Cảnh báo: Đoạn phim là câu chuyện hay nhất về một loài cá mà bạn sẽ nghe cả ngày.
Sự hồi sinh của sinh vật đã chết nghe thật đáng sợ
Nhưng với các nhà khoa học, đó có thể là một cơ hội tuyệt vời.
Tất nhiên, chúng ta không nói về zombies.
Hơn nữa, cơ hội đặc biệt này đến dưới dạng khác lạ
là loài cá lớn, di chuyển chậm, có tên là Cá vây tay.
Sinh vật kì quái này xuất hiện từ 360 triệu năm trước
và được tin rằng đã tuyệt chủng trong chính thảm họa diệt vong
đã loại trừ loài khủng long 65 triệu năm về trước.
Đối với các nhà sinh vật học và cổ sinh, sinh vật này là loài cá rất cổ và thú vị
nhưng đã hoàn toàn tuyệt chủng, hóa thạch vĩnh viễn.
Cho đến năm 1938,
khi Marjorie Courenay-Latimer -một quản lí bảo tàng ở Nam Mĩ-
phát hiện loài cá tiền sử màu xanh này được kéo lên ở bến tàu gần đó.
Bà đã linh cảm rằng mẫu vật kì lạ dài 1.5m này rất quan trọng
nhưng không kịp bảo quản để nghiên cứu và nhồi xác chúng.
Cho đến khi bà gặp J.L.B. Smith, một chuyên gia cá địa phương,
ông đã khẳng định, ngay lần đầu nhìn thấy, rằng đây thực ra là một con cá vây tay.
Nhưng phải mất thêm 14 năm trước khi mẫu vật sống được tìm thấy ở đảo Comoros
cho phép các nhà khoa học tìm hiểu kĩ hơn
sinh vật đã tiến hóa trong 300 triệu năm này.
Một hóa thạch sống.
Nhiều thập kỉ sau, mẫu vật thứ 2 được tìm thấy gần Indonesia.
Sự sống sót của sinh vật bị cho rằng đã tuyệt chủng
được coi là một trong những phát hiện lớn nhất thế kỉ.
Nhưng sự thật rằng cá vây tay hồi sinh từ cái chết
chưa phải tất cả những gì đáng kinh ngạc về loài cá này.
Thú vị hơn nữa là về mặt di truyền và hình thái,
cá vây tay có nhiều điểm chung với động vật có xương sống 4 chi
hơn so với cái loài cá khác, và bộ gen nhỏ của chúng rất lí tưởng cho nghiên cứu
Điều này khiến cá vây tay là một mối liên kết mạnh
giữa động vật có xương sống dưới nước và trên cạn,
một minh chứng sống cho sự chuyển đổi từ nước lên cạn hàng triệu năm trước.
Bí mật của sự chuyển đổi này nằm ở vây cá.
Trong khi phần lớn cá đại dương thuộc loại cá vây tia,
cá vây tay lại thuộc nhóm rất nhỏ, khác biệt về mặt tiến hóa với vây dày hơn
được gọi là cá vây thùy.
6 vây của loài cá này có xương được sắp xếp giống tay của chúng ta,
với một xương nối vây tới cơ thể,
hai xương khác kết nối xương với đầu vây,
và một vài xương nhỏ, trong giống ngón tay ở trên đỉnh.
Không chỉ những cái vây này được cấu trúc để chuyển động đồng bộ,
mà cá vây tay còn có đoạn gen giống với động vật có xương sống trên cạn
có chức năng hỗ trợ sự phát triển của chi.
Vì vậy mặc dù cá vây tay không phải sinh vật trên cạn,
vây của chúng lại giống với loài sinh vật đầu tiên di chuyển lên cạn
với sự hỗ trợ của phần phụ vững chắc và linh hoạt
giống như cầu nối tiến hóa cho các động vật lên cạn sau đó.
Đó là cách mà loài cá tiền sử giải thích quy trình tiến hóa
của động vật có xương sống từ nước lên cạn
Qua hàng triệu năm, sự di chuyển này
dẫn tới sự xâm lấn của tất cả động vật 4 chân, gọi là tetrapod
như động vật lưỡng cư, chim và kể cả động vật có vú tổ tiên của chúng ta.
Một manh mối thậm chí đáng tin hơn nữa
chính là khác với hầu hết loài cá, cá vây tay không đẻ trứng,
mà sinh con giống như động vật có vú.
Và loài cá tiền sử này sẽ tiếp tục cho chúng ta nhiều thông tin thú vị
về sự di cư của động vật có xương sống rời khỏi đại dương từ 300 triệu năm trước.
Đó là hành trình đã định hướng tiến hóa, sự sống sót và tồn tại của chúng ta.
Ngày nay cá vây ta vẫn là biểu tượng của những bí ẩn kì diệu
đang chờ được khám phá bằng khoa học.
Còn nhiều điều để tìm hiểu về loài cá này, về đại dương và về bản thân sự tiến hóa,
ai biết được còn điều bí mật gì sẽ được khám phá trong tương lai.