Ik heb een vraag.
Kan een computer gedichten schrijven?
Dit is een provocerende vraag.
Je denkt er even over na
en plots heb je een hoop andere vragen, zoals:
wat is een computer?
Wat is een gedicht?
Wat is creativiteit?
Maar dit zijn vragen
die mensen hun leven lang proberen te beantwoorden,
niet in één TED Talk.
We moeten dus iets anders proberen.
Hier staan twee gedichten.
Het ene is geschreven door een mens
en het andere door een computer.
Ik vraag jullie wie welk gedicht geschreven heeft.
Probeer maar:
Gedicht 1: Kleine vlieg / Ik heb verruwd / Uw zomerspel / Ver weggeduwd.
Ben niet ik / Een vlieg als gij? / Of bent niet gij / Een man als ik?
Gedicht 2: We kunnen voelen / Activist door je van leven / ochtend /
Stopt om te zien, paus ik haat de / Niet al de nacht een begin / Goed anders (...)
Oké, jullie tijd is om.
Hand omhoog als je denkt dat een mens het eerste heeft geschreven.
Oké, de meesten.
Hand omhoog als je denkt dat een mens het tweede heeft geschreven.
Erg moedig van jullie,
want het eerste gedicht werd geschreven
door de menselijke dichter William Blake.
Het tweede werd geschreven door een algoritme
dat alle taal van één dag op mijn Facebookfeed nam
en die dan algoritmisch regenereerde
volgens methodes die ik later zal beschrijven.
Laten we er nog een proberen.
Je hebt weer niet veel tijd om dit te lezen,
dus volg je instinct.
#1: Een leeuw brult en een hond blaft. Het is interessant / en fascinerend
dat een vogel vliegt en niet / brult of blaft. Lieflijke verhalen over dieren
zijn in mijn dromen en ik zing ze allemaal als ik / niet uitgeput en vermoeid ben.
#2: Oh! Kangoeroes, lovertjes, chocoladedrank! / Zo bevallig!
Parels, / harmonica's, bonbons, aspirines! Al / de dingen waar ze over praatten (...)
Oké, jullie tijd is om.
Als je denkt dat het eerste gedicht van een mens is:
hand omhoog.
Oké.
Als je denkt dat het tweede gedicht van een mens is:
hand omhoog.
Hier zijn we dus duidelijk verdeeld over.
Dit was veel moeilijker.
Het antwoord is:
het eerste gedicht werd gegenereerd door een algoritme dat Racter heet
en in de jaren 70 werd ontwikkeld.
Het tweede gedicht is van Frank O'Hara,
toevallig een van mijn favoriete menselijke dichters.
(Gelach)
Wat we nu net gedaan hebben, is een Turingtest voor poëzie.
Alan Turing stelde de Turingtest als eerste voor in 1950
om deze vraag te beantwoorden:
kunnen computers nadenken?
Alan Turing vond dat als een computer een tekstgesprek kon voeren met een mens
zonder dat die mens met zekerheid kon zeggen
of hij met een computer of een mens praatte,
dat die computer dan als intelligent beschouwd kon worden.
In 2013 hebben mijn vriend Benjamin Laird en ik
een Turingtest voor poëzie online gezet.
Die heet 'bot or not'
en je kunt het zelf uitproberen.
Het is eigenlijk hetzelfde spelletje.
Je krijgt een gedicht te lezen,
je weet niet of het van een mens is of van een computer,
en je moet het raden.
Duizenden mensen hebben deze test online gedaan
en dus hebben we resultaten.
Wat zijn de resultaten?
Turing zei dat als een computer
30% van de tijd een mens kon misleiden,
dat hij daarmee geslaagd was voor de Turingtest.
We hebben computergedichten in onze database
waarvan 65% van de menselijke lezers dachten dat ze van een mens waren.
Ik denk dus dat we een antwoord hebben op onze vraag.
Kan een computer gedichten schrijven
volgens de logica van de Turingtest?
Ja, absoluut.
Maar als je je ongemakkelijk voelt bij dit antwoord, geen probleem.
Als je onwillekeurige reacties vertoont
is dat ook geen probleem want we zijn nog niet klaar.
Laten we onze derde en laatste test spelen.
Je gaat weer moeten lezen
en me zeggen welk gedicht van een mens is.
#1: Rode vlaggen de reden voor mooie vlaggen. / En lintjes.
Lintjes van vlaggen / En materiaal dragen/ Reden voor materiaal dragen. (...)
#2: ‘t Gewond hert springt het hoogst, / Ik hoor de woudnarcis
Ik hoor de vlag vandaag / Ik hoor des jagers preek; /
’t Is slechts d’extase van de dood, / En dan is de rem bijna weg (...)
Oké, jullie tijd is om.
Wie denkt dat een mens het eerste heeft geschreven?
Wie denkt dat een mens het tweede heeft geschreven?
Wauw, dat zijn veel meer mensen.
Dan zal het jullie verrassen dat het eerste gedicht
geschreven is door de erg menselijke dichteres Gertrude Stein.
Het tweede werd gegenereerd door een algoritme dat RKCP heet.
Voordat we verdergaan, zal ik heel kort beschrijven
hoe RKCP werkt.
