(Regenwoudgeluiden)
In de zomer van 2011, bezocht ik als toerist
het regenwoud van Borneo voor de allereerste keer.
Je kunt je voorstellen
dat de overweldigende geluiden van het bos me het meest troffen.
Het is een continue kakofonie.
Sommige geluiden springen eruit.
Dit is bijvoorbeeld een grote vogel, een gewone neushoornvogel
Dit zoemen is een krekel.
Dit is een familie gibbons.
Eigenlijk zingen ze naar elkaar over grote afstand.
De plaats waar dit werd opgenomen was een gibbonreservaat.
Daarom hoor je er zoveel.
Maar het belangrijkste geluid dat toen uit het oerwoud kwam,
hoorde ik niet.
Niemand hier had het gehoord.
Het was dus een gibbonreservaat.
Het grootste deel van de tijd rehabiliteren ze gibbons,
maar ze moeten ook veel tijd besteden
aan het beschermen van het gebied tegen illegale houtkap.
Als je het bosgeluid neemt
en je haalt de gibbons, de insecten en de rest weg,
dan hoor je de hele tijd op de achtergrond in de opnames
het geluid van een kettingzaag op grote afstand.
Er waren drie fulltime opzichters die postten in dit reservaat
en wier taak het was om te waken tegen illegale houtkap.
Op een dag gingen we weer eens, als toeristen, het bos in.
Binnen vijf minuten lopen,
stuitten we op iemand die een boom aan het kappen was,
een paar honderd meter van de rangerbasis.
Men kon de kettingzagen niet horen,
omdat, zoals je gehoord hebt, het regenwoud erg luidruchtig is.
Ik vond het onaanvaardbaar dat in deze moderne tijd,
en een paar honderd meter vanaf de rangerbasis, in een reservaat,
niemand kon horen dat iemand een kettingzaag start.
Het klinkt onmogelijk, maar het was echt waar.
Hoe stop je illegale houtkap?
Het is voor een ingenieur verleidelijk
om altijd te denken aan waanzinnige hightech-oplossingen,
maar je bent wel in het regenwoud.
Het moet eenvoudig en schaalbaar zijn.
Toen we er waren, merkten we ook
dat alles wat we nodig hadden, er al was.
We konden een systeem maken, waarmee we het konden stoppen,
door te gebruiken wat er al was.
Wie en wat was al in het bos?
Er waren al mensen.
De groep van drie toegewijde, fulltime opzichters,
die erheen konden gaan en het stoppen,
maar ze moesten wel weten wat er in het bos gaande was.
De grootste verrassing was
dat er verbinding was in het bos.
De gsm's werkten zelfs ver van alles af.
Honderden kilometers vanaf de dichtstbijzijnde weg.
Daar is sowieso geen elektriciteit, maar wel gsm-dekking.
Deze mensen zaten continu op Facebook.
Ze zaten op het internet op hun gsm,
en daarom ging ik me afvragen of het mogelijk was
om de bosgeluiden te gebruiken,
door kettingzaaggeluiden met een app op te pikken,
omdat mensen ze niet kunnen horen,
en dan een alarm versturen.
Je moet dan wel een apparaat in de bomen hebben.
Als we dus een apparaat hadden dat bosgeluiden beluistert,
verbinding maakt met het gsm-netwerk,
en de mensen op de grond alarmeert,
dan zou dat een oplossing voor het probleem kunnen zijn.
Laten we het even hebben over het redden van het regenwoud,
want daar horen we al zo lang over.
Mijn generatiegenoten horen al over het regenwoud redden
van kinds af aan.
De boodschap is altijd dezelfde:
we moeten het regenwoud redden, heel belangrijk,
zoveel voetbalvelden zijn gisteren verwoest.
Maar nu nog slechts de helft van het regenwoud over is,
hebben we mogelijk ernstigere problemen, zoals klimaatverandering.
Het volgende onbekende feit heb ik me echter nooit gerealiseerd:
ontbossing zorgt voor meer broeikasgas
dan alle vliegtuigen, treinen, auto's en vrachtauto's en schepen samen.
De een-na-grootste veroorzaker van klimaatverandering.
En volgens Interpol
is 90% van de houtkap in het regenwoud illegaal,
zoals het illegale kappen dat we zagen.
Als we dus mensen in het bos kunnen helpen de regels te handhaven,
dan kunnen we een groot deel van die 17% afhalen,
en snel veel invloed uitoefenen.
Het kan de goedkoopste en snelste manier zijn om klimaatverandering tegen te gaan.
Dit systeem stellen we ons voor.
Het lijkt hightech.
Zodra het geluid van een zaag in het bos te horen is,
pikt het apparaat het geluid op,
en stuurt een alarm via het gsm-netwerk dat al aanwezig is,
naar een opzichter in het veld
die gelijk naar de plek kan gaan, om het kappen te stoppen.
