Bir insan anatomisi hayranı olarak,
vücutlarımızı sonunda dikkat odağı haline getirdiğimiz için çok heyecanlıyım.
Koruyucu hekimlik, hasta güçlendirme,
öz izleme gibi
bazı uygulamalarla beraber
attığımız her adımı dikkate alıyoruz.
Bu çalışmaların hepsi biz ve vücudumuz arasında
sağlıklı bir bağ kurabilmek için.
Sağlıklı olmaya bu kadar odaklanmamıza rağmen,
toplumun anatomik bilgi düzeyi zayıf.
Birçok insan, hayati organların yerlerini
hatta nasıl çalıştıklarını bile bilmiyor.
Bunun nedeni ise, insan anatomisinin zor
ve yoğun zaman gerektiren bir konu olması.
Burada kaçınız anatominin üstesinden gelebildi?
Vay, güzel --
çoğunuz tıbba ilgili.
Ben de tıpkı sizin gibi, sayısız saatimi yüzlerce yapıyı ezberlemek için harcadım.
Anatomi öğrencisi görsellerden yardım almadan bir şey yapamazdı.
Çünkü günün sonunda,
Her bir minik yapıyı hatırlasanız da hatırlamasanız da,
anatomi çalışmayı ilgi çekici yapan şey bu tıbbi çizimler.
Çünkü onlara bakarak
aslında kendimizin kılavuzunu incelemiş oluyoruz.
Peki çalışmayı bitirdiğimizde ne oluyor?
O güzel çizimler bir ders kitabının arasında
ya da bir uygulamada
terk edilip,
sadece ihtiyaç olduğunda tekrar bakılıyor.
Tıbbi çizimler,
toplumun karşısına sadece bir muayenehanenin
duvarında çıkıyor.
Modern tıbbın başlangıcından itibaren
tıbbi çizim
ve anatomi
öncelikle tıbbi alanlar içerisinde var olmuştur.
Ama şimdi müthiş bir şey gerçekleşiyor.
Sanatçılar anatomiyi tıp dünyasının sınırlarından kurtarıp
toplum içine itiyor.
Son dokuz yıldır bu anatomik sanattaki artışı
listeleyip halk ile paylaşıyorum --
tıbbi bir çizer olarak benim açımdan.
Bugün sanatçıların anatomiyi nasıl geri kazandığına geçmeden önce,
geçmişte sanatın anatomiyi nasıl etkilediğini anlamak önemli.
Şu an, anatomi kendi doğası gereğince görsele dayalı bir bilim
ve bunu anlayan ilk anatomistler, Rönesans döneminde yaşamış.
Keşiflerini halka aktarmak için
sanatçılara başvurmuşlar.
Bu hem eğitme hem de eğlendirme çabası
bazı çok ilginç anatomik çizimlerle sonuçlanmış.
Anatomi, bilim ve sanat arasında
500 yıl boyunca gidip gelmiş.
Sanatçılar, parçalanmış kadavralara
böyle komik şekillerde hayat vermişler.
Bunları bugün ders kitaplarınızda gördüğünüzü hayal edin.
Büyük oranda ölü, istemsizce derileri soyulmuş
halleri de gösterilmiş.
Bazen gövdeden ayrılmış uzuvlar canlı gibi yerleştirilmiş.
Bazı çizimler popüler kültüre bile atıfta bulunmuş.
Bu Clara,
1700'lerin ortasında, türüne rastlamanın oldukça zor olduğu bir zamanda,
Avrupa'da dolaşan ünlü bir gergedan.
Bu çizim de dahil, bugünkü şöhret sponsorluğuna yakındı.
Renklendirmenin ortaya çıkışı
anatomiye onu çekici kılan
yepyeni bir derinlik ve duruluk kattı.
20. yüzyılın başlarına gelindiğindeyse,
tıp çizerlerinin ortaya çıkmasıyla
bilim ve sanat arasındaki denge bozuldu.
Yeni bir anatomi sunumu yarattılar,
-ne canlı, ne de ölü-
sanatsal kültürün bütün bu hükümlerinden uzak.
Bu şatafatsız kesinliğe odaklanma,
tam da tıp eğitiminin yararınaydı.
Bugün hala öğrenmekte olduğumuz şeyler bunlar.
Peki tıbbi çizimler
-geçmişte ve günümüzde-
neden hayal gücümüzü esir alıyor?
Doğuştan insan vücudundaki güzelliğe duyarlıyız.
Tıbbi çizim hâlâ bir sanat.
Hiçbir şey duygusal bir tepkiyi
-zevk yahut iğrenti-
insan vücudundan daha güzel ortaya koyamaz.
Bugün,
bu duyguya sahip sanatçılar,
anatomiyi tıp dünyasından alıp
en yaratıcı şekillerde ona sanatla hayat veriyor.
Çağdaş İspanyol sanatçı Fernando Vicente, buna mükemmel bir örnek.
19. yüzyılda yapılan erkek vücudu resimlerini
kadın zarafetiyle kaplıyor.
Bu resimlerdeki kadınlar bizlere yüzeysel anatomilerinin ötesini göstermeyi vaadedip
anatomik sunumda önceleri eksik olan güçlü
kadınsılığı tanıtıyor.
Sanat, insan vücudunun yapımı ve onarımın da görülebilir.
Bu, patenle kayarken bileği çatlayan ve çıkan bir kadının
röntgen filmi.
Travmasının bir anısı olan
hasarlı alt bacağının maketini Montreal merkezli bir mimar olan
Federico Carbajal'a yaptırmıştır.
Şimdi, maketteki kırmızı vidaların büyütülmüş hallerine bakın.