RKCP is een algoritme ontworpen door Ray Kurzweil,
technisch directeur bij Google,
en voorvechter van artificiële intelligentie.
Je geeft RKCP een brontekst,
het analyseert die tekst om te begrijpen hoe taal erin gebruikt wordt,
en dan regenereert het algoritme
taal die de eerste tekst imiteert.
Voor het gedicht dat we net zagen,
het tweede, dat jullie menselijk vonden,
verwerkte het een hoop gedichten
van de dichteres Emily Dickinson.
Het keek naar hoe ze taal gebruikte,
leerde het model,
en regenereerde dan een model volgens dezelfde structuur.
Maar het is belangrijk dat je weet
dat RKCP de betekenis niet kent van de woorden die het gebruikt.
De taal is maar een grondstof,
het kan Chinees zijn, het kan Zweeds zijn,
het kan alle taal van één dag op je Facebookfeed zijn.
Het is maar een grondstof.
Toch kan het een gedicht schrijven
dat menselijker lijkt dan dat van Gertrude Stein
en Gertrude Stein is een mens.
Wat we hier gedaan hebben,
is dus min of meer een omgekeerde Turingtest.
Gertrude Stein, een mens, kon een gedicht schrijven
waarvan de meeste mensen onterecht denken
dat een computer het geschreven had.
Dat betekent, volgens de logica van de omgekeerde Turingtest,
dat Gertrude Stein een computer is.
(Gelach)
Zijn jullie in de war?
Dat begrijp ik best.
Tot nu toe hadden we mensen die zoals mensen schreven,
we hadden computers die zoals computers schreven,
we hadden computers die zoals mensen schreven,
maar we hadden ook, het vreemdst van al,
mensen die zoals computers schreven.
Maar wat is onze conclusie dan?
Is William Blake opeens menselijker
dan Gertrude Stein?
Of is Gertrude Stein meer een computer dan William Blake?
(Gelach)
Dit soort vragen stel ik mezelf
al ongeveer twee jaar
en ik heb er geen antwoord op.
Ik heb echter wel inzichten opgedaan
over onze verhouding met technologie.
Mijn eerste inzicht is dat we, om welke reden dan ook,
poëzie associëren met menselijkheid.
Wanneer we vragen: "Kan een computer gedichten schrijven?",
vragen we ook:
"Wat betekent het om een mens te zijn
en hoe bepalen we de grenzen van deze categorie?
Hoe bepalen we wie of wat deel kan uitmaken van deze categorie?"
Volgens mij is dit een fundamenteel filosofische vraag,
waarop geen eenvoudig ja/nee-antwoord
als de Turingtest bestaat.
Volgens mij begreep Alan Turing dit ook
en ontwierp hij zijn test in 1950
als een filosofische provocatie.
Mijn tweede inzicht is dat we, wanneer we de Turingtest voor poëzie doen,
we niet echt de capaciteit van de computers testen,
want poëzie-algoritmes
zijn vrij eenvoudig en bestaan al min of meer sinds de jaren 50.
Wat we wel doen met de Turingtest voor poëzie
is meningen verzamelen over wat menselijkheid is.
Wat ik ontdekt heb,
is wat we eerder gezien hebben.
We zagen dat William Blake menselijker is
dan Gertrude Stein.
Dit betekent natuurlijk niet dat William Blake
ook echt menselijker was,
of dat Gertrude Stein meer een computer was.
Het betekent gewoon dat de categorie 'mens' onstabiel is.
Hierdoor ben ik gaan begrijpen
dat de mens geen koud en hard feit is.
Het is wel iets dat we opbouwen met onze meningen
en iets dat doorheen de tijd verandert.
Mijn laatste inzicht is
dat de computer min of meer als een spiegel werkt
die elk idee over een mens dat we eraan tonen, weerspiegelt.
We tonen hem Emily Dickinson,
hij geeft ons Emily Dickinson terug.
We tonen hem William Blake
en dat is wat hij ons weerspiegelt.
We tonen hem Gertrude Stein
en wat we terugkrijgen is Gertrude Stein.
Meer dan eender welke andere technologie
is de computer een spiegel die alles reflecteert wat we hem leren over mensen.
Ik weet zeker dat veel van jullie
de laatste tijd veel over kunstmatige intelligentie horen.
De vraag is dan vaak:
kunnen we het?
Kunnen we een intelligente computer maken?
Kunnen we een creatieve computer maken?
Wat we steeds opnieuw vragen is
of we een mensachtige computer kunnen maken.
Maar we hebben net gezien
dat de mens geen wetenschappelijk feit is,
dat het een veranderend, aaneengekoppeld idee is
dat door de tijd heen verandert.
Wanneer we in de toekomst beginnen te worstelen
met ideeën rond kunstmatige intelligentie,
moeten we ons niet alleen afvragen
of we het kunnen maken.
We moeten ons ook afvragen
welk idee van de mens we weerspiegeld willen terugkrijgen.
Dit is een fundamenteel filosofisch idee,
één dat niet enkel met software beantwoord kan worden,
maar waarover we volgens mij als mensheid existentieel moeten nadenken.
Dankjewel.
(Applaus)