Het gaat niet meer om het zoeken van een gekapte boom.
of het zien van een boom met een satelliet,
in een gebied dat gekapt is.
Het gaat om real-time tussenkomst.
Ik zei dat het de goedkoopste en snelste manier was,
maar in de praktijk lukte het niet, zoals je net zag.
Dus toch niet zo goedkoop.
Als echter de apparaten in de bomen gsm's zouden zijn,
zou het heel goedkoop kunnen.
Gsm's worden jaarlijks met honderden miljoenen weggegooid.
Honderden miljoenen alleen al is de V.S.
De rest van de wereld niet meegerekend, wat wel zou moeten.
Eigenlijk zijn gsm's geweldig.
Ze zitten vol sensoren.
Ze horen de bosgeluiden.
We moeten ze wel beschermen.
We moeten ze in dit doosje stoppen,
en ze hebben stroom nodig.
Dat was een van de grootste uitdagingen,
want een gsm van stroom voorzien onder een bladerdak,
überhaupt zonne-energie onder een bladerdak,
was tot nu toe een probleem.
Dit hier is een uniek zonnepaneelontwerp,
dat in elkaar is gezet met hergebruikte bijproducten uit de industrie.
Deze stroken waren restmateriaal.
Dit ben ik, die alles in elkaar zet
in de garage van mijn ouders.
Nog bedankt dat ik die mocht gebruiken.
Hier zie je zo'n apparaat in een boom.
Je ziet hier dat het goed verstopt zit
in het bladerdak, van een afstand.
Belangrijk, want hoewel ze
kettingzagen horen tot op een kilometer afstand,
zodat je drie vierkante kilometer kunt controleren,
als iemand het wegneemt, is het gebied onbeschermd.
Werkt dat echt?
Om dat te testen, ging het mee terug naar Indonesië.
Naar een andere plek,
naar een ander gibbonreservaat
dat elke dag werd bedreigd door houtkap.
Al op de tweede dag werden zaaggeluiden opgepikt.
We kregen gelijk een alarmmelding,
via een e-mail op mijn gsm.
We hadden net een boom beklommen en iedereen was net beneden.
Ze stonden allemaal een sigaret te roken
en toen kreeg ik een e-mail; iedereen werd stil.
Inderdaad hoorde je de kettingzaag
heel ver op de achtergrond,
maar niemand had het tot dan toe gemerkt.
Toen gingen we eropaf om de houtkappers te laten stoppen.
Ik was nogal zenuwachtig.
Hier waren we net aangekomen op de plek waar de houtkappers waren.
Hier zie je het moment waarop ik spijt krijg
van de hele onderneming.
Ik weet niet wat er aan de andere kant is.
Die man is veel moediger dan ik.
Maar hij ging verder, dus ik moest wel.
Toen we eenmaal de heuvel over waren,
betrapten we de houtkappers op heterdaad.
Het was zo'n verrassing --
ze waren nooit eerder onderbroken --
en zij waren zo onder de indruk
dat ze niet meer terug zijn gekomen, hoorden we.
Het waren prima kerels.
Ze lieten ons zien hoe het gaat.
We raakten overtuigd dat,
wanneer je gelijk verschijnt en de mensen stopt,
dat voldoende werkt als afschrikmiddel en ze komen niet meer terug.
Dus --
(Applaus) Dank je wel.
Het ging van mond-tot-mond omdat we het veel mensen vertelden,
en toen voltrok zich iets bijzonders.
Mensen uit de hele wereld gingen ons mailen en bellen.
We zagen dat mensen uit heel Azië,
mensen uit heel Afrika en Zuid-Amerika,
zeiden dat ze het ook wel konden gebruiken,
en het belangrijkste was
dat we erachter kwamen, dat het niet bijzonder was,
dat je in het bos goede ontvangst hebt met je gsm.
Niets bijzonders, zei men.
Vooral aan de bosranden, die het kwetsbaarst zijn.
Toen gebeurde iets geweldigs.
Men ging ons zijn oude mobieltjes sturen.
We hebben nu een systeem
waar we grondpersoneel gebruiken, mensen die er al zijn,
die de bestaande verbinding kunnen verbeteren.
We gebruiken oude gsm's die opgestuurd worden
door mensen uit de hele wereld
die hun gsm een nuttig tweede leven willen geven.
Als de rest van het apparaat ook wordt hergebruikt,
dan denken we dat het compleet opgewaardeerd is.
Dit is dus niet gedaan met iets hightechs.
Het is gedaan met wat er al was
en ik weet zeker dat er, los van gsm's,
altijd genoeg voorhanden zal zijn
om dit soort dingen mee te bouwen
die effectief kunnen zijn in een nieuwe context.
Dank je wel.
(Applaus)