၁၉၇၆ မှာ သိပ္ပံပညာရှင် Edward Jenner က
နွားကျောက် ဗိုင်းရပ်စ်ဆီက ပစ္စည်းကို ၈နှစ်သားကောင်လေးတစ်ယောက်ကို ထိုးလိုက်တယ်
သေနိုင်လောက်တဲ့ ရေကျောက်ရောဂါ ဖြစ်ပွားနေတာတွေကနေပြီး
လူတွေကိုကယ်တယ်နိုင်လိမ့်မယ်ဆိုတဲ့ အထင်တစ်ခုနဲ့ပေါ့
ဒါဟာအောင်မြင်ခဲ့တယ်
၈နှစ်သားကောင်လေးက ရောဂါကနေ လွတ်မြောက်ခဲ့ပြီး
ဒါကတော့ ပထမဆုံးသော ကာကွယ်ဆေးဖြစ်ခဲ့တယ်
ဒါဘာကြောင့်များဖြစ်သွားတာလဲ
ကာကွယ်ဆေးတွေအလုပ်လုပ်ပုံနားလည်ဖို့ဆိုရင်
ကူးစက်တဲ့ရောဂါတွေကို ကျွန်တော်တို့ ခန္ဓာကိုယ်က ဘယ်လို တိုက်ထုတ်လဲ
အရင်ဆုံး သိဖို့တော့လိုတယ်
ပြင်ပအကောင်တွေ ခန္ဓာကိုယ်ထဲဝင်လာရင်
ကိုယ်ခံအားစနစ်က ရှာဖွေပြီး ဖယ်ရှားပစ်နိုင်ဖို့ အတွက်
အစဉ်လိုက်တုံ့ပြန်မှုတွေကို အစပျိုးတယ်
ဒီလို ကိုယ်ခံအားစနစ် အလုပ်လုပ်နေတာကို ကျွန်ုပ်တို့တွေ့ကြုံရတဲ့
ချောင်းဆိုး၊နှာချေ၊ရောင်ယမ်းခြင်းနဲ့ ဖျားနာခြင်းတွေက ဖော်ပြတယ်
bacteriaလို ခြိမ်းခြောက်တဲ့အရာတွေကို ဖမ်းယူ၊ ချုပ်နှောင်ပြီး ရှင်းထုတ်ပစ်တယ်
ဒီလိုပင်ကိုကိုယ်ခံအားက တုံ့ပြန်မှုတွေက လိုက်လျောညီထွေပြင်နိုင်တဲ့ကိုယ်ခံအား
လို့ခေါ်တဲ့ ဒုတိယခံစစ်ကြောင်းကို လည်း အစပြုပေးတယ်
ပိုးမွှားတွေကိုတိုက်ဖို့ အထူး B cells နဲ့ T cells တွေကိုစုဆောင်းတယ်
ပြီးတော့ ကျုးကျော်သူတွေက ဘယ်လိုပုံရှိလဲ၊
ဘယ်လို ကောင်းကောင်းတိုက်ရမလဲဆိုတဲ့ မှတ်ဉာဏ်တွေကိုဖန်တီးပြီး
သူတို့အကြောင်း အချက်အလက် ကိုလည်းမှတ်တမ်းတင်ထားတယ်
တူညီတဲ့ရောဂါပိုးက ပြန်ဝင်လာရင်တော့
ဘယ်လိုလုပ်ရမလဲသိတာက တော်တော် အသုံးတည့်ပါတယ်။
ဒီလိုပါးနပ်တဲ့တုံ့ပြန်ချက်ရှိပေမယ့် အန္တရာယ်ကတော့ပါဝင်ဆဲပါ
ရောဂါပိုးမွှားတွေကို ခန္ဓာကိုယ်က ဘယ်လိုတုံ့ပြန်ရမလဲနဲ့
ဒီလိုကာကွယ်မှုတွေတည်ဆောက်ဖို့ အချိန်လိုတယ်
နောက်ပြီးတော့
ဒီလိုဝင်ရောက်လာတဲ့အခါ ခန္ဓာကိုယ်က ပြန်တိုက်ဖို့ ငယ်လွန်း၊အားနည်းလွန်းရင်
ရောဂါပိုးက ပြင်းထန်တဲ့အခါ ဆိုးဝါးတဲ့အန္တရာယ်ကြုံရနိုင်တယ်
ဒီလိုဆို ခန္ဓာကိုယ် ကိုယ်ခံအားစနစ်ကို ဘယ်သူမှမဖျားခင်
အဆင်သင့်ဖြစ်နေအောင် ပြင်ဆင်နိုင်ရင်ကော..
