Dirilme fikri hepimize korkunç gelse de
bilim insanları bunun
muazzam bir fırsat olabileceğini düşünüyor.
Elbette zombilerden bahsetmiyoruz burada.
Ancak bu fırsat, "koelakant" olarak bilinen
büyük, yavaş hareket eden balıkların
beklenmedik bir formu olarak karşımıza çıkıyor.
Bu tuhaf tür, 360 milyon yıl önce yaşıyordu.
Ve neslinin, 65 milyon yıl önce dinozorları yok eden
kütlesel yok oluş sırasında tükendiğine inanılıyordu.
Biyologlar ve paleontolojistlere göre bu canlı, oldukça antik ve büyüleyici
ancak soyu tükenmiş ve bir daha rastlayamayacağımız bir balıktı.
Ancak 1938'de Güney Afrika müzesinden küratör Marjorie Courtenay-Latimer
tarih öncesine ait görünümü olan
pırıl pırıl mavi balıkları rıhtımda görene dek.
Bu garip, 1,5 metre uzunluğundaki balığın önemli olduğunu düşünse de
incelenmesi için onu koruyamadı ama kuruttu.
Yerel bir balık uzmanı olan J.L.B Smith'e gittiğinde
Smith ilk bakışta balığın, gerçek bir koelakant olduğunu anladı.
Ancak tam 14 yıl önce Komor Adalarında canlı bir örneğinin bulunması
bilim insanlarına 300 milyon yıl boyunca
neredeyse hiç görülmemiş bir yaratığı yakından inceleme fırsatı verdi.
Yani yaşayan bir fosil.
Yıllar sonra Endonezya'ya yakın bir yerde benzer bir tür bulundu.
Soyunun tükendiği sanılan canlıların aslında halen yaşıyor olması
bunun, yüzyılın en büyük keşiflerinden biri olduğunu kanıtlamış oldu.
Ancak aslında koelakantı ilginç kılan şey
dirilmesi değil.
Daha da ilginç olanı, genetik ve morfolojik olarak,
balığın, dört bacaklı omurgalılarla neredeyse diğer tüm balıklardan
daha fazla ortak noktasının olması
ve üzerinde çalışması oldukça kolay olan daha küçük genomunun olması.
Bu da, koelakantın su ve kara omurgalıları ile
güçlü bir bağının olduğunu ortaya koyuyor.
Milyonlarca yıl önce sudan karaya geçişin canlı bir kanıtı.
Bu geçişin sırrı yüzgeçlerde.
Okyanus balıklarının çoğu ışınlı balıklar kategorisine girerken,
koelakant, daha kalın yüzgeçlere sahip olup çok daha küçük,
evrimsel olarak farklı bir grubun parçasıdır
ve et yüzgeçliler olarak bilinirler.
Koelakant yüzgeçlerinin altısı uzuvlarımıza çok benzeyen
kemiklerden oluşur.
Bir kemik, yüzgeci vücuda bağlar,
diğer ikisi kemiği yüzgecin ucuna bağlar,
ve bu uçta küçük, parmak benzeri birçok kemik bulunur.
Bu yüzgeçler sadece çiftler halinde
senkronize hareket edecek şekilde yapılandırılmamış,
aynı zamanda Koelakant, kara omurgalılarında
uzuv gelişimini sağlayan aynı genetik diziyi bile paylaşır.
Yani koelakant karada yürümese de yüzgeçleri,
sağlam, esnek uzantıların yardımıyla bedenlerini karaya çıkaran
ve karada yürüyebilenler olarak
evrimsel bir köprü olmuş
yakın akrabalarının yüzgeçlerine benziyor.
İşte bu tarih öncesi balık, omurgalıların sudan karaya doğru olan
evrimsel hareketini açıklığa kavuşturmamızı sağlıyor.
Milyonlarca yıl boyunca,
bu geçiş amfibiler, kuşlar ve hatta atalarımız olan memeliler gibi
tetrapod adı verilen dört ayaklı hayvanların yayılmasına yol açtı.
Başka bir güçlü ipucu daha var.
Çoğu balıktan farklı olarak, koelakantlar yumurtlamıyor,
bunun yerine, tıpkı memeliler gibi yavrularını doğuruyorlar.
Ve bu tarih öncesi balıklar, 300 milyon yıl önce omurgalıların,
okyanustan nasıl göç ettikleri hakkında büyüleyici bilgiler sunmaya devam edecek.
Nihayetinde kendi evrimimizi, hayatta kalmamızı
ve varlığımıza dayanan bir yolculuk.
Bugün koelakant, bilimin keşfettiği ve keşfedeceği
harika gizemlerin bir sembolü.
Bu balıklar, okyanusun derinlikleri
ve evrimle ilgili daha öğrenilecek çok şey var.
Gelecekteki keşiflerin hangi gizli sırları açığa çıkaracağını kim bilebilir ki?