Pływasz w oceanie i coś ociera ci się o nogę.
Gdy czujesz mrowienie,
zdajesz sobie sprawę, że oparzyła cię meduza.
Jak te piękne, galaretowate istoty mogą zadawać aż taki ból?
Meduzy są miękkie, bo w 95% składają się z wody.
Głównie składają się z podobnej do żelu półprzeźroczystej substancji: mezoglei.
Mając delikatne ciała,
bronią się dzięki tysiącom knidocytów zawierających truciznę.
Komórki są też potrzebne przy chwytaniu ofiar.
Nawet młode meduzy, wielkości gumki-myszki,
mogą parzyć.
Ephyry, larwy meduzy, przypominają małe kwiaty pulsujące w morzu.
Dorastając, nabierają kształtu parasolki z dzwonkiem na górze,
z którego brzegów luźno odchodzą macki.
Największy gatunek meduzy, bełtwa festonowa,
ma macki osiągające nawet 30 metrów długości.
Są dłuższe od płetwala błękitnego.
W mackach znajduje się większość komórek parzydełkowych,
ale część gatunków ma je też na dzwonie.
Trucizna tryska z parzydełek,
które przypominają smukłe, puste kanaliki,
które leżą jak zwoje pod wysokim ciśnieniem osmotycznym.
Gdy mechaniczny albo chemiczny bodziec uruchamia zewnętrzny wyzwalacz,
ujście komórki otwiera się, a woda wpływa do środka.
To zmusza mikroskopijny, ostry harpun do wystrzelenia,
przebicia i wstrzyknięcia trucizny do ciała ofiary.
Aktywacja knidocytu może trwać krócej niż jedna milionowa sekundy,
więc jest to jeden z najszybszych procesów biomechanicznych w przyrodzie.
Knidocyt może parzyć nawet po śmierci meduzy,
dlatego koniecznie trzeba usunąć mackę wbitą w skórę.
Polewanie octem zazwyczaj unieszkodliwi pozostałe knidocyty.
Woda morska pomoże usunąć resztki komórek parzydełkowych.
Nie należy używać świeżej wody, bo różnica w poziomie soli
zmieni nacisk osmotyczny na zewnątrz knidocytu
i sprawi, że komórka wystrzeli.
Dlatego stare ludowe lekarstwo, czyli polewanie uszkodzonej tkanki moczem,
może wyrządzić więcej szkody niż pożytku, w zależności od składu uryny.
Większość oparzeń meduzy to tylko bolesne przykrość,
ale część może być śmiertelna.
Kubopław z rejonu Pacyfiku i Oceanu Indyjskiego, zwany osą morską,
wydziela truciznę, która może spowodować skurcz mięśni sercowych.
Duże ilości powodują błyskawiczną śmierć.
Istnieje odtrutka, ale trucizna działa natychmiastowo,
dlatego pomoc medyczna jest potrzebna od razu.
Chociaż ich macki kryją w sobie imponującą moc,
to meduzy nie są niepokonane.
Komórki parzydełkowe nie stanowią problemu dla pancerzy gruboskórnych zwierząt,
takich jak żółw skórzasty czy samogłów.
Oba stworzenia są przystosowane,
by nie pozwolić uciec połkniętym śliskim meduzom
skierowane do wewnątrz kolce w jamie ustnej i przełyku żółwia,
a u samogłowów zakrzywione zęby na policzkach.
Nawet mały homar pantoflowy może przylgnąć do ciała meduzy
i przemieszczać się wraz z nią.
Homary podgryzają meduzę, oszczędzając własną energię na wzrost.
Małe, zwinne ryby wykorzystują meduzy jako ruchome rafy ochronne,
lawirują między mackami, nigdy ich nie dotykając.
Nudibranchy, morskie ślimaki, są pokryte ochronnym śluzem,
mogą pozbawić meduzy ochrony, zjadając knidocyty.
Potem przenoszą je do specjalnych worków,
by użyć ich w przyszłości przeciwko drapieżnikom.
Nawet ludzie mogą pewnego dnia skorzystać na oparzeniu meduzy.
Naukowcy próbują manipulować knidocytami, by podawały leki,
bo knidocyty to zaledwie 3% wielkości igły do strzykawki.
Pływając następnym razem w oceanie, zachowaj ostrożność.
Ale poświęć też chwilę, by przyjrzeć się wodnym wspaniałościom.