ကာကွယ်ဆေးတွေဒီနေရာမှာ ဖြစ်ပေါ်လာတာပါ
ခန္ဓာကိုယ်က သူ့ဘာသာ ခုခံ တိုက်ခိုက်တဲ့ သဘောတရားကို သုံးပြီး
ပညာရှင်တွေက လူသားတွေကို ရောဂါတွေရဲ့ စွမ်းအားပြည့်နဲ့မထိတွေ့စေပဲ ကာကွယ်ဆေးနဲ့
ခန္ဓာကိုယ်ရဲ့လိုက်လျောညီထွေ ပြင်နိုင်တဲ့ ကိုယ်ခံအား ကိုဖြစ်ပေါ်စေတယ်
ဒီကနေ ကာကွယ်ဆေးမျိုးစုံကို တစ်ခုတစ်မျိုးစီလုပ်ဆောင်တဲ့
မတူညီတဲ့အမျိုးအစားတွေအဖြစ် ခွဲလိုက်တယ်
အရင်ဆုံး၊ ကျွန်တော်တို့မှာ Live attenuated vaccine ရှိတယ်
ဒါကို ပိုအားပျော့ပြီး အန္တရာယ်မပြုနိုင် တဲ့ ရောဂါပိုးကိုယ်တိုင်နဲ့လုပ်ထားတယ်
နောက်တော့ ကျွန်တော်တို့ဆီမှာ သတ်ထားတဲ့ ပိုးမွှားတွေပါတဲ့inactive vaccine ရှိတယ်
ကာကွယ်ဆေး နှစ်မျိုးလုံးမှာ အားလျှော့ထား အသက်မသွင်းထားတာက
ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ပိုးတွေကို လုံးဝရောဂါကြီး မဖြစ်သွားအောင် သေချာစေတယ်
ရောဂါဖြစ်ချိန်မှာလိုပဲ သူတို့တွေက ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုကို အစပြုပေးတယ်
ပြင်ဆင်နေချိန်မှာ ရောဂါဖြစ်ပစ္စည်းရဲ့
မှတ်တမ်းပြုလုပ်ပြီး ခန္ဓာကိုယ်ကို တိုက်ခိုက်ပုံမှတ်မိအောင်သင်တယ်
မကောင်းတာကတော့ live attenuated vaccine ကပြုလုပ်ရခက်တယ်
သူတို့က အသက်ရှင်နေသေးပြီး အင်အားရှိနေသေးလို့
ကိုယ်ခံအားနည်းသူတွေက သုံးလို့မရဘူး
inactive vaccines တွေက တော့ သိပ်ကြာကြာမခံဘူး
နောက်တစ်ခုကတော့ subunit vaccine ပါ
ရောဂါဖြစ်ပစ္စည်းရဲ့ antigen တစ်ခုကနေပဲပြုလုပ်တယ်
အဲဒီအစိတ်အပိုင်းကနေပဲ ကိုယ်ခံအားစနစ်ဖြစ်ထွန်းစေတယ်
antigen ရဲ့ အထူးအစိတ်အပိုင်း proteins တို့ polysaccharides တို့ကိုပဲ
သီးခြားခွဲတာတောင်မှ
ဒီကာကွယ်ဆေးတွေက တုံ့ပြန်မှုတစ်ချို့ ကို အားပေးသေးတယ်
DNA vaccine လို့ခေါ်တဲ့ ကာကွယ်ဆေး အသစ်တစ်မျိုးကို
ပညာရှင်တွေက တည်ဆောက်နေပါပြီ
တိကျတဲ့ ရောဂါပိုးအတွက် ကိုယ်ခံအား တုံ့ပြန့်မှုကိုခန္ဓာကိုယ်က ဖန်တီးဖို့
ဒီကာကွယ်ဆေးက တိကျတဲ့ antigen ကိုပြုလုပ်တဲ့ genes ကို သီးသန့်ခွဲထုတ်လိုက်တယ်
လူ့ခန္ဓာကိုယ်ထဲ ကာကွယ်ဆေး ထိုးလိုက်ချိန်မှာပါ
ဒီ genes တွေက ခန္ဓာကိုယ်ထဲက ဆဲလ်တွေကို antigen ထုတ်ခိုင်းပြီး
ပိုသန်မာတဲ့ ကိုယ်ခံအားတုံ့ပြန်မှုကို ဖြစ်စေတယ်
နောက်လာတဲ့ ဘယ်လိုခြိမ်းခြောက်မှု အတွက်မဆို ပြင်ဆင်ထားတာပေါ့။
ဒီကာကွယ်ဆေးမှာ တိကျတဲ့ ဗီဇပစ္စည်းပဲ ပါတဲ့အတွက်
ရောဂါအဖြစ် ပြောင်းသွားစေနိုင်ပြီး လူနာကို ထိခိုက်စေနိုင်တဲ့
ရောဂါဖြစ်စေတဲ့ ပစ္စည်းရဲ့ အခြားသော အစိတ်အပိုင်းဘာမှမပါဝင်ဘူး
ဒီကာကွယ်ဆေးသာအောင်မြင်ခဲ့ရင်
ကျွန်တော်တို့က ထိုးဖောက်ဝင်လာမယ့် ရောဂါပိုးတွေအတွက်
ပိုကောင်းတဲ့ ကုသမှုတွေကို တည်ဆောက်နိုင်လိမ့်မယ်
လွန်ခဲ့တဲ့ ဆယ်စုနှစ်တွေကခေတ်သစ် ဆေးပညာကို
လှုံ့ဆော်ပေးခဲ့တဲ့ Edward Jennerရဲ့ အံ့သြဖွယ်တွေ့ရှိချက်လိုပေါ့
ကာကွယ်ဆေးတွေတည်ဆောက်မှုကို ဆက်လုပ်နေတာက
HIV, အီဘိုလာနဲ့ ငှက်ဖျား လို ရောဂါမျိုးတွေကိုတောင်
တစ်နေ့မှာ
ကုသခွင့်ပြုပါလိမ့်မယ်။