Bunlar bacağın onarımında kullanılan gerçek çiviler.
Sanatla yeniden değerlendirilen şey, tıbbi bir donanım.
Bazen bana nasıl online olarak sergilediğim ya da galerilerde sunduğum
bir sanatı seçtiğim soruluyor.
Bana göre bu, tekniğin ve anatominin sınırlarını kendisini tanımak için
zorlayan konseptin dengesi
ve bu da Michael Reedy'nin beni etkilemiş olmasının sebebi.
Onun ciddi çizimleri sık sık espri unsurlarıyla buluşmuş.
Mesela, kadının yüzüne bir bakın.
Kırmızı izleri gördünüz mü?
Michael yıkıcı bir cilt hastalığını
kontrolden çıkmış rahatsızlık verici
manik canavarlar olarak ortaya koymuş.
Yansıtılmış figürde ise,
anatominin tamamını yorumlamış
ve onu parıltılarla kaplayıp
şekerleme gibi göstermiş.
Bunu yaparak,
Michael, anatominin hastalık
ve ölümle bağdaştırılmış anatomi düşüncesini eleştirmiş.
Bir sonraki konsept pek bir anlam ifade etmeyebilir
ama insan anatomisi artık insanlarla sınırlı değil.
Çocukken, oyuncaklarınızın
canlı olmasını ister miydiniz?
Jason Freeny oyuncak teşrihleriyle
bu hayali gerçekleştirmiş.
(Kahkahalar)
Bunun birilerinin masum çocukluğuna
dehşet verici bir yaklaşım getirdiği düşünülebilir
ama Jason teşrihleriyle ilgili diyor ki;
"Korku, çocukların benim işime verdiği tepkilerden biri değil."
Merak,
büyülenme
ve keşfetme isteği...
Anatomi korkusu öğrenilmiş bir tepkidir.
Bu teşrih politik ve sosyal objelere kadar genişlemiş.
Noah Scalin'in "Savaş Anatomisi"nde,
insan organlarını göstermek için açılmış bir tabanca görüyoruz.
Eğer yakından incelerseniz,
beyni olmadığını göreceksiniz.
Bakmaya devam ederseniz,
Noah'ın bağırsağı çok anlamlı olarak
namlunun ucuna koyduğunu da göreceksiniz.
Sıradaki sanatçıyı yıllardır takip ediyor,
toplumu anatomiye karşı meraklandırmasını izliyorum.
Danny Quirk, çizimlerinde "Öz teşrih"'i inceleyen
genç bir sanatçı.
Tıbbi çizimin sınırlarını,
çalışmalarına hareketli ışık ve gölgeler ekleyerek aşıyor.
Bu da insan derisine işlenebilecek,
3 boyutlu bir illüzyon yaratıyor.
Danny, insan derisini gerçekten yüzülmüş gibi gösteriyor.
Havalı ve dövmeye benzeyen
bu efekt,
tıbbi çizime aktarılabiliyor.
Danny şimdi dünyayı dolaşıyor
ve vücut boyamalarıyla halka anatomiyi tanıtıyor.
Tıbbi çizim programları tarafından reddedilmesi
bu yüzden şok edici.
Ama idare ediyor.
Bazı sanatçılarsa,
anatomiyi hem tıp hem sanat dünyasından ayırıp,
ona sokaklarda yer veriyorlar.
Londra'dan SHOK-1, popüler kültür ikonlarının dev X-ray'lerini resmediyor.
Çalışmaları, kültürün bir anatomiye nasıl sahip olabileceğini
ya da kültürün nasıl insan anatomisinin bir parçası olabileceğini gösteriyor.
Çalışmalarına hayranlık duyabilirsiniz
çünkü röntgen filmlerini, bırakın sprey boyayla,
elle çizmek bile oldukça zor.
Ama tabi o, elinde kimya derecesi olan
bir sokak sanatçısı.
Nychos, insan ve hayvan vücudu teşrihlerini,
tüm dünyada duvarlara serpiştirerek "parçalanmış görünüş" terimini
bambaşka boyutlara taşıyan Avustralyalı bir sokak sanatçısı.
Dergi ve ağır metalden etkilenen Nychos,
anatomiye benim de çok sevdiğim
dinç ve çekici bir enerji katıyor.
Sokak sanatçıları sanatın halka ait olduğuna inanırlar.
Bu sokak anatomisi çok büyüleyici
çünkü tıptan çok ayrı bir noktada.
Sizi ona bakmaya zorluyor
ve anatomi algınız nasıl olursa olsun,
güzel,
çirkin,
korkunç
ya da benimki gibi büyüleyici, sizi onunla yüzleştiriyor.
Bu tepkilerin tümünün meydana çıkması,
anatomiyle bizim aramızdaki yakın ve çokça değişken ilişkiden kaynaklanıyor.
Bugün burada size gösterdiğim sanatçıların tümü,
tıbbi çizim sanatları için başvurmuşlar.
Ama onlar için anatomi,
sadece ezberlenmesi gereken bir şey değil,
insan vücudunu hatırı sayılır bir düzeyde anlayıp, ilgi duyabileceğimiz,
çizgi film,
vücut boyamaları
veya sokak sanatı gibi
kanallarla anlatabilmek için bir temel.
Anatomi sanatının,
tıp kitaplarının sayfalarından çok daha ileri gidip
toplumda bir merak uyandırmak
ve tıp dünyasında bir hevesi canlandırmak,
nihayetinde kendimizi en içten şekilde vücutlarımıza bağlamak gibi bir gücü var.
Teşekkürler.
(Alkışlar)