepszych i najgorszych idei filozofa.
Platon uważał, że poza naszym nieidealnym światem
istnieje idealny świat Form.
Formy to idealne wersje rzeczy i pojęć wokół nas.
Są rodzajem instrukcji dla naszego świata.
W świecie Form istnieje idealne drzewo,
idealny kanał na YouTube,
a nawet idealna sprawiedliwość
i idealna miłość.
Nasza rzeczywistość to zbiór nieidealnych kopii tych Form.
Platon uważał, że filozofowie powinni dążyć do kontemplacji
i zrozumienia tych idealnych Form.
Dzięki temu będą mogli lepiej poruszać się w naszej zwodniczej rzeczywistości.
Choć może wydawać się to głupie,
przepaść między światem
a prawdą, która się za tym kryje,
pozostaje jednym z największych problemów filozofii.
Na ten temat wiele tysięcy stron napisali zarówno teolodzy,
filozofowie,
jak i scenarzyści.
Pytanie, czy powinniśmy ufać naszym zmysłom
czy rozumowi?
Według Platona odpowiedź brzmi: rozumowi.
Rozum daje nam możliwość kontemplacji Form.
Zdarzało się jednak, że umysł zawodził Platona.
Gdy filozof miał określić miejsce człowieka w hierarchii zwierząt,
wrzucił ludzi do jednego worka z ptakami.
"Dwunożny i nieopierzony", tak Platon opisał człowieka.
Diogenes z Synopy, poirytowany tą definicją,
wtargnął na wykład Platona z oskubanym kurczakiem
i ogłosił: "Oto jest człowiek Platona".
Wróćmy do kilku dobrych idei.
Platon to jeden z pierwszych teoretyków politycznych.
Wspólnie z Arystotelesem uważany jest za jednego z ojców nauk politycznych.
Platon uważał, że nie ma różnicy między rządzeniem a innymi zawodami,
garncarzem czy lekarzem.
Rządzić mogą tylko ci, którzy w swoim zawodzie doszli do perfekcji.
Rządzenie było sztuką kontemplacji Form.
W dziele "Państwo" Platon stworzył państwo idealne,
w którym sprawiedliwość jest celem ostatecznym.
Państwo doskonałe Platona miało tworzyć swoisty organizm, działający w harmonii.
Powinien nim rządzić król-filozof.
Wyprzedzając swoją epokę,
Platon stwierdził, że kobiety również mogą rządzić państwem idealnym.
Niestety, w stosunku do kobiet Platon nie był konsekwentny.
Porównywał je do dzieci.
Uważał również, że macica kobiety jest żywym zwierzęciem,
które przemieszcza się po ciele, powodując choroby.
Ten nietrafiony pomysł, przejęty przez współczesnych Platonowi,
pokutował potem w medycynie europejskiej przez setki lat.
Platon uważał, że społeczeństwo powinno dzielić się na trzy grupy:
twórców,
wojsko
i rządzących.
Zaproponował też "szlachetne kłamstwo", które miało zapewnić spokój społeczny.
Polegało ono na wmówieniu ludziom,
że wszyscy urodzili się ze złotem, srebrem albo mieszanką mosiądzu i żelaza
w duszach.
To miało przesądzać o życiowych rolach.
Niektórzy myśliciele uznali "szlachetne kłamstwo"
za pierwowzór XX-wiecznej propagandy,
a postać króla-filozofa nazwali inspiracją dla dyktatorów.
Czy kilka nietrafionych pomysłów
może zakwestionować pozycję Platona jako jednego z najwybitniejszych filozofów?
Nie!
Przywódcom i myślicielom, którzy nadeszli po nim,
Platon dał punkt wyjścia do rozważań.
Przez stulecia
testowano te idee w teorii i w praktyce.
Jedne zaakceptowano, inne odrzucono.
Po dziś dzień modyfikujemy i udoskonalamy platońskie idee,
które położyły podwaliny pod współczesny świat.